అస్మాభిరేవ నికృతో వర్షాణీహ త్రయోదశ। సింహః పాశవినిర్ముక్తో న నః శేషం కరిష్యతి
మేమే పదమూడు సంవత్సరాలు అతన్ని అదుపులో పెట్టాము; ఇప్పుడు, పాశాల నుంచి విడిపడిన సింహంలా, మనలో ఎవ్వరిని కూడా విడిచిపెట్టడు.
ఏకాన్తే పార్థమాసీనం కూపేఽగ్నిమివ సంవృతమ్ । అజ్ఞానాదభ్యవస్కన్ద్య ప్రాప్తాః స్మో భయముత్తమమ్
ఒంటరిగా కూలో దాగి ఉన్న అగ్నిలా పార్థుడు కూర్చున్నాడని మనం తెలియక దాడి చేశాం; ఇప్పుడు మేము మహా ప్రమాదంలో పడిపోయాము.
ఉత్సృష్టం తూలరాశౌ తు ఏకోఽగ్నిం శమయేత్కథమ్ । సహ యుద్ధ్యామహే పార్థమాగతం యుద్ధదుర్మదమ్
ఒక్కడే పత్తి గుత్తిలో పడేసిన అగ్నిని ఆర్పగలడా? యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో వచ్చిన పార్థుడిని మనమంతా కలసి ఎదుర్కొందాం.
యత్తా వయం పరాక్రాన్తా వ్యూఢానీకాః ప్రహారిణః। యుద్ధాయావస్థితం పార్థమాగతం పాకశాసనిమ్
మేమంతా ధైర్యవంతులమై, సేనను సిద్దం చేసుకుని, యుద్ధంలో నిపుణులమై ఉన్నా, దేవేంద్రుని వజ్రంలా పార్థుడు యుద్ధానికి వచ్చాడు.
యత్తాః సర్వే రథశ్రేష్ఠం పరివార్య సమన్తతః। షడ్రథాః పరికీర్యన్తాం వజ్రపాణిమివాసురాః
మీరు ఆరుగురు, ఆ రథశ్రేష్ఠుడిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, వజ్రాయుధాన్ని చుట్టుముట్టిన రాక్షసుల్లా విడివిడిగా పోవాలి.
ద్రోణో దుర్యోధనో భీష్మో భవాన్ద్రౌణిస్తథా వయమ్। సర్వే యుద్ధ్యామహే పార్థం కర్ణ మా సాహసం కృథాః
ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు, నేను, ద్రోణుని కుమారుడు, మనమందరం కలిసి పార్థుడితో యుద్ధం చేస్తాం; కర్ణా, నువ్వు తొందరపడి ఏమీ చేయవద్దు.
న హ్యసంగత్య సమరే పార్థం జేష్యామహే వయమ్। సంగత్య సమరే పార్థం సర్వే జేష్యమాహే వయమ్ ।। 26
మనమందరం కలిసిపోతే యుద్ధంలో పార్థుడిని తప్పకుండా ఓడించగలం; కానీ ఒక్కొక్కరుగా ఉంటే అతన్ని ఓడించలేం.
కృపస్య వచనం శ్రుత్వా కర్ణో రాజన్యుధాంపతిః । పునః ప్రోవాచ సంరబ్ధో గర్హయన్బ్రాహ్మణం కృపమ్
కృపుని మాటలు విని, యుద్ధవీరులలో అధిపతిగా ఉన్న కర్ణుడు కోపంతో బ్రాహ్మణుడైన కృపుని నిందిస్తూ మళ్లీ మాట్లాడాడు.
లక్షయామ్యహమాచార్యం భయాద్భక్తిం గతం రిపౌ । భీతేన హి న యోద్ధవ్యమహం యోత్స్యే ధనఞ్జయమ్ ।। 2
ఆచార్యా! భయంతో మీరు శత్రువుపట్ల భక్తి చూపుతున్నారని నేను గమనిస్తున్నాను. భయపడేవారు యుద్ధం చేయరాదు, కాని నేను ధనంజయుడితో యుద్ధం చేస్తాను.
నను వారుణమాగ్నేయం యామ్యం వాయవ్యమేవ చ। అస్త్రం బ్రహ్మశిరశ్చైవ సత్వహీనస్య తే వృథా
వారుణాస్త్రం, అగ్నేయాస్త్రం, యమాస్త్రం, వాయవ్యాస్త్రం, లేదా బ్రహ్మశిరస్త్రం అయినా, ధైర్యం లేని వాడికి అవన్నీ వృథా.
మిత్రకార్యం కృతమిదం పితాపుత్రైర్మహారథైః । భర్తృపిణ్డశ్చ నిర్విష్టో యథేష్టం గన్తుమర్హథ
స్నేహితునికోసం తండ్రి-కొడుకులు, వీర రథసారథులు చేసిన పని పూర్తైంది. మీరు మీ యజమానునికి విధి నిర్వర్తించారు, ఇప్పుడు మీ ఇష్టానుసారం వెళ్లవచ్చు.
భిక్షాం హరస్వ నిత్యం త్వం యజ్ఞాననుచరస్వ చ। ఆమన్త్రణాని భుఙ్క్షాద్య మాఽస్మాన్యుద్ధేన భీషయ
నీవు ఎప్పుడూ భిక్షాటన చేసుకుంటూ, యజ్ఞాలలో పాల్గొంటూ ఉండాలి. నేడు ఆహ్వానాలు వచ్చి తిను, కానీ యుద్ధం మాటలతో మమ్మల్ని భయపెట్టవద్దు.
భార్గవాస్త్రం మయా ముక్తం నిర్దహేత్పృథివీమిమామ్। కిం పునః పాణ్డుపుత్రాణామేకమర్జునమాహవే
నేను భార్గవాస్త్రాన్ని వదిలితే ఈ భూమంతా కాలిపోతుంది. అలాంటప్పుడు పాండవుల్లో ఒక్క అర్జునుడిని యుద్ధంలో ఓడించడం ఎంత సులభం!
ఆగమిష్యన్తి పదవీం మాత్స్యాః పాణ్డవమాశ్రితాః । కీచకానాం తు బలినాం శత్రుసేనావమర్దినామ్
పాండవులను ఆశ్రయించిన మత్స్యులు ఈ దారిలో రాబోతున్నారు. కానీ శత్రు సేనలను నాశనం చేసే బలమైన కీచకులు—
తానహం నిహనిష్యామి భవతా గమ్యతాం గృహమ్ । కిం వేదవాదినాం కార్యం పరస్నేహానుభాషిణామ్
వారిని నేను సంహరిస్తాను. మీరు ఇంటికి వెళ్లండి. వేదాలు చెప్పేవారు, ఇతరులపై ప్రేమతో మాట్లాడేవారికి ఇక్కడ అవసరం లేదు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా అశ్వత్థామా ప్రతాపవాన్ । ఉవాచ వదతాంశ్రేష్ఠో దుర్యోధనమవేక్ష్య చ
ఆ మాటలు విని, పరాక్రమశాలి అశ్వత్థాముడు, మాటలలో శ్రేష్ఠుడు, దుర్యోధనుని చూచి ఇలా అన్నాడు.
న చ తావఞ్జితా గావో న చ సీమాన్తరం గతాః। న హాస్తినపురం ప్రాప్తాస్త్వం చ కర్ణ వికత్థసే
ఆ గోవులు ఇంకా గెలుచుకోలేదు, సరిహద్దు దాటి పోలేదు, హస్తినపురానికి చేరలేదు. అయినా నువ్వు, కర్ణా, పొగడుకుంటున్నావు.
బహూని ధర్మశాస్త్రాణి పఠన్తి ద్విజసత్తమాః । తేషు కింస్విదిదం దృష్టం ద్యూతే జీయేత యన్నృపః
ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు ఎన్నో ధర్మశాస్త్రాలు చదువుతారు. వాటిలో రాజు జూదంలో గెలవాలని ఎక్కడైనా ఉందా?
సంగ్రామాన్విపులాఞ్జిత్వా లబ్ధా చ విపులం ధనమ్ । విజిత్య చ మహీం కృత్స్నాం నేహ కత్థన్తి పణ్డితాః
పెద్ద యుద్ధాలు గెలిచి, అపారం ధనం సంపాదించి, భూమిని మొత్తం జయించినవారు కూడా ఇక్కడ పొగడుకోరు.
పచత్యగ్నిరవాక్యస్తు తూష్ణీం భాతి దివాకరః । తూష్ణీం ధారయతే లోకాన్వసుధా సచరాచరాన్
అగ్ని మాటలు చెప్పకుండా వండుతుంది, సూర్యుడు మౌనంగా ప్రకాశిస్తాడు, భూమి కూడా మౌనంగా జంతువుల్ని, చెట్లను మోయుతుంది.
చాతుర్వర్ణ్యస్య కర్మాణి విహితాని మహర్షిభిః । ధనం యైరధిగన్తవ్యం యచ్చ కుర్వన్న దుష్యతి
నాలుగు వర్ణాల కర్తవ్యాలను మహర్షులు నిర్ణయించారు. వాటిని అనుసరిస్తే ధనం సంపాదించవచ్చు, అపకీర్తి కలగదు.
అధీత్య బ్రాహ్మణో వేదాన్యాజయేత యజేత వా । క్షత్రియో ధనమాహృత్య యజేతైవ న యాజయేత్
బ్రాహ్మణుడు వేదాలు నేర్చుకుని యజ్ఞాలు చేయించాలి లేదా తానే చేయాలి. క్షత్రియుడు ధనం సంపాదించి యజ్ఞాలు చేయాలి, కానీ యజ్ఞాలను నిర్వహించకూడదు.
వైశ్యోఽధిగమ్య విత్తాని వార్తాకర్మాణి కారయేత్
వైశ్యుడు సంపదను సంపాదించిన తరువాత, వ్యాపారం మరియు వ్యవసాయ పనులను చేయాలి.
శూద్రః శుశ్రూషణం కుర్యాత్రిషు వర్ణేషు నిత్యశః। వన్దనాయోగవిధిభిర్వైతసీం వృత్తిమాశ్రితః
శూద్రుడు ఎల్లప్పుడూ మూడవర్ణాల వారికి సేవ చేయాలి, గౌరవం మరియు ఆచరణ నియమాలను పాటిస్తూ, సేవ ఆధారంగా జీవనం సాగించాలి.
వర్తమానా యథాశాస్త్రం ప్రాప్య చాపి మహీమిమామ్ । ప్రకుర్వన్తి మహాభాగా యజ్ఞాన్సువిపులానపి
పుణ్యశీలులు, శాస్త్రబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ, ఈ భూమిని పొందిన తరువాత, గొప్ప యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తారు.
కా జాతిస్తేషు సూతేయం కేఽపి మన్త్రాః క్రియాశ్చ కాః । కేయం వర్ణేషు యా రాజ్ఞో వక్తృభోక్తృనియన్తృషు
వారిలో జన్మ ఎలా వచ్చింది? మంత్రాలు ఏమిటి? కర్మలు ఎలా ఉన్నాయి? వర్ణాలలో, రాజులు, ఉపదేశకులు, భోజకులు, నియంత్రకుల మధ్య ఈ భేదం ఏమిటి?
దుర్యోధనమభిప్రేక్ష్య కర్ణం చ కురుసంసాద। అశ్వత్థామా భృశం క్రుద్ధో దుర్యోధనమతర్జయత్
దుర్యోధనుని, కర్ణుని కురు సభలో చూసి, అశ్వత్థామా తీవ్ర కోపంతో దుర్యోధనుని గద్దించాడు.
ప్రాప్య ద్యూతేన కో రాజ్యం క్షత్రియః స్తోష్టుర్మహతి । తథా నృశంసరూపోయం ధార్తరాష్ట్రశ్చ నిర్ఘృణః
పందెంలో రాజ్యం గెలిచిన క్షత్రియుడు ఎవరైనా తాను గొప్పవాడినని పొగిడుకుంటాడా? ఇలాంటివాడే ఈ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, క్రూరుడూ, దయలేనివాడూ.
తథాఽధిగమ్య విత్తాని కో వికత్థేద్విచక్షణః । నికృత్యా వఞ్చనాయోగైశ్చరన్వైతంసికో యథా
సంపదను సంపాదించిన తరువాత, దురుద్దేశ్యంతో, మోసపూరితంగా, ఎవరు పొగడుకుంటారు? మోసగాడు లాగా ప్రవర్తిస్తారా?
కతమద్ద్వైరథం యుద్ధం యత్రాజైషీర్ధనఞ్జయమ్। నకులం సహదేవం వా ధనం యేషాం త్వయా హృతమ్
ఏ రథయుద్ధంలో ధనంజయుని, లేదా నకులుని, సహదేవుని నీవు ఓడించావు? వారి ధనం నీవు ఎలా తీసుకున్నావు?