స్పృష్టవన్తం శరీరం మాం శవవాహమివాశుచిమ్। కథం వా వ్యవహార్యం వై కుర్వీథాస్త్వం బృహన్నలే
నన్ను శవాన్ని మోయు వాడిలా అపవిత్రుడిగా భావించి నా శరీరాన్ని తాకిన తర్వాత, బృహన్నలే, నువ్వు నాతో ఎలా వ్యవహరించగలవు?
తమువాచ తతః శూరః పార్థం పరపుంరజయః। దాయాదం సర్వమత్స్యానాం కులే జాతం విశారదమ్
అప్పుడు శత్రువులను జయించిన ధైర్యవంతుడు పార్థుడిని ఇలా పలికాడు: 'మత్స్యులందరికీ వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, నైపుణ్యం కలవాడవు.'
జానామి త్వాం మహాప్రాజ్ఞ శుభం జాత్యా కులేన చ । కథం ను పాపకం కర్మ బ్రూయాం త్వాఽహం పరన్తప
మహాప్రజ్ఞుడా, నీ జన్మ, వంశం ఎంతో ఉత్తమం అని నాకు తెలుసు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నీకు పాపమైన పని చెప్పడం నాకు ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
వ్యవహార్యశ్చ రాజేన్ద్ర శుద్ధశ్చైవ భవిష్యసి । ధనూంష్యేతాని మా భైస్త్వం శరీరం నాత్ర విద్యతే
రాజేంద్రా, నువ్వు పవిత్రుడవు, వ్యవహారానికి యోగ్యుడవు. ఈ విల్లు చూసి భయపడవద్దు; ఇక్కడ శరీరం లేదు.
దాయాదం మత్స్యరాజస్య కులే జాతం మనస్వినమ్ । కథం వా నన్దితం కర్మ కారయే త్వాం నృపాత్మజ
మత్స్యరాజు వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, మంచితనంతో ఉన్నవాడవు. రాజకుమారా, నిన్ను సంతోషపరిచే పనిని నేను చేయించగలనా?
ఏవముక్తః స పార్థేన రథాత్ప్రస్కన్ద్య కుణ్డలీ। ఆరురోహ శమీవృక్షం వైరాటిరవశస్తదా
పార్థుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కుండలాలు ధరించిన వాడు రథం నుండి దిగిపోయి, బలవంతంగా శమీ చెట్టెక్కాడు, ఓ విరాటరాజా.
తమన్వశాసచ్ఛత్రుఘ్నో రథే తిష్ఠన్ధనఞ్జయః । అవరోపయ వృక్షాగ్రాద్ధనూంష్యేతాని మాచిరమ్
రథంపై నిలబడి ధనంజయుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అతనికి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు: 'ఆ చెట్టు ఎక్కు పై నుండి వీల్లు త్వరగా తీసుకురా.'
సోపహృత్య మహార్హాణి ధనూంషి పృథువక్షసామ్ । పరివేష్టనపత్రాణి విముచ్య సముపానయత్
విపులమైన ఛాతి ఉన్న వీరుల విల్లు, ఆ విలువైనవి తీసుకువచ్చి, వాటి పై ఉన్న కప్పులను తీసి సమర్పించాడు.
పరివేష్టనమేతేషాం సర్వం ముఞ్చస్వ మాచిరమ్ । తేషాం సంనహనీయాని పరిముచ్య పరన్తపః। అపశ్యత్తత్ర గాణ్డీవం చతుర్భిరపరైః సహ
ఈ విల్లుల మీద ఉన్న కప్పులను త్వరగా తీసివేయు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడు వాటి కప్పులను తీసి, అక్కడ గాండీవాన్ని మరొన్ని నాలుగు విల్లులతో చూశాడు.
తేషాం విముచ్యమానానాం ధనుషామర్కవర్చసామ్। వినిశ్చేరుః ప్రభా దివ్యా గ్రహాణాముదయేష్వివ
అమరులవంటి ప్రకాశంతో ఉన్న ఆ దివ్య విల్లు తీసివేస్తుండగా, వాటి నుండి గ్రహాలు ఉదయించేటప్పుడు వెలుగు వెలిగినట్లు ప్రకాశం వెలువడింది.
స తేషాం రూపమాలేక్య భోగినామివ దృమ్భతామ్ । హృష్టరోమా భయోద్విగ్రః ప్రవేపితతనుస్తదా
ఆ విల్లుల రూపాన్ని, సర్పాల వలె మహిమను చూసి అతని రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, భయంతో ఒళ్ళు వణికిపోయింది.
అర్జునేన సమాశ్వస్తః కించిద్ధృష్టో నృపాత్మజః। తేషాం సందర్శనాభ్యాసం స్పర్శాభ్యాసం పునః పునః ।। 58
అర్జునుడు ధైర్యం చెప్పిన తర్వాత, రాజకుమారుడు కొంత ధైర్యంగా మారాడు; మళ్లీ మళ్లీ వాటిని చూస్తూ, తాకుతూ అలవాటు చేసుకున్నాడు.
ఆమీల్య పునరున్మీల్య స్పృష్ట్వాస్పృష్ట్వా చకార సః। సమ్యగ్ఘుణ్టస్తదాఽఽశ్వస్తః క్షణేన సమపద్యత ।। 59
అతడు కన్నులు మూసి తెరిచాడు, తాకి మళ్లీ తీసుకున్నాడు; అప్పుడు సరిగ్గా నేర్పించబడినవాడిగా, ధైర్యం పొందినవాడిగా తక్కువసేపులో సిద్ధమయ్యాడు.
సంస్పృశ్య తాని చాపాని భానుమన్తి బృహన్తి చ। వైరాటిరర్జునం రాజన్నిదం వచనమబ్రవీత్ ।। 60
ఆ ప్రకాశవంతమైన, గొప్ప విల్లు తాకిన తర్వాత, విరాటుడు అర్జునుని చూచి: 'అర్జునా, ఇవేమిటి?' అని అడిగాడు.
సారథే కిమిదం దివ్యం నాగో వా యది వా ధనుః। సౌవర్ణాన్యత్ర పద్మాని శతపత్రాణి భాగశః । కుశాగ్నిప్రతితప్తాని భానుమన్తి బృహన్తి చ
సారధీ, ఇది ఏదో దివ్యమైనది — ఏనుగా లేక విల్లా? ఇక్కడ బంగారు పద్మాలు, వంద కొమ్మలతో భాగాలుగా ఉన్నాయి; కుశాగ్ని వేడి తగిలినట్లు, ఇవి ప్రకాశవంతంగా, పెద్దగా ఉన్నాయి.
బిన్దవశ్చాత్ర సౌవర్ణా మణిప్రోతాః సమన్తతః। శశిసూర్యప్రభాః పృష్ఠే భాన్తి రుక్మపరిష్కృతాః
ఇక్కడ బంగారు బొట్లు, చుట్టూ రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి; వెనుకవైపు, ఇవి చంద్రుని, సూర్యుని వెలుగు లా మెరిసిపోతున్నాయి, బంగారు అలంకారాలతో.
పుష్పాణ్యత్ర సువర్ణాని శతపత్రాణి భాగశః । విస్మాపనీయరూపం చ భీమం భీమప్రదర్శనమ్
ఇక్కడ బంగారు పువ్వులు, వంద రేకుల తామరలు విరివిగా ఉన్నాయి. వాటి రూపం ఆశ్చర్యకరంగా, భయంకరంగా, చూసేవారికి భయాన్ని కలిగించేలా ఉంది.
నీలోత్పలనిభం కస్య శాతకుమ్భపరిష్కృతమ్। ఋషభా యస్య సౌవర్ణాః పృష్ఠే తిష్ఠన్తి శృఙ్గిణః
ఇది ఎవరిది? బంగారంతో అలంకరించబడి, నీలి తామరను పోలి ఉంది. దాని వెనుక భాగంలో బంగారు ఎద్దులు కొమ్ములతో నిలబడి ఉన్నాయి.
తాలప్రమాణం కస్యేదం మణిరుక్మవిభూషితమ్ హాటకస్య సువర్ణస్య యస్మిఞ్శాఖామృగా దశ
ఈ తాటి చెట్టు పొడవుతో, రత్నాలు, బంగారంతో అలంకరించబడిన విల్లు ఎవరిది? దాని మీద పది బంగారు కొమ్ముల జింకలు ఉన్నాయి.
దురానమం మహాదీర్ఘం సురూపం దుష్ప్రధర్షణమ్ । కస్యేదమీదృశం చిత్రం ధనుః సర్వే చ దంశితాః
ఈ అద్భుతమైన, చాలా పొడవైన, అందమైన, ఎవ్వరూ సమీపించలేని విల్లు ఎవరిది? అలాగే, ఇవన్నీ అమర్చిన బాణాలు ఎవరివి?
చన్ద్రార్కవిమలాభాసః సురూపాః సుప్రదర్శనాః । హంసాః పృష్ఠం శ్రితా యస్య కుశాగ్నిప్రతిమార్చిషః । శార్ఙ్గగాణ్డీవసదృశం కస్యేదం సారథే ధనుః
ఓ రథసారధి! చంద్రుడు, సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసే, అందంగా స్పష్టంగా కనిపించే, దాని వెనుక భాగంలో కుశాగ్ని మంటలవంటి జ్వాలలతో ఉన్న హంసలు ఉన్న, శారంగం, గాండీవాన్ని పోలిన ఈ విల్లు ఎవరిది?
చతుర్తం కాఞ్చనవపుర్భాతి విద్యుద్గణోపమమ్। నీలోపలిప్తమచ్ఛిదం జాతరూపమయం ధనుః । మత్స్యశ్చాస్య హిరణ్యస్య పృష్ఠే తిష్ఠన్తి దంశితాః
నాల్గవ విల్లు బంగారు కాంతితో మెరిసిపోతూ, మెరుపు మేఘాన్ని పోలి ఉంది. అది నీలిరంగుతో పూతపూయబడి, విరిగిపోని, ఖచ్చితమైన బంగారంతో తయారైంది. దాని వెనుక భాగంలో బంగారు చేపలు అమర్చబడ్డాయి.
శక్రచాపోపమం దివ్యం కస్యేదం సారథే ధనుః। ఉచ్ఛ్రితం ఫణివద్దివ్యం సారవత్త్వాద్దురానమమ్
ఓ రథసారధి! ఇంద్రుని విల్లు లాంటి ఈ దివ్యమైన విల్లు ఎవరిది? అది పాము ఫణాన్ని పోలినట్లు పైకి లేచి ఉంది, దీర్ఘంగా, బలంగా ఉంది.
సహస్రగోధాః సౌవర్ణా ద్వీపినశ్చ చతుర్దశ । బర్హిణశ్చాత్ర సౌవర్ణాః శతచన్ద్రార్కభూషితాః। జామ్బూనదవిచిత్రాఙ్గం కస్యేదం పఞ్చమం ధనుః
ఇక్కడ వెయ్యి బంగారు గోదావులు, పద్నాలుగు చిరుతపులులు, శతచంద్రార్కాలతో అలంకరించిన బంగారు నెమళ్లు ఉన్నాయి. జాంబూనద బంగారు అందంతో అద్భుతంగా కనిపించే ఐదవ విల్లు ఎవరిది?
కస్యేమే క్షురనారాచాః సహస్రం లోమవాపినః। ప్రక్షిప్తాస్తీక్ష్ణతుణ్డాగ్రా ఉపాసఙ్గే హిరణ్మయే
ఈ వెయ్యి కత్తిపొడవైన, వెంట్రుకల్ని కోయగలిగే పదును గల బాణాలు ఎవరివి? ఇవన్నీ బంగారు తుంపలో అమర్చబడ్డాయి.
హారిద్రవర్ణాః కస్యేమే శితా పఞ్చశతం శరాః। ఆశీవిషసమస్పర్శాః శితాశ్చాజింహగా దృఢాః
ఈ అయిదువందల పసుపు రంగు, పదునైన బాణాలు ఎవరివి? ఇవి విషపూరిత పాము తాకినట్లు గట్టి, నేరుగా వెళ్తూ, బలంగా ఉన్నాయి.
విపాఠాః పృథవః కస్య గృధ్రపత్రార్ధవాజితాః। వరాహకర్ణాస్తీక్ష్ణాగ్రాః కస్యేమే రుచిరాః శరాః
ఈ వెడల్పుగా, చీలిన, గద్దపక్షి రెక్కలతో అరవంతిగా కప్పబడి, పంది చెవి ఆకారంలో పదునైన, మెరిసే బాణాలు ఎవరివి?
వజ్రాశనిసమస్పర్శా వైశ్వానరశిఖార్చిషః। సువర్ణపుఙ్ఖాస్తీక్ష్ణాగ్రాః కస్య సప్తశతం శరాః
ఈ ఏడువందల బంగారు రెక్కలతో, పదునైన అంచులతో, అగ్నిజ్వాలల్లా మండుతూ, వజ్రం, మెరుపు తాకినట్లు ఉండే బాణాలు ఎవరివి?
కస్యాయం సాయకో దీర్ఘో గవ్యే కోశే చ దంశితః। కస్య దణ్డో దృఢః శ్లక్ష్ణో రుచిరోఽయం ప్రకాశతే
ఈ పొడవైన బాణం, ఆవు చర్మపు తుంపలో అమర్చబడి ఉంది. ఈ బలమైన, మృదువైన, అందంగా మెరిసే దండం ఎవరిది?
వైయాఘ్రకోశః కస్యాయం దివ్యః శఙ్ఖో మహాప్రభః । కస్యార్థమసయశ్చైతే పఞ్చ శార్దూలలక్షణాః
ఈ పులిచర్మపు తుంపలో ఉన్న దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన శంఖం ఎవరిది? ఈ ఐదు పులి గుర్తులు ఉన్న ఖడ్గాలు ఎవరి కోసం?