అతిసూక్ష్మాణి హ్రస్వాని సర్వాణి చ మృదూని చ। ఆయుధాని మహాబాహో తవైతాని మహాబల
మహాబాహువంతుడా! నీకు ఇవన్నీ చాలా పలుచగా, చిన్నగా, మృదువుగా ఉన్నాయి, మహాబలుడా!
తస్మాద్భూమింజయారుహ్య శమీమేతాం పలాశినీమ్ । అస్యాం హి పాణ్డుపుత్రాణాం ధనూంషి నిహితాత్యుత
అందువల్ల, భూమింజయా! ఈ ఆకులతొప్పు గల శమీ చెట్టుపైకి ఎక్కు. ఎందుకంటే, పాండుపుత్రుల ధనుస్సులు నిజంగా దీనిపైనే ఉంచబడ్డాయి.
యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ధ్వజా శరాశ్చ శూరాణాం దివ్యాని కవచాని చ
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ధ్వజాలు, బాణాలు, వీరులైన వారి దివ్య కవచాలు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
అత్రైవ తు మహావీర్యం ధనుః పార్థస్య గాణ్డివమ్ । ఏకం శతసహస్రేణ సంమితం రాష్ట్రవర్ధనమ్
ఇక్కడే మహాపరాక్రమం గల పార్థుని గాండీవ ధనుస్సు ఉంది. అది ఒక్కటే లక్ష బాణసంచులకు సమానమైనది, రాజ్యాన్ని పెంచే ధనుస్సు.
వ్యాయామసహమత్యర్థం తృణరాజసమం మహత్ । సర్వాయుధమహామాత్రం సర్వారిక్షయకారకమ్
అది ఎంత శ్రమైనా తట్టుకోగలదు, పెద్ద గడ్డి కట్టంత ఉంది, అన్ని ఆయుధాల్లో గొప్పది, శత్రువులను నాశనం చేసే శక్తి కలది.
సువర్ణవికృతం దివ్యం శ్లక్ష్ణమాయతమవ్రణమ్। అలం భారం గురుం సోఢుం వారుణం చ సుదర్శనమ్
అది బంగారంతో తయారయింది, దివ్యమైనది, మెత్తగా, పొడవుగా, మచ్చలేని ధనుస్సు, బరువును మోయగలదు, వరుణుని ఆయుధం, చూడటానికి అందంగా ఉంటుంది.
తాదృశాన్యేవ సర్వాణి బలవన్తి దృఢాని చ। యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ప్రథితాని విశిష్టాని దుర్దశాని భవన్త్యుత
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ఆయుధాలన్నీ కూడా అలాగే బలవంతమైనవి, దృఢమైనవి, పేరుగాంచినవి, ప్రత్యేకమైనవి, చూడటానికి కూడా కఠినమైనవి.
శరీరమిహ చాసక్తం శమ్యాం శుష్కం పురా కిల। తదహం రాజపుత్రః సన్స్పృశేయం పాణినా కథమ్
ఇక్కడే, ఒకప్పుడు ఒక ఎండిపోయిన శమీ చెట్టు శరీరానికి అంటించబడింది. రాజకుమారా! అలాంటిది నేను చేతితో ఎలా తాకగలను?
న మామేవంవిధం కర్మ కారయస్వ బృహన్నలే । కథం వా శక్యతే కర్తుం బుద్ధ్యా త్వం మన్యసే కథం
బృహన్నలే, నాకు ఇలాంటి పనిని చేయించవద్దు. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? నీకు బుద్ధితో ఇది చేయగలదని ఎలా అనిపిస్తోంది?
నైవంవిధం మయా యుక్తమాలబ్ధుం క్షత్రయోనినా । మహతా రాజపుత్రేణ మన్త్రయజ్ఞవిదా సతా
నేను క్షత్రియ వంశంలో పుట్టినవాడిని, రాజకుమారుడిని, మంత్రయజ్ఞాలలో నిపుణుడిని. ఇలాంటి పని చేయడం నాకు తగదు.
స్పృష్టవన్తం శరీరం మాం శవవాహమివాశుచిమ్। కథం వా వ్యవహార్యం వై కుర్వీథాస్త్వం బృహన్నలే
నన్ను శవాన్ని మోయు వాడిలా అపవిత్రుడిగా భావించి నా శరీరాన్ని తాకిన తర్వాత, బృహన్నలే, నువ్వు నాతో ఎలా వ్యవహరించగలవు?
తమువాచ తతః శూరః పార్థం పరపుంరజయః। దాయాదం సర్వమత్స్యానాం కులే జాతం విశారదమ్
అప్పుడు శత్రువులను జయించిన ధైర్యవంతుడు పార్థుడిని ఇలా పలికాడు: 'మత్స్యులందరికీ వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, నైపుణ్యం కలవాడవు.'
జానామి త్వాం మహాప్రాజ్ఞ శుభం జాత్యా కులేన చ । కథం ను పాపకం కర్మ బ్రూయాం త్వాఽహం పరన్తప
మహాప్రజ్ఞుడా, నీ జన్మ, వంశం ఎంతో ఉత్తమం అని నాకు తెలుసు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నీకు పాపమైన పని చెప్పడం నాకు ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
వ్యవహార్యశ్చ రాజేన్ద్ర శుద్ధశ్చైవ భవిష్యసి । ధనూంష్యేతాని మా భైస్త్వం శరీరం నాత్ర విద్యతే
రాజేంద్రా, నువ్వు పవిత్రుడవు, వ్యవహారానికి యోగ్యుడవు. ఈ విల్లు చూసి భయపడవద్దు; ఇక్కడ శరీరం లేదు.
దాయాదం మత్స్యరాజస్య కులే జాతం మనస్వినమ్ । కథం వా నన్దితం కర్మ కారయే త్వాం నృపాత్మజ
మత్స్యరాజు వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, మంచితనంతో ఉన్నవాడవు. రాజకుమారా, నిన్ను సంతోషపరిచే పనిని నేను చేయించగలనా?
ఏవముక్తః స పార్థేన రథాత్ప్రస్కన్ద్య కుణ్డలీ। ఆరురోహ శమీవృక్షం వైరాటిరవశస్తదా
పార్థుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కుండలాలు ధరించిన వాడు రథం నుండి దిగిపోయి, బలవంతంగా శమీ చెట్టెక్కాడు, ఓ విరాటరాజా.
తమన్వశాసచ్ఛత్రుఘ్నో రథే తిష్ఠన్ధనఞ్జయః । అవరోపయ వృక్షాగ్రాద్ధనూంష్యేతాని మాచిరమ్
రథంపై నిలబడి ధనంజయుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అతనికి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు: 'ఆ చెట్టు ఎక్కు పై నుండి వీల్లు త్వరగా తీసుకురా.'
సోపహృత్య మహార్హాణి ధనూంషి పృథువక్షసామ్ । పరివేష్టనపత్రాణి విముచ్య సముపానయత్
విపులమైన ఛాతి ఉన్న వీరుల విల్లు, ఆ విలువైనవి తీసుకువచ్చి, వాటి పై ఉన్న కప్పులను తీసి సమర్పించాడు.
పరివేష్టనమేతేషాం సర్వం ముఞ్చస్వ మాచిరమ్ । తేషాం సంనహనీయాని పరిముచ్య పరన్తపః। అపశ్యత్తత్ర గాణ్డీవం చతుర్భిరపరైః సహ
ఈ విల్లుల మీద ఉన్న కప్పులను త్వరగా తీసివేయు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడు వాటి కప్పులను తీసి, అక్కడ గాండీవాన్ని మరొన్ని నాలుగు విల్లులతో చూశాడు.
తేషాం విముచ్యమానానాం ధనుషామర్కవర్చసామ్। వినిశ్చేరుః ప్రభా దివ్యా గ్రహాణాముదయేష్వివ
అమరులవంటి ప్రకాశంతో ఉన్న ఆ దివ్య విల్లు తీసివేస్తుండగా, వాటి నుండి గ్రహాలు ఉదయించేటప్పుడు వెలుగు వెలిగినట్లు ప్రకాశం వెలువడింది.
స తేషాం రూపమాలేక్య భోగినామివ దృమ్భతామ్ । హృష్టరోమా భయోద్విగ్రః ప్రవేపితతనుస్తదా
ఆ విల్లుల రూపాన్ని, సర్పాల వలె మహిమను చూసి అతని రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, భయంతో ఒళ్ళు వణికిపోయింది.
అర్జునేన సమాశ్వస్తః కించిద్ధృష్టో నృపాత్మజః। తేషాం సందర్శనాభ్యాసం స్పర్శాభ్యాసం పునః పునః ।। 58
అర్జునుడు ధైర్యం చెప్పిన తర్వాత, రాజకుమారుడు కొంత ధైర్యంగా మారాడు; మళ్లీ మళ్లీ వాటిని చూస్తూ, తాకుతూ అలవాటు చేసుకున్నాడు.
ఆమీల్య పునరున్మీల్య స్పృష్ట్వాస్పృష్ట్వా చకార సః। సమ్యగ్ఘుణ్టస్తదాఽఽశ్వస్తః క్షణేన సమపద్యత ।। 59
అతడు కన్నులు మూసి తెరిచాడు, తాకి మళ్లీ తీసుకున్నాడు; అప్పుడు సరిగ్గా నేర్పించబడినవాడిగా, ధైర్యం పొందినవాడిగా తక్కువసేపులో సిద్ధమయ్యాడు.
సంస్పృశ్య తాని చాపాని భానుమన్తి బృహన్తి చ। వైరాటిరర్జునం రాజన్నిదం వచనమబ్రవీత్ ।। 60
ఆ ప్రకాశవంతమైన, గొప్ప విల్లు తాకిన తర్వాత, విరాటుడు అర్జునుని చూచి: 'అర్జునా, ఇవేమిటి?' అని అడిగాడు.
సారథే కిమిదం దివ్యం నాగో వా యది వా ధనుః। సౌవర్ణాన్యత్ర పద్మాని శతపత్రాణి భాగశః । కుశాగ్నిప్రతితప్తాని భానుమన్తి బృహన్తి చ
సారధీ, ఇది ఏదో దివ్యమైనది — ఏనుగా లేక విల్లా? ఇక్కడ బంగారు పద్మాలు, వంద కొమ్మలతో భాగాలుగా ఉన్నాయి; కుశాగ్ని వేడి తగిలినట్లు, ఇవి ప్రకాశవంతంగా, పెద్దగా ఉన్నాయి.
బిన్దవశ్చాత్ర సౌవర్ణా మణిప్రోతాః సమన్తతః। శశిసూర్యప్రభాః పృష్ఠే భాన్తి రుక్మపరిష్కృతాః
ఇక్కడ బంగారు బొట్లు, చుట్టూ రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి; వెనుకవైపు, ఇవి చంద్రుని, సూర్యుని వెలుగు లా మెరిసిపోతున్నాయి, బంగారు అలంకారాలతో.
పుష్పాణ్యత్ర సువర్ణాని శతపత్రాణి భాగశః । విస్మాపనీయరూపం చ భీమం భీమప్రదర్శనమ్
ఇక్కడ బంగారు పువ్వులు, వంద రేకుల తామరలు విరివిగా ఉన్నాయి. వాటి రూపం ఆశ్చర్యకరంగా, భయంకరంగా, చూసేవారికి భయాన్ని కలిగించేలా ఉంది.
నీలోత్పలనిభం కస్య శాతకుమ్భపరిష్కృతమ్। ఋషభా యస్య సౌవర్ణాః పృష్ఠే తిష్ఠన్తి శృఙ్గిణః
ఇది ఎవరిది? బంగారంతో అలంకరించబడి, నీలి తామరను పోలి ఉంది. దాని వెనుక భాగంలో బంగారు ఎద్దులు కొమ్ములతో నిలబడి ఉన్నాయి.
తాలప్రమాణం కస్యేదం మణిరుక్మవిభూషితమ్ హాటకస్య సువర్ణస్య యస్మిఞ్శాఖామృగా దశ
ఈ తాటి చెట్టు పొడవుతో, రత్నాలు, బంగారంతో అలంకరించబడిన విల్లు ఎవరిది? దాని మీద పది బంగారు కొమ్ముల జింకలు ఉన్నాయి.
దురానమం మహాదీర్ఘం సురూపం దుష్ప్రధర్షణమ్ । కస్యేదమీదృశం చిత్రం ధనుః సర్వే చ దంశితాః
ఈ అద్భుతమైన, చాలా పొడవైన, అందమైన, ఎవ్వరూ సమీపించలేని విల్లు ఎవరిది? అలాగే, ఇవన్నీ అమర్చిన బాణాలు ఎవరివి?