యస్మిఞ్జాతే మహీ కృత్స్నా నిర్భరోచ్ఛ్వాసితాఽభవత్। యేన మే దక్షిణా దత్తా బద్ధ్వా ద్రుపదమోజసా
ఇతడు పుట్టినప్పుడు భూమంతా ఊపిరి పీల్చుకుంది. ఇతని బలంతో ద్రుపదుని బంధించి నాకు గురుదక్షిణగా ఇచ్చాడు.
విద్ధ్వా వియద్గతం లక్ష్యం వినిర్జిత్య చ పార్థివాన్ । నిర్జితా యేన పాఞ్చాలీ పురా యేన స్వయంవరే
ఆకాశంలో ఉన్న లక్ష్యాన్ని ఇతడు తూటాగా కొట్టి, రాజులను ఓడించి, పాంచాలిని స్వయంవరంలో గెలుచుకున్నాడు.
ఖాణ్డవే యేన సంతృప్తో వహ్నిర్జిత్వా సురాసురాన్ । పరిణీతా సుభద్రా చ యేన నిర్జిత్య యాదవాన్
ఖాండవ వనంలో దేవతలు, దానవులను జయించి, అగ్నిని సంతృప్తిపర్చినవాడు ఇతడే. యాదవులను ఓడించి సుభద్రను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
నిర్జితో యేన యుద్ధేన త్రిపురారిః స్మరార్దనః
త్రిపురాసురుని సంహరించిన పరమేశ్వరుడిని కూడా యుద్ధంలో ఇతడు ఓడించాడు.
గత్వా త్రివిష్టపం యేన జితేన్ద్రా దానవా యుధి । నివాతకవచా రాజన్దానవానాం త్రికోటయః। నిర్జితాః కాలకేయాశ్చ హిరణ్యపురవాసినః
ఇతడు స్వర్గానికి వెళ్లి, దేవతలు, దానవులను యుద్ధంలో జయించాడు. రాజా! నివాతకవచ దానవుల మూడు కోట్ల మందిని, హిరణ్యపురంలో నివసించే కాలకేయులను కూడా ఇతడు ఓడించాడు.
యేన త్వం మోచితో బద్ధశ్చిత్రసేనేన తద్వనే
నీవు అరణ్యంలో చిత్రరథుని చేత బంధించబడి ఉన్నప్పుడు, నిన్ను విడిపించినవాడు ఇతడే.
యేన గత్వోత్తరం మేరోరానినాయ మహద్ధనమ్ । యాజితో ధర్మసూనుశ్చ నృపాన్సర్వాన్విజిత్య చ
ఇతడు ఉత్తర మేరు పర్వతాన్ని దాటి, అపారమైన ధనం తెచ్చాడు. ధర్మపుత్రుడు అన్ని రాజులను జయించి యజ్ఞం చేయగలిగాడు.
యస్మిఞ్శౌర్యం చ వీర్యం చ తేజో ధైర్యం పరాక్రమః । ఔదార్యం చైవ గామ్భీర్యం శ్రీర్హ్రీర్ధర్మో దయాఽఽర్జవమ్ । ఏవమాదిగుణోపేతః సోయం పార్థో న సంశయః
ఇతడిలో ధైర్యం, శౌర్యం, తేజస్సు, స్థిరత్వం, పరాక్రమం, ఉదారత, లోతైన మనస్సు, ఐశ్వర్యం, లజ్జ, ధర్మం, దయ, నేరుగా ఉండే స్వభావం వంటి అన్ని మంచి లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఇలాంటి గుణాలతో ఉన్నవాడు ఇతడే పార్థుడు అని సందేహం లేదు.
నాజిత్వా వినివర్తేత సర్వానపి మరుద్గణాన్
అతడు మరుద్గణాలంతా ఉన్నా, వారిని జయించకుండా తిరిగి రాడు.
క్లేశితశ్చ వనే శూరో వాసవేన చ శిక్షితః। అమర్షవశమాపన్నో యోత్స్యతే నాత్ర సంశయః । న హ్యస్య ప్రతియోద్ధారమన్యం పశ్యామి కౌరవ
అతడు అరణ్యంలో ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించాడు, ఇంద్రుని దగ్గర విద్యలు నేర్చుకున్నాడు. ఇప్పుడు కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇతడికి సమానంగా ఎదుర్కొనగలవాడు ఇంకొకరు లేరు, ఓ కౌరవా.
మహాదేవోపి పార్థేన శ్రూయతే యుద్ధతోషితః । కిరాతవేషప్రచ్ఛన్నో గిరౌ హిమవతి ప్రభుః
పార్థుడు హిమవంత పర్వతంపై కిరాత వేషంలో ఉన్న మహాదేవుడిని యుద్ధంలో సంతుష్టిపర్చాడని వినిపిస్తోంది.
ఇత్యేవంవాదినం ద్రోణం కర్ణః క్రుద్ధోఽభ్యభాషత
ద్రోణుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, కర్ణుడు కోపంతో అతనితో మాట్లాడాడు.
సదా భవాన్ఫల్గునస్య గుణానస్మాసు కత్థసే। న చార్జునః కలాపూర్ణో మమ దుర్యోధనస్య వా
మీరు ఎప్పుడూ పార్థుని గుణాలను మాకు పొగిడుతూనే ఉంటారు. కానీ అర్జునుడికైనా, నాకు లేదా దుర్యోధనుడికైనా పూర్తిగా బాణాలు నిండిన తుంపా లేదు.
యద్యేష పార్థో రాధేయ కృతం కార్యం భవేన్మమ । జ్ఞాతాః పునశ్చరిష్యన్తి ద్వాదశాన్యాంశ్చ వత్సరాన్
రాధేయా! ఈ పార్థుడు నా పని పూర్తిచేస్తే, గుర్తించబడిన వారు మళ్లీ పన్నెండు సంవత్సరాలు గడపాల్సి వస్తుంది.
అథవా కశ్చిదేవాన్యః క్లీబరూపేణ దేవరాట్ । శరైరేనం సునిశితైః పాతయిష్యామి భూతలే
లేకపోతే, దేవేంద్రా! ఇంకెవరైనా నపుంసక రూపంలో వచ్చినా, నేను పదునైన బాణాలతో అతన్ని నేలకూల్చేస్తాను.
తస్మిన్వదతి తాం వాచం ధార్తరాష్ట్రే పరన్తపే। భీష్మో ద్రోణః కృపో ద్రౌణిః పౌరుషం తదపూజయన్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల్లో శత్రువులకు భయంకరుడైన వాడు ఆ మాటలు చెప్పగా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, ద్రౌణి అతని పరాక్రమాన్ని గౌరవించారు.
తాం శమీమభిసంగమ్య పార్థో వైరాటిమబ్రవీత్। సుఖసంవర్ధితం పిత్రా సమరాణామకోవిదమ్
ఆ శమీ చెట్టు దగ్గరికి వెళ్లి, పార్థుడు, తన తండ్రి చేత సుఖంగా పెంచబడిన, యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన వైరాట రాజ కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
ఏహి భూమింజయారుహ్య వైరాటే మహతీం శమీమ్। సమాదిష్టో మయా క్షిప్రం ధనుర్గాణ్డీవమానయ
భూమింజయా! వైరాట దేశంలో ఉన్న ఆ గొప్ప శమీ చెట్టుపైకి ఎక్కి, నేను చెప్పినట్లు వెంటనే గాండీవ ధనుస్సును తీసుకొచ్చి ఇవ్వు.
నేమానీష్వాసనానీహ సోఢుం శక్ష్యన్తి మే బలమ్ । నాలం భారం గురుం భేత్తుం కుఞ్జరం వా ప్రమర్దితుమ్
ఈ బాణసంచులను మోయడానికి నాకు శక్తి సరిపోదు. అలాగే, పెద్ద భారాన్ని మోసేందుకు లేదా ఏనుగును నెరిపేందుకు కూడా నా బలం చాలదు.
మమ వా బాహువిక్షేపం శత్రూనిహ విజేష్యతః। నేచ్ఛామి తైరహం కర్తుం కర్మ వైజయికం త్విహ
నేను నా చేతులతో శత్రువులను ఓడించగలను. అందుకే ఈ ఆయుధాలతో ఇక్కడ విజయం సాధించాలనే కోరిక నాకు లేదు.
అతిసూక్ష్మాణి హ్రస్వాని సర్వాణి చ మృదూని చ। ఆయుధాని మహాబాహో తవైతాని మహాబల
మహాబాహువంతుడా! నీకు ఇవన్నీ చాలా పలుచగా, చిన్నగా, మృదువుగా ఉన్నాయి, మహాబలుడా!
తస్మాద్భూమింజయారుహ్య శమీమేతాం పలాశినీమ్ । అస్యాం హి పాణ్డుపుత్రాణాం ధనూంషి నిహితాత్యుత
అందువల్ల, భూమింజయా! ఈ ఆకులతొప్పు గల శమీ చెట్టుపైకి ఎక్కు. ఎందుకంటే, పాండుపుత్రుల ధనుస్సులు నిజంగా దీనిపైనే ఉంచబడ్డాయి.
యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ధ్వజా శరాశ్చ శూరాణాం దివ్యాని కవచాని చ
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ధ్వజాలు, బాణాలు, వీరులైన వారి దివ్య కవచాలు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
అత్రైవ తు మహావీర్యం ధనుః పార్థస్య గాణ్డివమ్ । ఏకం శతసహస్రేణ సంమితం రాష్ట్రవర్ధనమ్
ఇక్కడే మహాపరాక్రమం గల పార్థుని గాండీవ ధనుస్సు ఉంది. అది ఒక్కటే లక్ష బాణసంచులకు సమానమైనది, రాజ్యాన్ని పెంచే ధనుస్సు.
వ్యాయామసహమత్యర్థం తృణరాజసమం మహత్ । సర్వాయుధమహామాత్రం సర్వారిక్షయకారకమ్
అది ఎంత శ్రమైనా తట్టుకోగలదు, పెద్ద గడ్డి కట్టంత ఉంది, అన్ని ఆయుధాల్లో గొప్పది, శత్రువులను నాశనం చేసే శక్తి కలది.
సువర్ణవికృతం దివ్యం శ్లక్ష్ణమాయతమవ్రణమ్। అలం భారం గురుం సోఢుం వారుణం చ సుదర్శనమ్
అది బంగారంతో తయారయింది, దివ్యమైనది, మెత్తగా, పొడవుగా, మచ్చలేని ధనుస్సు, బరువును మోయగలదు, వరుణుని ఆయుధం, చూడటానికి అందంగా ఉంటుంది.
తాదృశాన్యేవ సర్వాణి బలవన్తి దృఢాని చ। యుధిష్ఠిరస్య భీమస్య బీభత్సోర్యమయోస్తథా । ప్రథితాని విశిష్టాని దుర్దశాని భవన్త్యుత
యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, బీభత్సుడు, అశ్వినీద్వయుల ఆయుధాలన్నీ కూడా అలాగే బలవంతమైనవి, దృఢమైనవి, పేరుగాంచినవి, ప్రత్యేకమైనవి, చూడటానికి కూడా కఠినమైనవి.
శరీరమిహ చాసక్తం శమ్యాం శుష్కం పురా కిల। తదహం రాజపుత్రః సన్స్పృశేయం పాణినా కథమ్
ఇక్కడే, ఒకప్పుడు ఒక ఎండిపోయిన శమీ చెట్టు శరీరానికి అంటించబడింది. రాజకుమారా! అలాంటిది నేను చేతితో ఎలా తాకగలను?
న మామేవంవిధం కర్మ కారయస్వ బృహన్నలే । కథం వా శక్యతే కర్తుం బుద్ధ్యా త్వం మన్యసే కథం
బృహన్నలే, నాకు ఇలాంటి పనిని చేయించవద్దు. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? నీకు బుద్ధితో ఇది చేయగలదని ఎలా అనిపిస్తోంది?
నైవంవిధం మయా యుక్తమాలబ్ధుం క్షత్రయోనినా । మహతా రాజపుత్రేణ మన్త్రయజ్ఞవిదా సతా
నేను క్షత్రియ వంశంలో పుట్టినవాడిని, రాజకుమారుడిని, మంత్రయజ్ఞాలలో నిపుణుడిని. ఇలాంటి పని చేయడం నాకు తగదు.