సర్వలోకగురుః కావ్యస్త్వం తస్య దుహితా శుభే। తస్మాదపి భయం మేఽద్య తతః కల్యాణి నార్హసి
'శుభలక్షణాలయినీ, నీవు అన్ని లోకాలకు గురువైన కావ్యుని కుమార్తె. అందుకే నాకు భయం కూడా కలుగుతోంది. అందువల్ల, కల్యాణి, ఇది సముచితమైనది కాదు.'
యది మద్వచనాన్నాద్య మాం నేచ్ఛసి నరాధిప। త్వామేవ వరయే పిత్రా తస్మాల్లప్స్యసి గచ్ఛ హి
'ఓ రాజా, నువ్వు నా మాట వినకుండా నన్ను కోరకపోతే, నా తండ్రే నిన్ను నాకు వరంగా కోరుకుంటాడు. అప్పుడు నువ్వే నన్ను పొందుతావు. ఇప్పుడైతే వెళ్ళిపో.'
ఆమన్త్రయిత్వా సుశ్రోణీం యయాతిః స్వపురం యయౌ। గతే తు నాహుషే తస్మిన్దేవయాన్యప్యనిన్దితా
అందంగా నడుము కలిగిన ఆమెను వీడుకుని, యయాతి తన నగరానికి తిరిగి వెళ్లాడు. నాహుషుని కుమారుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, అపరాధం లేని దేవయానీ కూడా—
క్వచిద్గత్వా చ రుదతీ వృక్షమాశ్రిత్య ధిష్ఠితా। తతశ్చిరాయమాణాయాం దుహితర్యథ భార్గవః
ఎక్కడికో వెళ్లి, ఏడుస్తూ, ఒక చెట్టును ఆనుకుని నిలబడి ఉండిపోయింది. అలా ఆ కుమార్తె చాలా సేపు ఆలస్యంగా ఉండగా, భార్గవుడు—
సంస్మృత్యోవాచ ధాత్రీం తాం దుహితుః స్నేహవిక్లవః। ధాత్రి త్వమానయ క్షిప్రం దేవయానీం సముధ్యమామ్
ఆమెను గుర్తు చేసుకుని, తన కుమార్తెపై ప్రేమతో నిండిన భార్గవుడు, ఆమె ధాత్రిని ఇలా అన్నాడు: 'ధాత్రి, బయటకు వెళ్లిన దేవయానిని త్వరగా తీసుకురా.'
ఇత్యుక్తమాత్రే సా ధాత్రీ త్వరితాఽఽనయితుం గతా। యత్రయత్ర సశీభిః సా గతా పదమమార్గత
అలా చెప్పగానే, ఆ ధాత్రి వెంటనే ఆమెను తీసుకురావడానికి బయలుదేరింది. ఆమె ఎక్కడికి వెళ్లినా, అడుగడుగునా వెతికింది.
సా దదర్శ తథా దీనాం శ్రమార్తాం రుదతీం స్థితామ్। వృత్తాన్తం కిమిదం భద్రే శీఘ్రం వద పితాహ్వయత్
అక్కడ ఆమెను, బాధతో, అలసటతో, ఏడుస్తూ నిలబడి ఉన్నదిగా చూసింది. 'ఏమైంది అమ్మా? త్వరగా చెప్పు, నీ తండ్రి పిలుస్తున్నాడు.'
ఏవముక్తాహ ధాత్రీం తాం శర్మిష్ఠావృజినం కృతమ్। ఉవాచ శోకసంతప్తా ఘూర్ణికామాగతాం పురః
అలా అడిగినప్పుడు, ధాత్రికి శర్మిష్ఠ తనకు చేసిన అన్యాయాన్ని చెప్పింది. దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ముందుకు వచ్చిన ఘూర్ణికను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది.
త్వరితం ఘూర్ణికే గచ్ఛ శీఘ్రమాచక్ష్వ మే పితుః
'ఘూర్ణికా, వెంటనే వెళ్లి నా తండ్రికి ఈ విషయం చెప్పు.'
సా తత్ర త్వరితం గత్వా ఘూర్ణికాఽసురమన్దిరమ్
అంతే కాకుండా, ఘూర్ణికా త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి, అసురుల మందిరానికి చేరింది.
దృష్ట్వా కావ్యమువాచేదం సంభ్రమావిష్టచేతనా। ఆచచక్షే మహాప్రాజ్ఞం దేవయానీం వనే హతామ్
కావ్యుని చూసి, మనసు కలవరంతో, ఇలా చెప్పింది: 'మహాజ్ఞానీ, దేవయానీ అడవిలో అపాయానికి గురైంది.'
శర్మిష్ఠయా మహాభాగ దుహిత్రా వృషపర్వణః। శ్రుత్వా దుహితరం కావ్యస్తత్ర శర్మిష్ఠయా హతామ్
'వృషపర్వకు కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ వల్ల, మహాభాగ, ఇది జరిగింది.' అక్కడ తన కుమార్తె శర్మిష్ఠ చేతికి అపాయానికి గురైందని కావ్యుడు విన్నాడు.
త్వరయా నిర్యయౌ దుఃఖాన్మార్గమాణః సుతాం వనే। దృష్ట్వా దుహితరం కావ్యో దేవయానీం తతో వనే
కావ్యుడు, తండ్రిగా దుఃఖంతో, త్వరగా అడవిలో తన కుమార్తెను వెతుకుతూ బయలుదేరాడు. అక్కడ దేవయానిని చూసి—
బాహుభ్యాం సంపరిష్వజ్య దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్। ఆత్మదోషైర్నియచ్ఛన్తి సర్వే దుఃఖసుఖే జనాః
తన కుమార్తెను రెండు చేతులతో ఆలింగనం చేసి, బాధతో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రతి మనిషి తన చర్యల వల్లే సుఖదుఃఖాలను అనుభవిస్తాడు.'
మన్యే దుశ్చరితం తేఽస్తి యస్యేయం నిష్కృతిః కృతా
'నీవేమైనా తప్పు చేసినట్లుంది, అందుకే ఈ ఫలితం నీకు ఎదురైంది అనిపిస్తోంది.'
శర్మిష్ఠయా యదుక్తాఽస్మి దుహిత్రా వృషపర్వణః।। సత్యం కిలైతత్సా ప్రాహ దైత్యానామసి గాయనః
'వృషపర్వకు కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ నాకు చెప్పింది నిజమే. ఆమె నిజమే చెప్పింది—నువ్వు దైత్యులలో గాయకుడివి.'
ఏవం హి మే కథయతి శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। వచనం తీక్ష్ణపరుషం క్రోధరక్తేక్షణా భృశమ్
అలా వర్షపర్వనుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ నా మీద కోపంతో కళ్లెర్రగా, చాలా ఘాటుగా, కఠినంగా మాటలు చెప్పింది.
స్తువతో దుహితా నిత్యం యాచతః ప్రతిగృహ్ణతః। అహం తు స్తూయమానస్య దదతోఽప్రతిగృహ్ణతః
నేను కుమార్తెగా ఎప్పుడూ స్తుతిస్తూ, వేడుకుంటూ, ఇచ్చినదాన్ని స్వీకరించేవాడిని. కానీ ఆమె నాకు ఇలా చెప్పింది—నేను స్తుతించబడుతూ ఇచ్చినా, ఆమె స్వీకరించలేదు.
ఇదం మామాహ శర్మిష్ఠా దుహితా వృషపర్వణః। క్రోధసంరక్తనయనా దర్పపూర్ణా పునః పునః
వర్షపర్వనుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ కోపంతో కళ్లెర్రగా, గర్వంతో నిండినవాడిగా, మళ్లీ మళ్లీ నాకు ఇలా చెప్పింది.
యద్యహ స్తువతస్తాత దుహితా ప్రతిగృహ్ణతః। ప్రసాదయిష్యే శర్మిష్ఠామిత్యుక్తా తు సఖీ మయా
తండ్రి! నేను కుమార్తెగా శర్మిష్ఠను స్తుతిస్తూ, ఆమె ఇచ్చినదాన్ని అంగీకరిస్తే, ఆమెను ప్రసన్నం చేయగలను అని నా సఖి నాకు చెప్పింది.
ఉక్తాప్యేవం భృశం మాం సా నిగృహ్య విజనే వనే। కూపే ప్రక్షేపయామాస ప్రక్షిప్య గృహమాగమత్
అలా చెప్పిన తర్వాత కూడా, ఆమె అడవిలో ఒంటరిగా నన్ను బలవంతంగా అణచి, బావిలోకి నన్ను తోసేసి, అక్కడి నుంచి ఇంటికి వెళ్లిపోయింది.
స్తువతో దుహితా న త్వం యాచతః ప్రతిగృహ్ణతః। అస్తోతుః స్తూయమానస్య దుహితా దేవయాన్యసి
నీవు స్తుతించే కుమార్తె కాదు, వేడుకున్నప్పుడు అంగీకరించేది కూడా కాదు; నీవు దేవయానీ కుమార్తె, స్తుతించబడే వాడివి కాదు.
వృషపర్వైవ తద్వేద శక్రో రాజా చ నాహుషః। అచిన్త్యం బ్రహ్మ నిర్ద్వన్ద్వమైశ్వరం హి బలం మమ
ఈ విషయం వర్షపర్వుడు, ఇంద్రుడు, నాహుషుడు రాజు కూడా తెలుసు. నా శక్తి అనిర్వచనీయమైనది, ద్వంద్వరహితమైనది, దైవసంబంధమైనది.
జానామి జీవినీం విద్యాం లోకేస్మిఞ్శాశ్వతీం ధ్రువమ్। మృతః సంజీవతే జన్తుర్యయా కమలలోచనే
ఈ లోకంలో శాశ్వతమైన, నిశ్చితమైన జీవన విద్య నాకు తెలుసు. ఆ విద్యతో, కమలనయన, చనిపోయినవాడు కూడా మళ్లీ బ్రతికిపోతాడు.
కత్థనం స్వగుణానాం చ కృత్వా తప్యతి సజ్జనః। తతో వక్తుమశక్తోఽస్మిత్వం మే జానాసి యద్బలమ్
తన స్వగుణాలను చెప్పిన తర్వాత మంచి మనిషి మనసులో బాధపడతాడు. అందుకే, నా శక్తి నీకు తెలుసు కదా, నేను చెప్పలేకపోతున్నాను.
తసమాదుత్తిష్ఠ గచ్ఛామః స్వగృహం కులనన్దిని। క్షమాం కృత్వా విశాలాక్షి క్షమాసారా హి సాధవః
కాబట్టి లేచి, మన ఇంటికి వెళ్దాం, వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే వాడివి నీవు. విశాలనేత్రా! క్షమించు, ఎందుకంటే క్షమించడమే మంచివారి లక్షణం.
యచ్చ కించిత్సర్వగతం భూమౌ వా యది వా దివి। తస్యాహమీశ్వరో నిత్యం తుష్టేనోక్తః స్వయంభువా
భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ, ఎక్కడ ఉన్నా ఏదైనా వస్తువు ఉంటే, దానికి నేను ఎప్పుడూ అధిపతిని, దీనిని స్వయంభువుడు సంతోషంతో చెప్పాడు.
అహం జలం విముఞ్చామి ప్రజానాం హితకామ్యయా। పుష్ణామ్యౌషధయః సర్వా ఇతి సత్యం బ్రవీమి తే
ప్రజల మేలుకోసం నేను నీటిని వదులుతాను; అన్ని ఔషధాలను పోషిస్తాను—ఇది నిజం, నీకు చెబుతున్నాను.
ఏవం విషాదమాపన్నాం మన్యునా సంప్రపీడితామ్। వచనైర్మధురైః శ్లక్ష్ణైః సాన్త్వయామాస తాం పితా
ఆమె విషాదంతో, కోపంతో బాధపడుతున్నప్పుడు, ఆమె తండ్రి మృదువైన, మధురమైన మాటలతో ఆమెను ఓదార్చాడు.
యః పరేషాం నరో నిత్యమతివాదాంస్తితిక్షతే। దేవయాని విజానీహి తేన సర్వమిదం జితమ్
దేవయానీ! ఎవరైనా మనిషి ఎప్పుడూ ఇతరుల కఠినమైన మాటలను సహించగలిగితే, అతడు ఈ లోకాన్ని జయించినవాడే అని తెలుసుకో.