మహాదేవోపి పార్థేన శ్రూయతే యుద్ధతోషితః । కిరాతవేషప్రచ్ఛన్నో గిరౌ హిమవతి ప్రభుః
పార్థుడు హిమవంత పర్వతంపై కిరాత వేషంలో ఉన్న మహాదేవుడిని యుద్ధంలో సంతుష్టిపర్చాడని వినిపిస్తోంది.
ఇత్యేవంవాదినం ద్రోణం కర్ణః క్రుద్ధోఽభ్యభాషత
ద్రోణుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, కర్ణుడు కోపంతో అతనితో మాట్లాడాడు.
సదా భవాన్ఫల్గునస్య గుణానస్మాసు కత్థసే। న చార్జునః కలాపూర్ణో మమ దుర్యోధనస్య వా
మీరు ఎప్పుడూ పార్థుని గుణాలను మాకు పొగిడుతూనే ఉంటారు. కానీ అర్జునుడికైనా, నాకు లేదా దుర్యోధనుడికైనా పూర్తిగా బాణాలు నిండిన తుంపా లేదు.
యద్యేష పార్థో రాధేయ కృతం కార్యం భవేన్మమ । జ్ఞాతాః పునశ్చరిష్యన్తి ద్వాదశాన్యాంశ్చ వత్సరాన్
రాధేయా! ఈ పార్థుడు నా పని పూర్తిచేస్తే, గుర్తించబడిన వారు మళ్లీ పన్నెండు సంవత్సరాలు గడపాల్సి వస్తుంది.
అథవా కశ్చిదేవాన్యః క్లీబరూపేణ దేవరాట్ । శరైరేనం సునిశితైః పాతయిష్యామి భూతలే
లేకపోతే, దేవేంద్రా! ఇంకెవరైనా నపుంసక రూపంలో వచ్చినా, నేను పదునైన బాణాలతో అతన్ని నేలకూల్చేస్తాను.
తస్మిన్వదతి తాం వాచం ధార్తరాష్ట్రే పరన్తపే। భీష్మో ద్రోణః కృపో ద్రౌణిః పౌరుషం తదపూజయన్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల్లో శత్రువులకు భయంకరుడైన వాడు ఆ మాటలు చెప్పగా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, ద్రౌణి అతని పరాక్రమాన్ని గౌరవించారు.
తాం శమీమభిసంగమ్య పార్థో వైరాటిమబ్రవీత్। సుఖసంవర్ధితం పిత్రా సమరాణామకోవిదమ్
ఆ శమీ చెట్టు దగ్గరికి వెళ్లి, పార్థుడు, తన తండ్రి చేత సుఖంగా పెంచబడిన, యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన వైరాట రాజ కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
ఏహి భూమింజయారుహ్య వైరాటే మహతీం శమీమ్। సమాదిష్టో మయా క్షిప్రం ధనుర్గాణ్డీవమానయ
భూమింజయా! వైరాట దేశంలో ఉన్న ఆ గొప్ప శమీ చెట్టుపైకి ఎక్కి, నేను చెప్పినట్లు వెంటనే గాండీవ ధనుస్సును తీసుకొచ్చి ఇవ్వు.
నేమానీష్వాసనానీహ సోఢుం శక్ష్యన్తి మే బలమ్ । నాలం భారం గురుం భేత్తుం కుఞ్జరం వా ప్రమర్దితుమ్
ఈ బాణసంచులను మోయడానికి నాకు శక్తి సరిపోదు. అలాగే, పెద్ద భారాన్ని మోసేందుకు లేదా ఏనుగును నెరిపేందుకు కూడా నా బలం చాలదు.
మమ వా బాహువిక్షేపం శత్రూనిహ విజేష్యతః। నేచ్ఛామి తైరహం కర్తుం కర్మ వైజయికం త్విహ
నేను నా చేతులతో శత్రువులను ఓడించగలను. అందుకే ఈ ఆయుధాలతో ఇక్కడ విజయం సాధించాలనే కోరిక నాకు లేదు.
అతిసూక్ష్మాణి హ్రస్వాని సర్వాణి చ మృదూని చ। ఆయుధాని మహాబాహో తవైతాని మహాబల
మహాబాహువంతుడా! నీకు ఇవన్నీ చాలా పలుచగా, చిన్నగా, మృదువుగా ఉన్నాయి, మహాబలుడా!
తస్మాద్భూమింజయారుహ్య శమీమేతాం పలాశినీమ్ । అస్యాం హి పాణ్డుపుత్రాణాం ధనూంషి నిహితాత్యుత
అందువల్ల, భూమింజయా! ఈ ఆకులతొప్పు గల శమీ చెట్టుపైకి ఎక్కు. ఎందుకంటే, పాండుపుత్రుల ధనుస్సులు నిజంగా దీనిపైనే ఉంచబడ్డాయి.
యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ధ్వజా శరాశ్చ శూరాణాం దివ్యాని కవచాని చ
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ధ్వజాలు, బాణాలు, వీరులైన వారి దివ్య కవచాలు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
అత్రైవ తు మహావీర్యం ధనుః పార్థస్య గాణ్డివమ్ । ఏకం శతసహస్రేణ సంమితం రాష్ట్రవర్ధనమ్
ఇక్కడే మహాపరాక్రమం గల పార్థుని గాండీవ ధనుస్సు ఉంది. అది ఒక్కటే లక్ష బాణసంచులకు సమానమైనది, రాజ్యాన్ని పెంచే ధనుస్సు.
వ్యాయామసహమత్యర్థం తృణరాజసమం మహత్ । సర్వాయుధమహామాత్రం సర్వారిక్షయకారకమ్
అది ఎంత శ్రమైనా తట్టుకోగలదు, పెద్ద గడ్డి కట్టంత ఉంది, అన్ని ఆయుధాల్లో గొప్పది, శత్రువులను నాశనం చేసే శక్తి కలది.
సువర్ణవికృతం దివ్యం శ్లక్ష్ణమాయతమవ్రణమ్। అలం భారం గురుం సోఢుం వారుణం చ సుదర్శనమ్
అది బంగారంతో తయారయింది, దివ్యమైనది, మెత్తగా, పొడవుగా, మచ్చలేని ధనుస్సు, బరువును మోయగలదు, వరుణుని ఆయుధం, చూడటానికి అందంగా ఉంటుంది.
తాదృశాన్యేవ సర్వాణి బలవన్తి దృఢాని చ। యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ప్రథితాని విశిష్టాని దుర్దశాని భవన్త్యుత
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ఆయుధాలన్నీ కూడా అలాగే బలవంతమైనవి, దృఢమైనవి, పేరుగాంచినవి, ప్రత్యేకమైనవి, చూడటానికి కూడా కఠినమైనవి.
శరీరమిహ చాసక్తం శమ్యాం శుష్కం పురా కిల। తదహం రాజపుత్రః సన్స్పృశేయం పాణినా కథమ్
ఇక్కడే, ఒకప్పుడు ఒక ఎండిపోయిన శమీ చెట్టు శరీరానికి అంటించబడింది. రాజకుమారా! అలాంటిది నేను చేతితో ఎలా తాకగలను?
న మామేవంవిధం కర్మ కారయస్వ బృహన్నలే । కథం వా శక్యతే కర్తుం బుద్ధ్యా త్వం మన్యసే కథం
బృహన్నలే, నాకు ఇలాంటి పనిని చేయించవద్దు. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? నీకు బుద్ధితో ఇది చేయగలదని ఎలా అనిపిస్తోంది?
నైవంవిధం మయా యుక్తమాలబ్ధుం క్షత్రయోనినా । మహతా రాజపుత్రేణ మన్త్రయజ్ఞవిదా సతా
నేను క్షత్రియ వంశంలో పుట్టినవాడిని, రాజకుమారుడిని, మంత్రయజ్ఞాలలో నిపుణుడిని. ఇలాంటి పని చేయడం నాకు తగదు.
స్పృష్టవన్తం శరీరం మాం శవవాహమివాశుచిమ్। కథం వా వ్యవహార్యం వై కుర్వీథాస్త్వం బృహన్నలే
నన్ను శవాన్ని మోయు వాడిలా అపవిత్రుడిగా భావించి నా శరీరాన్ని తాకిన తర్వాత, బృహన్నలే, నువ్వు నాతో ఎలా వ్యవహరించగలవు?
తమువాచ తతః శూరః పార్థం పరపుంరజయః। దాయాదం సర్వమత్స్యానాం కులే జాతం విశారదమ్
అప్పుడు శత్రువులను జయించిన ధైర్యవంతుడు పార్థుడిని ఇలా పలికాడు: 'మత్స్యులందరికీ వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, నైపుణ్యం కలవాడవు.'
జానామి త్వాం మహాప్రాజ్ఞ శుభం జాత్యా కులేన చ । కథం ను పాపకం కర్మ బ్రూయాం త్వాఽహం పరన్తప
మహాప్రజ్ఞుడా, నీ జన్మ, వంశం ఎంతో ఉత్తమం అని నాకు తెలుసు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నీకు పాపమైన పని చెప్పడం నాకు ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
వ్యవహార్యశ్చ రాజేన్ద్ర శుద్ధశ్చైవ భవిష్యసి । ధనూంష్యేతాని మా భైస్త్వం శరీరం నాత్ర విద్యతే
రాజేంద్రా, నువ్వు పవిత్రుడవు, వ్యవహారానికి యోగ్యుడవు. ఈ విల్లు చూసి భయపడవద్దు; ఇక్కడ శరీరం లేదు.
దాయాదం మత్స్యరాజస్య కులే జాతం మనస్వినమ్ । కథం వా నన్దితం కర్మ కారయే త్వాం నృపాత్మజ
మత్స్యరాజు వారసుడవు, రాజవంశంలో పుట్టినవాడవు, మంచితనంతో ఉన్నవాడవు. రాజకుమారా, నిన్ను సంతోషపరిచే పనిని నేను చేయించగలనా?
ఏవముక్తః స పార్థేన రథాత్ప్రస్కన్ద్య కుణ్డలీ। ఆరురోహ శమీవృక్షం వైరాటిరవశస్తదా
పార్థుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కుండలాలు ధరించిన వాడు రథం నుండి దిగిపోయి, బలవంతంగా శమీ చెట్టెక్కాడు, ఓ విరాటరాజా.
తమన్వశాసచ్ఛత్రుఘ్నో రథే తిష్ఠన్ధనఞ్జయః । అవరోపయ వృక్షాగ్రాద్ధనూంష్యేతాని మాచిరమ్
రథంపై నిలబడి ధనంజయుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అతనికి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు: 'ఆ చెట్టు ఎక్కు పై నుండి వీల్లు త్వరగా తీసుకురా.'
సోపహృత్య మహార్హాణి ధనూంషి పృథువక్షసామ్ । పరివేష్టనపత్రాణి విముచ్య సముపానయత్
విపులమైన ఛాతి ఉన్న వీరుల విల్లు, ఆ విలువైనవి తీసుకువచ్చి, వాటి పై ఉన్న కప్పులను తీసి సమర్పించాడు.
పరివేష్టనమేతేషాం సర్వం ముఞ్చస్వ మాచిరమ్ । తేషాం సంనహనీయాని పరిముచ్య పరన్తపః। అపశ్యత్తత్ర గాణ్డీవం చతుర్భిరపరైః సహ
ఈ విల్లుల మీద ఉన్న కప్పులను త్వరగా తీసివేయు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడు వాటి కప్పులను తీసి, అక్కడ గాండీవాన్ని మరొన్ని నాలుగు విల్లులతో చూశాడు.
తేషాం విముచ్యమానానాం ధనుషామర్కవర్చసామ్। వినిశ్చేరుః ప్రభా దివ్యా గ్రహాణాముదయేష్వివ
అమరులవంటి ప్రకాశంతో ఉన్న ఆ దివ్య విల్లు తీసివేస్తుండగా, వాటి నుండి గ్రహాలు ఉదయించేటప్పుడు వెలుగు వెలిగినట్లు ప్రకాశం వెలువడింది.