కామం గచ్ఛన్తు కురవో గాః ప్రగృహ్య పరంతపాః । రథేషు వాఽపి తిష్ఠన్తో యుద్ధం పశ్యన్తు మామకమ్
వైరులను జయించే వాడా, కౌరవులు కావాలంటే ఆవులను పట్టుకోవచ్చు, లేదా రథాలపై ఉండి నా యుద్ధాన్ని చూడవచ్చు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా నీతిశాస్త్రవిశారదః। ఆచార్యః కురువీరాణాం కృపః శారద్వతోఽబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, నైపుణ్యంలో ప్రావీణ్యం ఉన్న కురు గురువు, శారద్వతుని కుమారుడు కృపాచార్యుడు ఇలా అన్నాడు.
సదైవ తవ రాధేయ యుద్ధే క్రూరతరా మతిః। నార్థానాం ప్రకృతిం వేత్సి నానుబన్ధమవేక్షసే
రాధేయా, యుద్ధంలో నీ మనసు ఎప్పుడూ క్రూరంగా ఉంటుంది; విషయాల స్వభావాన్ని నీవు గ్రహించవు, ఫలితాలను కూడా ఆలోచించవు.
నయా హి బహవః సన్తి శాస్త్రాణ్యాశ్రిత్య చిన్తితాః । తేషాం యుద్ధం సుపాపిష్ఠం వేదయన్తి పురావిదః
ధర్మశాస్త్రాలు అనేకంగా ఉన్నాయి; వాటిని బట్టి, పురాణజ్ఞులు యుద్ధం అన్నది అత్యంత చెడు మార్గమని చెబుతారు.
దేశకాలేన సంయుక్తం యుద్ధం విజయదం భవేత్। హీనకాలం తదేవేహ అనర్థాయోపకల్పతే
సరైన స్థలం, సరైన సమయంలో జరిగే యుద్ధమే విజయం ఇస్తుంది; తప్పు సమయంలో జరిగితే అది నష్టానికే దారి తీస్తుంది.
దేశే కాలే చ విక్రాన్తం కల్యాణాయ విధీయతే। ఆనుకూల్యేన కార్యాణాముత్తరం తు విధీయతే
స్థలం, కాలం అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు ధైర్యంగా చేసే పని మంచి ఫలితాన్నిస్తుంది; పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే తదుపరి చర్య చేయాలి.
భారం హి రథకారస్య న వ్యవస్యన్తి పణ్డితాః। పరిచిన్త్య తు పార్థేన సంనిపాతో న నః క్షమః
వివేకులు ఎప్పుడూ రథసారధి బాధ్యతను బండికారుడికి అప్పగించరు. పార్థా, మనం బాగా ఆలోచిస్తే, ఈ సమరానికి ఎదురుదెబ్బ ఇవ్వడం మనకు తగదు.
ఏకో హి శత్రూన్సమరే సమర్థః ప్రతిబాధితుమ్ । ఏకః కురూనభ్యరక్షదేకశ్చాగ్నిమతర్పయత్
ఒక్కడే శత్రువులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనగలడు; ఒక్కడే కౌరవులను రక్షించాడు, ఒక్కడే అగ్నిని సంతృప్తిపరిచాడు.
ఏకశ్చ పఞ్చ వర్షాణి బ్రహ్మచర్యమధారయత్ । ఏకః సుభద్రామారోప్య ద్వైరథే కృష్ణమాహ్వయమ్
ఒక్కడే అయిదేళ్లు బ్రహ్మచర్యం పాటించాడు; ఒక్కడే సుభద్రను తన రథంలో ఎక్కించుకుని, ద్వంద్వయుద్ధానికి కృష్ణుణ్ని ఆహ్వానించాడు.
సైన్ధవం వనవాసే తు జిత్వా కృష్ణామథానయత్ । ఏకశ్చ పఞ్చ వర్షాణి శక్రాదస్రాణ్యశిక్షత
అరణ్యంలో ఒక్కడే సింధు రాజును జయించి, కృష్ణాను తీసుకొచ్చాడు; ఒక్కడే అయిదేళ్లు ఇంద్రుని దగ్గర ఆయుధ విద్య నేర్చుకున్నాడు.
ఏకః సపత్నాఞ్జిత్వా తు కురూణామకరోద్యశః । ఏకో గన్ధర్వరాజానం చిత్రసేనమరిన్దమః । విజిగ్యే తరసా సఙ్ఖ్యే సేనాం చాస్య సుదుర్జయామ్
ఒక్కడే ప్రత్యర్థులను జయించి, కౌరవులకు కీర్తిని తెచ్చాడు; శత్రువులను జయించేవాడు, ఒక్కడే గంధర్వ రాజు చిత్రసేనుని, అతని దుర్జయమైన సేనను యుద్ధంలో ఓడించాడు.
పాఞ్చాలీ శ్రీమతీ ప్రాప్తా క్షత్రం జిత్వా స్వయంవరే । ఆదాయ గతవాన్పార్థో భవాన్క్వను గతస్తదా
శ్రీమంతమైన ద్రౌపదిని స్వయంవరంలో క్షత్రియులను జయించి, పార్థుడు పొందాడు. ఆమెను తీసుకుని వెళ్లిపోయినప్పుడు, నువ్వు ఎక్కడివి?
తథా నివాతకవచాః కాలకేయాశ్చ దానవాః । దైవతైరప్యవధ్యాస్తే ఏకేన యుధి పాతితాః
అదేవిధంగా, దేవతలకు కూడా జయించలేని నివాతకవచులు, కాలకేయ దానవులు, యుద్ధంలో ఒక్కడే వారిని పడగొట్టాడు.
ఏకేన హి త్వయా కర్ణ కిం నామేహ కృతం పురా। ఏకైకేన యథా తేషాం భూమిపాలా వశే కృతాః
కర్ణా, నువ్వు ఒక్కడివిగా ఇక్కడ గతంలో ఏ కార్యం చేసావు? ఆ రాజులను ఒక్కడివే వశపరిచినట్టు.
ఇన్ద్రోపి హి న పార్థేన సంయుగే యోద్ధుమర్హతి । యస్తేనాశంసతే యోద్ధుం కర్తవ్యం తస్య భేషజమ్
ఇంద్రుడికూడా పార్థుడితో యుద్ధం చేయడం తగదు; అతనితో యుద్ధం చేయాలనుకునేవాడు ముందుగా మందు వెతకాలి.
ఆశీవిషస్య క్రుద్ధస్య పాణిముద్యమ్య దక్షిణమ్। అవముచ్య ప్రదేశిన్యా దంష్ట్రామాదాతుమిచ్ఛసి
కోపంతో ఉన్న విషసర్పం నోరు తెరిచి ఉన్నప్పుడు, నువ్వు కుడి చేతిని పైకి ఎత్తి, దాని పన్ను పట్టుకోవాలని కోరుకుంటున్నావు.
అథవా కుఞ్జరం మత్తమేకమేకచరం వనే। నిరఙ్కుశం సమారుహ్య నగరం యాతుమిచ్ఛసి
లేక అడవిలో ఒంటరిగా తిరిగే, మత్తుగా ఉన్న, కట్టుబాట్లేని ఏనుగుపై ఎక్కి, దానిని పట్టణానికి తీసుకెళ్లాలని కోరుకుంటున్నావు.
సమిద్ధం పావకం చాపి ఘృతమేదోవసాహుతమ్। ఘృతాక్తశ్చీరవాసాస్త్వం మధ్యేనోత్సర్తుమిచ్ఛసి
లేక నువ్వు నెయ్యితో తడిపిన వస్త్రాలు ధరించి, నెయ్యి, మజ్జిగ, కొవ్వుతో మండుతున్న అగ్నిలోకి మధ్యలోంచి దూకాలని కోరుకుంటున్నావు.
ఆత్మానం యః సమాబధ్య కణ్ఠే బద్ధ్వా తథా శిలామ్ । సముద్రం ప్రతరేద్దోర్భ్యాం తత్ర కిం కర్ణ పౌరుషమ్
ఒకవేళ ఎవరో మెడకు రాయి కట్టుకుని, చేతులతో సముద్రాన్ని దాటి పోవాలని ప్రయత్నిస్తే, దాంతో ఏమి పరాక్రమం చూపినట్టు అవుతుంది, కర్ణా?
అకృతాస్త్రః కృతాస్త్రం వై బలవన్తం సుదుర్బలః। తాదృశం కర్ణ యః పార్థం యోద్ధుమిచ్ఛేత్స దుర్మతిః
అస్త్ర విద్య తెలియని వాడు, అస్త్ర విద్యలో నిపుణుడైన, బలవంతుడైన పార్థుడితో యుద్ధం చేయాలనుకుంటే, అతడు నిజంగా మూర్ఖుడు, కర్ణా.
అస్మాభిరేవ నికృతో వర్షాణీహ త్రయోదశ। సింహః పాశవినిర్ముక్తో న నః శేషం కరిష్యతి
మేమే పదమూడు సంవత్సరాలు అతన్ని అదుపులో పెట్టాము; ఇప్పుడు, పాశాల నుంచి విడిపడిన సింహంలా, మనలో ఎవ్వరిని కూడా విడిచిపెట్టడు.
ఏకాన్తే పార్థమాసీనం కూపేఽగ్నిమివ సంవృతమ్ । అజ్ఞానాదభ్యవస్కన్ద్య ప్రాప్తాః స్మో భయముత్తమమ్
ఒంటరిగా కూలో దాగి ఉన్న అగ్నిలా పార్థుడు కూర్చున్నాడని మనం తెలియక దాడి చేశాం; ఇప్పుడు మేము మహా ప్రమాదంలో పడిపోయాము.
ఉత్సృష్టం తూలరాశౌ తు ఏకోఽగ్నిం శమయేత్కథమ్ । సహ యుద్ధ్యామహే పార్థమాగతం యుద్ధదుర్మదమ్
ఒక్కడే పత్తి గుత్తిలో పడేసిన అగ్నిని ఆర్పగలడా? యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో వచ్చిన పార్థుడిని మనమంతా కలసి ఎదుర్కొందాం.
యత్తా వయం పరాక్రాన్తా వ్యూఢానీకాః ప్రహారిణః। యుద్ధాయావస్థితం పార్థమాగతం పాకశాసనిమ్
మేమంతా ధైర్యవంతులమై, సేనను సిద్దం చేసుకుని, యుద్ధంలో నిపుణులమై ఉన్నా, దేవేంద్రుని వజ్రంలా పార్థుడు యుద్ధానికి వచ్చాడు.
యత్తాః సర్వే రథశ్రేష్ఠం పరివార్య సమన్తతః। షడ్రథాః పరికీర్యన్తాం వజ్రపాణిమివాసురాః
మీరు ఆరుగురు, ఆ రథశ్రేష్ఠుడిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, వజ్రాయుధాన్ని చుట్టుముట్టిన రాక్షసుల్లా విడివిడిగా పోవాలి.
ద్రోణో దుర్యోధనో భీష్మో భవాన్ద్రౌణిస్తథా వయమ్। సర్వే యుద్ధ్యామహే పార్థం కర్ణ మా సాహసం కృథాః
ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు, నేను, ద్రోణుని కుమారుడు, మనమందరం కలిసి పార్థుడితో యుద్ధం చేస్తాం; కర్ణా, నువ్వు తొందరపడి ఏమీ చేయవద్దు.
న హ్యసంగత్య సమరే పార్థం జేష్యామహే వయమ్। సంగత్య సమరే పార్థం సర్వే జేష్యమాహే వయమ్ ।। 26
మనమందరం కలిసిపోతే యుద్ధంలో పార్థుడిని తప్పకుండా ఓడించగలం; కానీ ఒక్కొక్కరుగా ఉంటే అతన్ని ఓడించలేం.
కృపస్య వచనం శ్రుత్వా కర్ణో రాజన్యుధాంపతిః । పునః ప్రోవాచ సంరబ్ధో గర్హయన్బ్రాహ్మణం కృపమ్
కృపుని మాటలు విని, యుద్ధవీరులలో అధిపతిగా ఉన్న కర్ణుడు కోపంతో బ్రాహ్మణుడైన కృపుని నిందిస్తూ మళ్లీ మాట్లాడాడు.
లక్షయామ్యహమాచార్యం భయాద్భక్తిం గతం రిపౌ । భీతేన హి న యోద్ధవ్యమహం యోత్స్యే ధనఞ్జయమ్ ।। 2
ఆచార్యా! భయంతో మీరు శత్రువుపట్ల భక్తి చూపుతున్నారని నేను గమనిస్తున్నాను. భయపడేవారు యుద్ధం చేయరాదు, కాని నేను ధనంజయుడితో యుద్ధం చేస్తాను.
నను వారుణమాగ్నేయం యామ్యం వాయవ్యమేవ చ। అస్త్రం బ్రహ్మశిరశ్చైవ సత్వహీనస్య తే వృథా
వారుణాస్త్రం, అగ్నేయాస్త్రం, యమాస్త్రం, వాయవ్యాస్త్రం, లేదా బ్రహ్మశిరస్త్రం అయినా, ధైర్యం లేని వాడికి అవన్నీ వృథా.