అథైనమబ్రవీత్పార్థో భయార్తం నష్టచేతసమ్ ।। 68
అప్పుడు పార్థుడు, భయంతో, తికమకపడి ఉన్న ఉత్తరుడితో ఇలా అన్నాడు.
అహం యోత్స్యామి కౌరవ్యైర్హయాన్సంయచ్ఛ మేతి మామ్ । ఆదదానః కిమర్థం త్వం పలాయనపరోఽభవః ।। 69
నేను కౌరవులతో యుద్ధం చేస్తాను. నువ్వు గుర్రాలను నియంత్రించు. నన్ను పక్కన ఉంచుకుని ఎందుకు పారిపోవాలని చూస్తున్నావు?
యుధ్యస్వ కౌరవైః సార్ధం విజయస్తే భవిష్యతి। యస్య యన్తాస్మ్యహం యుద్ధే సంయచ్ఛామి హయోత్తమాన్। రాజ్ఞో వా రాజపుత్రస్య తస్య యుద్ధే జయో ధ్రువమ్ ।। 70
కౌరవులతో యుద్ధం చేయి, విజయం నీదే అవుతుంది. యుద్ధంలో నేను ఎవరికైనా రథసారథిగా ఉంటే, ఆ రాజు లేదా రాజకుమారుడికి తప్పక విజయం లభిస్తుంది.
సర్వథోత్తర యుధ్యస్వ యన్త్రా సహ మయా కురూన్ । జిత్వా మహీం యశః ప్రాప్య భోక్ష్యసే సకలామిమామ్ ।। 71
ఎలాగైనా ఉత్తరా, నన్ను రథసారథిగా పెట్టుకుని కౌరవులతో యుద్ధం చేయి. భూమిని జయించి, కీర్తిని సంపాదించి, ఈ రాజ్యాన్ని ఆనందంగా అనుభవించగలవు.
హతో వా ప్రాప్ససే స్వర్గం న శ్రేయస్తే పలాయనమ్ ।। 72
నీవు యుద్ధంలో చనిపోతే స్వర్గాన్ని పొందుతావు. పారిపోవడం నీకు మంచిది కాదు.
అద్య సర్వాన్కురూఞ్జిత్వా యథా జయమవాప్స్యసి। తథాఽహం ప్రయతిష్యేఽత్ర సహాయోఽత్ర మతో హ్యహమ్ ।। 73
ఈ రోజు నీవు కౌరవులను జయించి విజయాన్ని సాధించినట్టు, నేను కూడా ఇక్కడ నీతో కలిసి శ్రమిస్తాను. నేను నీకు సహాయంగా ఉన్నాను.
యది నోత్సహసే యోద్ధుం శత్రుభిః శత్రుకర్శన। ఏహి మే త్వం హయాన్యచ్ఛ యుధ్యమానస్య శత్రుభిః ।। 74
ఓ శత్రువులను సంహరించేవాడా, నీవు శత్రువులతో యుద్ధం చేయలేకపోతే, రా, నా గుర్రాలను నీవు నడుపు. నేను శత్రువులతో యుద్ధం చేస్తాను.
ప్రయాహ్యేతద్రథానీకం మద్బాహుపరిరక్షితః । అప్రధృష్యతమం ఘోరం గుప్తం ఘోరైర్మహారథైః । మా భైస్త్వం రాజపుత్రాగ్ర్య క్షత్రియోసి పరంతప ।। 75
నా చేతుల రక్షణలో ఉన్న ఈ రథాల సమూహానికి వెళ్లు. ఇది భయంకరమైనది, మహా వీరుల రక్షణలో ఉంది, దానిని ఎవరూ జయించలేరు. రాజకుమారులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీవు క్షత్రియవు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడవు, భయపడవద్దు.
అహం తైః కురుభిర్యోత్స్యే ప్రత్యానేష్యామి తే పశూన్ । ప్రవిశైతద్రథానీకమప్రధృష్యం దురాసదమ్ ।। 76
నేను ఆ కౌరవులతో యుద్ధం చేసి నీ పశువులను తిరిగి తీసుకొస్తాను. నీవు ఈ దుర్భేద్యమైన, చేరుకోవడం కష్టమైన రథాల సమూహంలోకి ప్రవేశించు.
యన్తా భవ నరశ్రేష్ఠ యోత్స్యేఽహం కురుభిః సహ। శూరాన్సమరచణ్డాంశ్చ నయిష్యే యమసాదనమ్ ।। 77
ఓ మనుషులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు రథసారథి అవు. నేను కౌరవులతో యుద్ధం చేసి, వీరులను, భయంకరమైన యోధులను యమలోకానికి పంపిస్తాను.
ఏవం బ్రువాణో వైరాటిం బీభత్సురపరాజితః। సమాశ్వాస్య భయార్తం తముత్తరం భరతర్షభః ।। 78
ఈ విధంగా భయంతో ఉన్న ఉత్తరుని ధైర్యపరిచాడు అజేయుడైన బీభత్సువు, భరతులలో శ్రేష్ఠుడు.
ఇతస్తతో వివేష్టన్తమకామం భయపీడితమ్ । రథమారోపమాయాస పార్థః పరపురంజయః ।। 79
అతను ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ, భయంతో ఇబ్బంది పడుతూ, వెనకాడుతున్న Uttara ను, శత్రు నగరాలను జయించిన పార్థుడు రథంపై ఎక్కించాడు.
తమారోప్య రథోపస్థే విలపన్తం ధనఞ్జయః। గాణ్డీవం ధనురాదాతుముపాయాత్తాం శమీం ప్రతి
విలపిస్తున్న ఉత్తరుని రథంపై ఎక్కించి, ధనంజయుడు గాండీవ ధనుస్సును తీసుకోవడానికి ఆ శమి చెట్టు వైపు వెళ్లాడు.
ఉత్తరం తం సమాశ్వాస్య కృత్వా యన్తారమర్జునః ।। 80
ఉత్తరుని ధైర్యపరచి, అతన్ని రథసారథిగా చేసుకున్న అర్జునుడు—
తం దృష్ట్వా క్లీబరూపేణ రథస్థం రథిపుఙ్గవమ్। శమీమభిముఖం యాన్తం రథమారోప్య చోత్తరమ్
రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన అతను, నపుంసక వేషంలో రథంపై నిలబడి, శమి చెట్టు వైపు వెళ్తూ, ఉత్తరుని రథంపై ఎక్కించిన దృశ్యాన్ని చూసి—
ద్రోణభీష్మాదయః శూరాః కురూణాం రథిసత్తమాః । విత్రస్తమనసశ్చాసన్ధనఞ్జయకృతాద్భయాత్
ద్రోణుడు, భీష్ముడు మరియు ఇతర కౌరవ వీరులు, ధనంజయుడి వల్ల భయంతో మనసులో భయపడిపోయారు.
తానవేక్ష్య హతోత్సాహానుత్పాతానపి చాద్భుతాన్। గురుః శస్త్రభృతాంశ్రేష్ఠో భారద్వాజోఽభ్యభాషత
వారిలో ఉత్సాహం తగ్గిపోయినదాన్ని, అద్భుతమైన అపశకునాలను చూసి, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భరద్వాజ మహర్షి ఇలా అన్నాడు.
స్వరాశ్చ వాతాః సంయాన్తి రూక్షాః పరుషనిస్వనాః । భస్మవర్షప్రకాశేన తమసా సంవృతం నభః
దారుణమైన గాలులు గట్టిగా ఊదుతున్నాయి, ఆకాశం బూడిద వర్షంతో చీకటిగా కమ్ముకుంది.
రూక్షవర్ణాశ్చ జలదా దృశ్యన్తేఽద్భుతదర్శనాః । నిఃసరన్తి చ కోశేభ్యః శస్త్రాణి వివిధాని చ
అద్భుతంగా కనిపించే, ముదురు రంగు మేఘాలు కనబడుతున్నాయి. వివిధ ఆయుధాలు వాటి కవర్ల నుంచి బయటకు వస్తున్నాయి.
శివాశ్చ వినదన్త్యేతా దీప్తాయాం దిశి దారుణాః । హయాశ్చాశ్రూణి ముఞ్చన్తి ధ్వజాః కమ్పన్త్యకమ్పితాః
ఈ భయంకరమైన నక్కలు అగ్ని దిశలో అరుస్తున్నాయి. గుర్రాలు కన్నీళ్లు కారుస్తున్నాయి, కదలని జెండాలు కంపిస్తున్నాయి.
యాదృశాన్యత్ర దృశ్యన్తే రూపాణి వివిధాని చ। యత్తా భవన్తస్తిష్ఠన్తు యుద్ధం స్యాత్సముపస్థితమ్
ఇతర చోట్ల కనిపించే విధమైన అనేక రూపాలు ఇక్కడ కూడా కనిపిస్తున్నాయి. మీవారు స్థిరంగా నిలబడండి, యుద్ధ సమయం దగ్గరలో ఉంది.
రక్షధ్వమపి రాజానం వ్యూహధ్వం వాహినీమపి । వైశసం చ ప్రతీక్షధ్వం రక్షధ్వం చాపి గోధనమ్
రాజును రక్షించండి, సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయండి, అపాయాన్ని ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధంగా ఉండండి, పశువులను కూడా కాపాడండి.
ఏష వీరో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాంవరః। ఆగతః క్లీబవేషేణ పార్థో నాస్త్యత్ర సంశయః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు. ఇతడు ఇక్కడ నపుంసక వేషంలో వచ్చాడు. ఇతడే అర్జునుడు అని ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతావదుక్త్వా వచనం భీష్మమాలోక్య చాబ్రవీత్
ఇలా చెప్పి, భీష్ముని వైపు చూసి మాటలు చెప్పాడు.
నదీజ లఙ్కేశవనారికేతుర్నగాహ్వయో నామ నగారిసూనుః । గత్యా సురేశః క్వచిదఙ్గనేవ గురుర్బభాషే వచనం తదానీమ్
నదీజ అనే పేరు గలవాడు, లంక అడవుల అధిపతి, తురగాహ్వయుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, అతని నడక దేవేంద్రుని లాగా, కొన్నిసార్లు అంతఃపురంలో ఉన్న మహిళలా కనిపించేది. ఆ గురువు అప్పటికి ఈ మాటలు అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా సంజ్ఞయా ద్రోణస్తూష్ణీమాసీద్విశాంపతే। భారద్వాజవచః శ్రుత్వా గాఙ్గేయః సంజ్ఞయాఽబ్రవీత్
ఇలా సంకేతంగా చెప్పి ద్రోణుడు మౌనంగా ఉన్నాడు. భరద్వాజుని మాటలు విని, గంగేయుడు భీష్ముడు కూడా సంకేతంగా సమాధానం చెప్పాడు.
అతీతం చక్రమస్మాకం విషయాన్తరమాగతాః । అతీతః సమయశ్చోక్త అస్మాభిర్యః సభాతలే। న భయం శత్రుతః కార్యం శఙ్కాం త్యజ నరర్షభ
మనకు కేటాయించిన కాలం ముగిసింది, మనం పరాయి ప్రాంతంలోకి వచ్చేశాం. సభలో చేసిన ఒప్పందం కూడా పూర్తయింది. శత్రువుల గురించి భయపడాల్సిన అవసరం లేదు, నీ సందేహాలు వదిలేయి, ఓ మహాపురుషా.
దేవవ్రతేనైవముక్తే వచనే హితకారిణా । దుర్యోధనమథాలోక్య సంజ్ఞయా ద్రోణ అబ్రవీత్
నీకు మేలు కోరే దేవవ్రతుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ద్రోణుడు దుర్యోధనుని వైపు చూసి సంకేతంగా మాట్లాడాడు.
ఏష వీరో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । ఆగతః క్లీబరూపేణ పార్థో నాస్త్యత్ర సంశయః
ఈ వీరుడు గొప్ప ధనుర్ధారి, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు. ఇతడు నపుంసక రూపంలో ఇక్కడికి వచ్చాడు. ఇతడే అర్జునుడు అని ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏష పార్థో హి విక్రాన్తః సవ్యసాచీ పరన్తపః। యే జేతారో మహీపానామమునా కురవో హతాః
ఇతడే పార్థుడు, పరాక్రమశాలి, రెండు చేతులతో సమానంగా ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు, శత్రువులకు భయంకరుడు. ఇతని చేతిలో రాజులను జయించిన కౌరవులు పరాజయమయ్యారు.