ఆరక్తనిమ్ననయనం హ్రస్వస్థూలశిరోధరమ్। అతిశ్లిష్టోదరోరస్కం తిర్యగాననశోభితమ్
అతని కన్నులు ఎర్రగా లోతుగా ఉండగా, తల, మెడ చిన్నవి, మందంగా ఉండేవి. పొట్ట, ఛాతీ బాగా కలిసిపోయి, ముఖం వెడల్పుగా, ఆకర్షణీయంగా కనిపించేవాడు.
యావత్స్వశక్తిసామగ్ర్యం త్రైలోక్యం క్షోభయన్నివ । మరుద్భిర్దశభిశ్చైవ ప్రాధ్మాపయదరిందమః ]
తన శక్తి మొత్తం కూడగట్టి, మూడు లోకాలను కంపింపజేసినట్లు, పది గాలులతో కూడి, శత్రువులను సంహరించేవాడు ఆ శంఖాన్ని బలంగా మోగించాడు.
శఙ్ఖశబ్దోస్య సోత్యర్థం శ్రూయతే కాలమేఘవత్
అతని శంఖధ్వని, మేఘగర్జన లా, గంభీరంగా, దూరంగా వినిపించింది.
తస్య శఙ్ఖస్య శబ్దేన ధనుపో నిస్వనేన చ। వానరస్య నినాదేన రథనేమిస్వనేన చ। జఙ్గమస్య భయం ఘోరమకరోత్పాకశాసనిః
ఆ శంఖధ్వని, విల్లుపాటు శబ్దం, వానరునాదం, రథచక్రాల గర్జనతో కూడి, పాకపుత్రుడు అన్ని జీవులకు భయంకరమైన భయాన్ని కలిగించాడు.
శఙ్ఖశబ్దేన పార్థస్య ముఖేనాశ్వాః పతన్క్షితౌ । ఉత్తరశ్చాపి సంత్రస్థో రథోపస్థ ఉపావిశత్
పార్థుడు మోసిన శంఖధ్వని అతని నోటివద్ద నుంచి వినిపించగానే, గుర్రాలు నేలపై పడిపోయాయి. ఉత్తరుడు భయంతో రథంలో కూర్చున్నాడు.
అథాశ్వాన్రశ్మిభిః పార్థః సముద్యమ్య పరంతపః । అభ్రాజత రథోపస్థే భానుర్మేరావివోత్తరే
ఆ తర్వాత శత్రువులను భయపెట్టే పార్థుడు గుర్రాల రశ్ములను పట్టుకుని, రథంలో ఉత్తర మేరు పర్వతంపై సూర్యుడు ప్రకాశించేలా వెలిగిపోయాడు.
శఙ్ఖఘోషేణ విత్రస్తం జ్యాఘాతేన చ మూర్ఛితమ్ । ఉత్తరం సంపరిష్వజ్య సమాశ్వాసయదర్జునః
శంఖధ్వని భయంతో, విల్లుపాటు శబ్దంతో మైండ్ మరిగిపోయిన ఉత్తరుణ్ని అర్జునుడు ఆలింగనం చేసి, ధైర్యం చెప్పాడు.
మా భైస్త్వం రాజపుత్రాగ్ర్య క్షత్రియోసి పరన్తప । కథం పురుషశార్దూల శత్రుమధ్యే విషీదసి
"భయపడవద్దు రాజకుమారులలో శ్రేష్ఠుడా! నువ్వు క్షత్రియుడవు, శత్రువులను సంహరించేవాడవు. పురుషులలో సింహమా! శత్రువుల మధ్య నువ్వు ఎందుకు నిరాశపడుతున్నావు?"
శ్రుతాస్తే శఙ్ఖశబ్దాశ్చ భేరీశబ్దాశ్చ సర్వశః । కుఞ్జరాణాం చ నినదా వ్యూఢానీకేషు నిత్యశః
"నువ్వు ఎన్నోసార్లు శంఖాల శబ్దాలు, బేరీల శబ్దాలు, యుద్ధంలో ఏనుగుల అరుపులు పూర్తిగా విన్నావు."
స త్వం కథమివానేన శఙ్ఖశబ్దేన భీషితః । విపణ్ణరూపో విత్రస్తః పురుషః ప్రాకృతో యథా
"అయితే ఈ శంఖధ్వనితో నువ్వు ఎందుకు భయపడి, సాధారణ మనిషిలా కలవరపడి, భయంతో ఉన్నావు?"
శ్రుతా మే శఙ్ఖశబ్దాశ్చ భేరీశబ్దాశ్చ నిత్యశః। కుఞ్జరాణాం చ నినదా వ్యూఢానీకేషు తిష్ఠతః
"నేను ఎప్పుడూ శంఖాల శబ్దాలు, బేరీల శబ్దాలు, యుద్ధంలో నిలబడి ఉన్న ఏనుగుల అరుపులు వింటూ వచ్చాను."
నైవంవిధాః శఙ్ఖశబ్దాః పురా జాతు మయా శ్రుతాః। ధ్వజస్య చాపి రూపం మే దృష్టపూర్వం నహీదృశమ్ । ధనుషశ్చాపి ఘోషశ్చ శ్రుతపూర్వో న మే క్వచిత్
"ఇంతటి శంఖధ్వనులు నేను ఎప్పుడూ వినలేదు. ఇంతటి జెండాను కూడా చూడలేదు. ఇంతటి విల్లుపాటు శబ్దాన్ని ఎక్కడా వినలేదు."
అస్య శఙ్ఖస్య శబ్దేన ధనుషో నిస్వనేన చ। అమానుషాణాం శబ్దేన భూతానాం నిస్వసేన చ। రథనేమిప్రణాదేన మనో కమే ముహ్యతే భృశమ్
"ఈ శంఖధ్వని, విల్లుపాటు శబ్దం, మానవేతర శబ్దాలు, భూతాల ఊపిరి, రథచక్రాల గర్జన వలన నా మనసు చాలా కలవరపడుతోంది."
వ్యాకులాశ్చ దిశః సర్వా హృదయం వ్యథతీవ చ। ధ్వజేన పిహితాః సర్వా దిశో న ప్రతిభాన్తి మే। గాణ్డీవస్య చ శబ్దేన కర్ణౌ మే బధిరీకృతౌ
"అన్ని దిశలు అయోమయంగా కనిపిస్తున్నాయి, నా హృదయం కంపిస్తోంది. ఆ జెండా వల్ల అన్ని దిశలు కనిపించడంలేదు. గాండీవం శబ్దం వలన నా చెవులు మూసుకుపోయాయి."
పునర్ధ్వజం పునః శఙ్ఖం ధనుశ్చైవ పునః పునః । స మూఢచేతా వైరాటిరర్జునం సముదైక్షత
ఆ జెండాను, శంఖాన్ని, విల్లును మళ్లీ మళ్లీ చూసుకుంటూ, మత్స్యరాజు ఉత్తరుడు, మైండ్ మరిగిపోయి అర్జునుని చూస్తూ ఉండిపోయాడు.
స ముహూర్తం ప్రయాతం తు పార్థో వైరాటిమబ్రవీత్
అంతలో కొంతసేపు గడిచిన తర్వాత, పార్థుడు ఉత్తరునితో మాట్లాడాడు.
స్థిరో భవ మహాబాహో సంజ్ఞాం చాత్మానమానయ। ఏకాన్తే రథమాస్థాయ పద్భ్యాం త్వమవపీడ్య చ। దృఢం చ రశ్మీన్సంయచ్ఛ శఙ్ఖం ధ్మాస్యామ్యహం పునః
ఓ మహాబాహువంతుడా, నీవు ధైర్యంగా ఉండి, నీ మనస్సును స్థిరపరచుకో. రథాన్ని ఒంటరిగా ఉండే చోటికి తీసుకెళ్లి, అక్కడ దిగిపో. అప్పుడు బలంగా రాశులను పట్టుకో. నేను మళ్ళీ శంఖాన్ని ఊదుతాను.
ఏవముక్త్వా మహాబాహుః సవ్యసాచీ పరన్తపః। తతః శఙ్ఖముపాధ్మాసీద్దారయన్నివ పర్వతాన్। గుహా గిరీణాం చ తదా దిశః శైలాంస్తథైవ చ
ఇలా చెప్పిన వెంటనే, గొప్ప బాహువులు కలిగిన సవ్యసాచీ, శత్రువులకు భయంకరుడైన అర్జునుడు, శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శబ్దం పర్వతాలను చీల్చినట్లుగా, గుహలు, కొండలు, అన్ని దిక్కులలో ప్రతిధ్వనించింది.
జ్యాఘోషం తలఘోషం చ కృత్వా భూతాన్యమోహయత్। ఉత్తరశ్చాపి సంలీనో రథోపస్థ ఉపావిశత్। తం సమాశ్వాసయామాస పునరేవ ధనఞ్జయః
అర్జునుడు ధనుర్వేదాన్ని, చేయి తట్టిన శబ్దాన్ని చేసి, అందరినీ భయపెట్టాడు. అప్పటికి ఉత్తరుడు రథంలో దాగి కూర్చున్నాడు. ధనంజయుడు అతన్ని మళ్ళీ ధైర్యపరిచాడు.
తస్య శఙ్ఖస్య శబ్దేన రథనేమిస్వనేన చ। గాణ్డీవస్య చ శబ్దేన పృథివీ సమకమ్పత
ఆ శంఖధ్వని, రథచక్రాల గొంతు, గాండీవ ధనుస్సు శబ్దంతో భూమి కంపించిపోయింది.
భారద్వాజస్తతో ద్రోణః సర్వశస్త్రభృతాంవరః। రాజానం చాహ సంప్రేక్ష్య దుర్యోధనమరిందమః
ఆ తర్వాత భరద్వాజుని కుమారుడైన ద్రోణుడు, ఆయుధాలలో అగ్రగణ్యుడు, రాజు దుర్యోధనుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు.
యథా రథస్య నిర్ఘోషో యథా శఙ్ఖ ఉదీర్యతే। కమ్పతే చ యథా భూమిర్నైషోన్యః సవ్యసాచినః
రథం గర్జన, శంఖధ్వని, భూమి కంపించడం—all ఇవన్నీ సవ్యసాచీ అర్జునుడే చేయగలడు, ఇంకెవ్వరూ కాదు.
ఔత్పాతికమిదం రాజన్నిమిత్తం భవతీహ నః। న హి పశ్యామి విజయం సైన్యేఽస్మాకం పరన్తప
ఓ రాజా, ఇవన్నీ మనకు మంచిది కాని చెడు సూచనలు. మన సైన్యానికి విజయం కనబడటం లేదు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడా.
శస్త్రాణి న ప్రకాశన్తే న ప్రహృష్యన్తి వాహనాః । అగ్నయశ్చ న భాసన్తే సుసమిద్ధా న శోభనాః
ఆయుధాలు మెరుస్తున్నవి కావు, వాహనాలు ఉత్సాహంగా లేవు, బాగా వెలిగిన అగ్నులు కూడా స్పష్టంగా వెలిగడం లేదు.
ప్రత్యాదిత్యం చ నః సర్వే మృగా ఘోరా నదన్తి చ। శకునాశ్చాపసవ్యాశ్చ వేదయన్తి మహాభయమ్
మనవైపు ఉన్న క్రూర జంతువులు సూర్యుని వైపు అరుస్తున్నాయి. ఎడమవైపు పక్షులు పెద్ద భయాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
గోమాయురేష సైన్యానాం రుదన్మధ్యేన ధావతి। చాషా నదన్తి చాకాశే వేదయన్తో మహద్భయమ్
ఒక నక్క సైన్యంలో మధ్యలో అరుస్తూ పరుగెత్తుతోంది. ఆకాశంలో కాకులు అరుస్తున్నాయి, ఇవన్నీ పెద్ద ప్రమాదాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
భవతాం చైవ రోమాణి ప్రహృష్టానీవ లక్షయే
మీ అందరి వెంట్రుకలు కూడా ఉప్పొంగినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి.
అనుష్ణాఙ్గాశ్చ సంస్విన్నా జృమ్భన్తే చాప్యభీక్ష్ణశః । విష్కమ్భన్తి చ మాతఙ్గా ముఞ్చన్త్యశ్రూణి వాజినః । సదా మూత్రం పురీషం చ ఉత్సృజన్తి పునః పునః
దేహాలు వేడిగా, చెమటలు వస్తున్నాయి, మళ్లీ మళ్లీ జబ్బులు వస్తున్నాయి. ఏనుగులు తడబడుతున్నాయి, గుర్రాలు కన్నీళ్లు కారుస్తున్నాయి, ఎప్పటికప్పుడు మూత్రం, మలాన్ని వదులుతున్నాయి.
లోహితార్ద్రా చ పృథివీ దిశః సర్వాః ప్రధూమితాః । న చ సూర్యః ప్రతపతి మహద్వేదయతే భయమ్
భూమి రక్తంతో తడిసిపోయింది, అన్ని దిక్కులు పొగతో నిండిపోయాయి, సూర్యుడు ప్రకాశించటం లేదు—ఇవి అన్నీ పెద్ద భయాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
హస్తినశ్చాపి విత్రస్తా యోధాశ్చాపి వితత్రసుః । పరాభూతా చ వః సేనా న కశ్చిద్యోద్భుమిచ్ఛతి
ఏనుగులు భయంతో వణికిపోతున్నాయి, యోధులు కూడా భయపడుతున్నారు. మీ సైన్యం ఓడిపోయింది, ముందుకు వెళ్లాలనుకునే వారు లేరు.