ఏవం బ్రువాణో వైరాటిం బీభత్సురపరాజితః। సమాశ్వాస్య భయార్తం తముత్తరం భరతర్షభః ।। 78
ఈ విధంగా భయంతో ఉన్న ఉత్తరుని ధైర్యపరిచాడు అజేయుడైన బీభత్సువు, భరతులలో శ్రేష్ఠుడు.
ఇతస్తతో వివేష్టన్తమకామం భయపీడితమ్ । రథమారోపమాయాస పార్థః పరపురంజయః ।। 79
అతను ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ, భయంతో ఇబ్బంది పడుతూ, వెనకాడుతున్న Uttara ను, శత్రు నగరాలను జయించిన పార్థుడు రథంపై ఎక్కించాడు.
తమారోప్య రథోపస్థే విలపన్తం ధనఞ్జయః। గాణ్డీవం ధనురాదాతుముపాయాత్తాం శమీం ప్రతి
విలపిస్తున్న ఉత్తరుని రథంపై ఎక్కించి, ధనంజయుడు గాండీవ ధనుస్సును తీసుకోవడానికి ఆ శమి చెట్టు వైపు వెళ్లాడు.
ఉత్తరం తం సమాశ్వాస్య కృత్వా యన్తారమర్జునః ।। 80
ఉత్తరుని ధైర్యపరచి, అతన్ని రథసారథిగా చేసుకున్న అర్జునుడు—
తం దృష్ట్వా క్లీబరూపేణ రథస్థం రథిపుఙ్గవమ్। శమీమభిముఖం యాన్తం రథమారోప్య చోత్తరమ్
రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన అతను, నపుంసక వేషంలో రథంపై నిలబడి, శమి చెట్టు వైపు వెళ్తూ, ఉత్తరుని రథంపై ఎక్కించిన దృశ్యాన్ని చూసి—
ద్రోణభీష్మాదయః శూరాః కురూణాం రథిసత్తమాః । విత్రస్తమనసశ్చాసన్ధనఞ్జయకృతాద్భయాత్
ద్రోణుడు, భీష్ముడు మరియు ఇతర కౌరవ వీరులు, ధనంజయుడి వల్ల భయంతో మనసులో భయపడిపోయారు.
తానవేక్ష్య హతోత్సాహానుత్పాతానపి చాద్భుతాన్। గురుః శస్త్రభృతాంశ్రేష్ఠో భారద్వాజోఽభ్యభాషత
వారిలో ఉత్సాహం తగ్గిపోయినదాన్ని, అద్భుతమైన అపశకునాలను చూసి, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భరద్వాజ మహర్షి ఇలా అన్నాడు.
స్వరాశ్చ వాతాః సంయాన్తి రూక్షాః పరుషనిస్వనాః । భస్మవర్షప్రకాశేన తమసా సంవృతం నభః
దారుణమైన గాలులు గట్టిగా ఊదుతున్నాయి, ఆకాశం బూడిద వర్షంతో చీకటిగా కమ్ముకుంది.
రూక్షవర్ణాశ్చ జలదా దృశ్యన్తేఽద్భుతదర్శనాః । నిఃసరన్తి చ కోశేభ్యః శస్త్రాణి వివిధాని చ
అద్భుతంగా కనిపించే, ముదురు రంగు మేఘాలు కనబడుతున్నాయి. వివిధ ఆయుధాలు వాటి కవర్ల నుంచి బయటకు వస్తున్నాయి.
శివాశ్చ వినదన్త్యేతా దీప్తాయాం దిశి దారుణాః । హయాశ్చాశ్రూణి ముఞ్చన్తి ధ్వజాః కమ్పన్త్యకమ్పితాః
ఈ భయంకరమైన నక్కలు అగ్ని దిశలో అరుస్తున్నాయి. గుర్రాలు కన్నీళ్లు కారుస్తున్నాయి, కదలని జెండాలు కంపిస్తున్నాయి.
యాదృశాన్యత్ర దృశ్యన్తే రూపాణి వివిధాని చ। యత్తా భవన్తస్తిష్ఠన్తు యుద్ధం స్యాత్సముపస్థితమ్
ఇతర చోట్ల కనిపించే విధమైన అనేక రూపాలు ఇక్కడ కూడా కనిపిస్తున్నాయి. మీవారు స్థిరంగా నిలబడండి, యుద్ధ సమయం దగ్గరలో ఉంది.
రక్షధ్వమపి రాజానం వ్యూహధ్వం వాహినీమపి । వైశసం చ ప్రతీక్షధ్వం రక్షధ్వం చాపి గోధనమ్
రాజును రక్షించండి, సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయండి, అపాయాన్ని ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధంగా ఉండండి, పశువులను కూడా కాపాడండి.
ఏష వీరో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాంవరః। ఆగతః క్లీబవేషేణ పార్థో నాస్త్యత్ర సంశయః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు. ఇతడు ఇక్కడ నపుంసక వేషంలో వచ్చాడు. ఇతడే అర్జునుడు అని ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతావదుక్త్వా వచనం భీష్మమాలోక్య చాబ్రవీత్
ఇలా చెప్పి, భీష్ముని వైపు చూసి మాటలు చెప్పాడు.
నదీజ లఙ్కేశవనారికేతుర్నగాహ్వయో నామ నగారిసూనుః । గత్యా సురేశః క్వచిదఙ్గనేవ గురుర్బభాషే వచనం తదానీమ్
నదీజ అనే పేరు గలవాడు, లంక అడవుల అధిపతి, తురగాహ్వయుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, అతని నడక దేవేంద్రుని లాగా, కొన్నిసార్లు అంతఃపురంలో ఉన్న మహిళలా కనిపించేది. ఆ గురువు అప్పటికి ఈ మాటలు అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా సంజ్ఞయా ద్రోణస్తూష్ణీమాసీద్విశాంపతే। భారద్వాజవచః శ్రుత్వా గాఙ్గేయః సంజ్ఞయాఽబ్రవీత్
ఇలా సంకేతంగా చెప్పి ద్రోణుడు మౌనంగా ఉన్నాడు. భరద్వాజుని మాటలు విని, గంగేయుడు భీష్ముడు కూడా సంకేతంగా సమాధానం చెప్పాడు.
అతీతం చక్రమస్మాకం విషయాన్తరమాగతాః । అతీతః సమయశ్చోక్త అస్మాభిర్యః సభాతలే। న భయం శత్రుతః కార్యం శఙ్కాం త్యజ నరర్షభ
మనకు కేటాయించిన కాలం ముగిసింది, మనం పరాయి ప్రాంతంలోకి వచ్చేశాం. సభలో చేసిన ఒప్పందం కూడా పూర్తయింది. శత్రువుల గురించి భయపడాల్సిన అవసరం లేదు, నీ సందేహాలు వదిలేయి, ఓ మహాపురుషా.
దేవవ్రతేనైవముక్తే వచనే హితకారిణా । దుర్యోధనమథాలోక్య సంజ్ఞయా ద్రోణ అబ్రవీత్
నీకు మేలు కోరే దేవవ్రతుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ద్రోణుడు దుర్యోధనుని వైపు చూసి సంకేతంగా మాట్లాడాడు.
ఏష వీరో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । ఆగతః క్లీబరూపేణ పార్థో నాస్త్యత్ర సంశయః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు. ఇతడు నపుంసక రూపంలో ఇక్కడికి వచ్చాడు. ఇతడే అర్జునుడు అని ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏష పార్థో హి విక్రాన్తః సవ్యసాచీ పరన్తపః। యే జేతారో మహీపానామమునా కురవో హతాః
ఇతడే పార్థుడు, పరాక్రమశాలి, రెండు చేతులతో సమానంగా ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు, శత్రువులకు భయంకరుడు. ఇతని చేతిలో రాజులను జయించిన కౌరవులు పరాజయమయ్యారు.
యస్మిఞ్జాతే మహీ కృత్స్నా నిర్భరోచ్ఛ్వాసితాఽభవత్। యేన మే దక్షిణా దత్తా బద్ధ్వా ద్రుపదమోజసా
ఇతడు పుట్టినప్పుడు భూమంతా ఊపిరి పీల్చుకుంది. ఇతని బలంతో ద్రుపదుని బంధించి నాకు గురుదక్షిణగా ఇచ్చాడు.
విద్ధ్వా వియద్గతం లక్ష్యం వినిర్జిత్య చ పార్థివాన్ । నిర్జితా యేన పాఞ్చాలీ పురా యేన స్వయంవరే
ఆకాశంలో ఉన్న లక్ష్యాన్ని ఇతడు తూటాగా కొట్టి, రాజులను ఓడించి, పాంచాలిని స్వయంవరంలో గెలుచుకున్నాడు.
ఖాణ్డవే యేన సంతృప్తో వహ్నిర్జిత్వా సురాసురాన్ । పరిణీతా సుభద్రా చ యేన నిర్జిత్య యాదవాన్
ఖాండవ వనంలో దేవతలు, దానవులను జయించి, అగ్నిని సంతృప్తిపర్చినవాడు ఇతడే. యాదవులను ఓడించి సుభద్రను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
నిర్జితో యేన యుద్ధేన త్రిపురారిః స్మరార్దనః
త్రిపురాసురుని సంహరించిన పరమేశ్వరుడిని కూడా యుద్ధంలో ఇతడు ఓడించాడు.
గత్వా త్రివిష్టపం యేన జితేన్ద్రా దానవా యుధి । నివాతకవచా రాజన్దానవానాం త్రికోటయః। నిర్జితాః కాలకేయాశ్చ హిరణ్యపురవాసినః
ఇతడు స్వర్గానికి వెళ్లి, దేవతలు, దానవులను యుద్ధంలో జయించాడు. రాజా! నివాతకవచ దానవుల మూడు కోట్ల మందిని, హిరణ్యపురంలో నివసించే కాలకేయులను కూడా ఇతడు ఓడించాడు.
యేన త్వం మోచితో బద్ధశ్చిత్రసేనేన తద్వనే
నీవు అరణ్యంలో చిత్రరథుని చేత బంధించబడి ఉన్నప్పుడు, నిన్ను విడిపించినవాడు ఇతడే.
యేన గత్వోత్తరం మేరోరానినాయ మహద్ధనమ్ । యాజితో ధర్మసూనుశ్చ నృపాన్సర్వాన్విజిత్య చ
ఇతడు ఉత్తర మేరు పర్వతాన్ని దాటి, అపారమైన ధనం తెచ్చాడు. ధర్మపుత్రుడు అన్ని రాజులను జయించి యజ్ఞం చేయగలిగాడు.
యస్మిఞ్శౌర్యం చ వీర్యం చ తేజో ధైర్యం పరాక్రమః । ఔదార్యం చైవ గామ్భీర్యం శ్రీర్హ్రీర్ధర్మో దయాఽఽర్జవమ్ । ఏవమాదిగుణోపేతః సోయం పార్థో న సంశయః
ఇతడిలో ధైర్యం, శౌర్యం, తేజస్సు, స్థిరత్వం, పరాక్రమం, ఉదారత, లోతైన మనస్సు, ఐశ్వర్యం, లజ్జ, ధర్మం, దయ, నేరుగా ఉండే స్వభావం వంటి అన్ని మంచి లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఇలాంటి గుణాలతో ఉన్నవాడు ఇతడే పార్థుడు అని సందేహం లేదు.
నాజిత్వా వినివర్తేత సర్వానపి మరుద్గణాన్
అతడు మరుద్గణాలంతా ఉన్నా, వారిని జయించకుండా తిరిగి రాడు.
క్లేశితశ్చ వనే శూరో వాసవేన చ శిక్షితః। అమర్షవశమాపన్నో యోత్స్యతే నాత్ర సంశయః । న హ్యస్య ప్రతియోద్ధారమన్యం పశ్యామి కౌరవ
అతడు అరణ్యంలో ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించాడు, ఇంద్రుని దగ్గర విద్యలు నేర్చుకున్నాడు. ఇప్పుడు కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇతడికి సమానంగా ఎదుర్కొనగలవాడు ఇంకొకరు లేరు, ఓ కౌరవా.