హరన్తి విత్తం కురవాః పితుర్మే శతం సహస్రాణి గవాం బృహన్నలే। సా భ్రాతురశ్వాన్మమ సంయమస్వ పురా పరే దూరతరం హరన్తి గాః ।। 41
కౌరవులు మా నాన్నగారి వంద వేల గోవులను పెద్ద మైదానంలో నుంచి దొంగిలిస్తున్నారు. నా అన్నగారి గుర్రాలను ఆపు, లేకపోతే వారు గోవులను ఇంకా దూరంగా తీసుకెళ్తారు.
సైరన్ధ్రిరాఖ్యాతి బృహన్నలే త్వాం సుశిక్షితా సంగ్రహణే రథాశ్వయోః । అహం మరిష్యామి న మేఽత్ర సంశయో మయా వృతా తత్ర న చేద్గమిష్యసి ।। 42
సైరంధ్రీ చెబుతోంది — నీవు బృహన్నల మైదానంలో రథాలు, గుర్రాలను సమకూర్చడంలో నిపుణుడివని. నువ్వు అక్కడికి రాకపోతే నేను బ్రతకను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నేను అడిగినట్టు నువ్వు రాకపోతే నేను చచ్చిపోతాను.
తథా నియుక్తో నరదేవకన్యయా నరోత్తమః ప్రీతమనా ధనఞ్జయః। ఉవాచ పార్థః శుభమన్ద్రయా గిరా శుభాననాం శుక్లదతీం శుచిస్మితామ్ ।। 43
అలా రాజకుమార్తె ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ధనంజయుడు సంతోషంతో, అందమైన ముఖం, తెల్లని పళ్ళు, స్వచ్ఛమైన నవ్వుతో ఉన్న ఆ యువతిని మృదువుగా ఇలా పలికాడు.
గచ్ఛామి యత్రేచ్ఛసి చారుహాసిని హుతాశనం ప్రజ్వలితం విశామి వా। ఇచ్ఛామి తేఽహం వరగాత్రి జీవితం కరోమి కిం తే ప్రియమద్య సున్దరి। న మత్కృతే ద్రక్ష్యసి తత్పురం ప్రియే వైవస్వతం ప్రేతపతేర్మహాభయమ్ ।। 44
నీవు కోరిన చోటికైనా, అగ్ని లోపలకైనా నేను వెళ్తాను, నవ్వుతూ మాట్లాడే సుందరివి. నీ ప్రాణం నాకు కావాలి, నేడు నీకు ఏమి చేయాలి చెప్పు. నా వల్ల నీవు యముని భయంకరమైన పట్టణాన్ని చూడవు, ప్రియమైనవాడివి.
ఏతావదుక్త్వా కురువీరపుఙ్గవో విలాసినీం శుక్లదతీం శుచిస్మితామ్। బృహన్నలారూపవిభూషితాననో విరాటపుత్రస్య సమీపమావ్రజత్ ।। 45
ఇలా చెప్పి, కురువీరులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు, తెల్లని పళ్ళు, స్వచ్ఛమైన నవ్వుతో ఉన్న యువతితో కలిసి, బృహన్నల రూపంలో, విరాటుని కుమారుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తథా వ్రజన్తం వరభూషణైర్వృతం మహాప్రభం వారణయూథపోపమమ్। గజేన్ద్రబాహుం కమలాయతేక్షణం కవాటవక్షస్థలమున్నతాంసమ్ ।। 46
అతడు అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ప్రకాశవంతంగా, ఏనుగుల గుంపు నాయకుడిలా, ఏనుగు చేతుల్లాంటి బాహువులతో, కమలపువ్వుల్లాంటి విశాలమైన కళ్లతో, విస్తృతమైన ఛాతీ, పైకి లేచిన భుజాలతో ముందుకు వెళ్లాడు.
తమాగతం పార్థమమిత్రకర్శనం మహాబలం నాగమివ ప్రమాథినమ్। వైరాటిరామన్త్ర్య తతో బృహన్నలాం గవాం నినీషన్పదముత్తరోఽబ్రవీత్ ।। 47
శత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు, ఏనుగు మాదిరిగా బలంగా వచ్చి చేరినప్పుడు, విరాటుని కుమారుడు, గోవులను తీసుకెళ్లాలని భావించి, బృహన్నలతో ఇలా అన్నాడు.
తమావ్రజన్తం త్వరితం ప్రభిన్నమివ కుఞ్జరమ్। అన్వగచ్ఛద్విశాలాక్షీ గజం గజవధూరివ ।। 48
అతడు వేగంగా, పరిగెత్తుతున్న ఏనుగులా ముందుకు వెళ్లగా, విశాలమైన కళ్లున్న ఆ యువతి, ఏనుగు స్త్రీ తన మగ ఏనుగును అనుసరించినట్టు అతడిని అనుసరించింది.
దూరాదేవ తు సంప్రేక్ష్య రాజపుత్రోఽభ్యభాషత । త్వయా సారథినా పార్థః ఖాణ్డవేఽగ్నిమతర్పయత్ ।। 49
దూరం నుంచే చూసి, రాజకుమారుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు రథసారధిగా ఉండగా అర్జునుడు ఖాండవ అగ్నికి తృప్తి కలిగించాడు.
పృథివీం చాజయత్కృత్స్నాం కున్తీపుత్రో ధనఞ్జయః। సైరన్ధ్రీ త్వాం మమాచష్ట సా హి జానాతి పాణ్డవాన్ ।। 50
కుంతీ కుమారుడైన ధనంజయుడు భూమిని అంతటినీ జయించాడు. సైరంధ్రీ నీవైన బృహన్నల గురించి నాకు చెప్పింది, ఎందుకంటే ఆమె పాండవులను బాగా తెలుసు.
దేవేన్ద్రసారథిర్వీరో మాతలిః ఖ్యాతవిక్రమః । సుమహో జామదగ్నేశ్చ విష్ణోర్యన్తా చ దారుకః ।। 51
ఇంద్రుని రథసారధిగా పేరుగాంచిన మాతలి, జమదగ్ని కుమారుడి గొప్ప రథసారధి, విష్ణువు రథసారధి దారుకుడు — వీరంతా ప్రసిద్ధులు.
సుమన్త్రో వా దాశరథేః సూర్యయన్తా తథాఽరుణః। సర్వే సారథయః ఖ్యాతా న బృహన్నలయా సమాః ।। 52
దశరథుని రథసారధి సుమంత్రుడు, సూర్యుని రథసారధి అరుణుడు — వీరందరూ ప్రసిద్ధులే అయినా, బృహన్నలతో సమానులు కావు.
ఇత్యుక్తోఽహం చ సైరన్ధ్ర్యా తేన త్వామాహ్వయామి వై । ఆహుతా త్వం మయా సార్ధం యోద్ధుం యాహి బృహన్నలే ।। 53
సైరంధ్రీ ఇలా చెప్పింది కాబట్టి, ఇప్పుడు నేను నిన్ను పిలుస్తున్నాను. నాతో కలిసి యుద్ధానికి రావాలి, బృహన్నల.
దూరాద్దూరతరం గావో భవన్తి కురుభిర్హృతాః। తథోక్తా ప్రత్యువాచేదం రాజపుత్రం బృహన్నలా ।। 54
దూరంగా ఉన్న గోవులను కౌరవులు ఇంకా దూరంగా తీసుకెళ్తున్నారు. అలా చెప్పినప్పుడు, బృహన్నల రాజకుమారునికి ఇలా సమాధానమిచ్చింది.
కా శక్తిర్మమ సారథ్యం కర్తుం సంగ్రామమూర్ధని । నృత్తం వా యది వా గీతం వాదిత్రం వా పృథగ్విధమ్ । తత్కరిష్యామి భద్రం తే సారథ్యం తు కుతో మమ ।। 55
యుద్ధరంగంలో రథసారథిగా వ్యవహరించే శక్తి నాకు లేదు. నాట్యం కావచ్చు, పాట కావచ్చు, లేక వాద్యాలు వాయించడం కావచ్చు — ఇవన్నీ నీకోసం నేను చేస్తాను. కానీ రథసారథిగా ఉండడం నాకు ఎలా సాధ్యం?
త్వం నర్తకో వా యది వాఽపి గాయకః క్షిప్రం తనుత్రం పరిధత్స్వ భానుమత్। అభీక్ష్ణమాహుస్తవ కర్మ పౌరుషం స్త్రియః ప్రశంసన్తి మమాద్య చాన్తికే ।। 56
నీవు నర్తకుడైనా, గాయకుడైనా, వెంటనే ప్రకాశవంతమైన వస్త్రాలు ధరించు. నీ పరాక్రమాన్ని స్త్రీలు ఎప్పుడూ ప్రశంసిస్తారు. నేడు నా ముందు కూడా వారు నిన్ను పొగిడారు.
ఇత్యేవముక్త్వా నృపసూనుసత్తమస్తదా స్మయిత్వాఽర్జునమభ్యనన్దయత్। అథోత్తరః పారశవం శతాక్షిమత్సువర్ణచిత్రం పరిగృహ్య భానుమత్ ।। 57
అలా చెప్పిన రాజ కుమారుడు చిరునవ్వుతో అర్జునుడిని ఆహ్వానించాడు. ఆ తరువాత ఉత్తరుడు బంగారు అలంకరణలతో మెరిసే, వంద కన్నులతో కూడిన గొప్ప విల్లు తీసుకున్నాడు.
బృహన్నలాయై ప్రదదౌ స్వయం తదా విరాటపుత్రః పరవీరఘాతినే। తదాజ్ఞయా మాత్స్యసుతస్య వీర్యవానకర్తుకామేవ సమాదదే తదా ।। 58
ఆ సమయంలో విరాటుడు తన చేతితో ఆ విల్లును బృహన్నలకి ఇచ్చాడు. మత్స్య కుమారుని ఆజ్ఞతో ధైర్యవంతుడు ఆనందంగా దానిని స్వీకరించాడు.
యద్యస్తి చ రణే శౌర్యం శక్యః స్యాద్ద్విషతాం వధః। అహం త్వామభిగచ్ఛామి యత్ర త్వం యాసి తత్ర భో ।। 59
యుద్ధంలో ధైర్యం ఉంటే శత్రువులను ఓడించడం సాధ్యమే. నీవెక్కడికి వెళ్ళినా, నేను నీతో వస్తాను.
తతః స నర్మసంయుక్తమకరోత్పాణ్డవో బహు। ఉత్తరాయాః ప్రముఖతః సర్వం జానన్నరిన్దమః ।। 60
అప్పుడా పాండవుడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, ఉత్తరుడి సమక్షంలో అనేక సరదా మాటలు చెప్పాడు.
తమాదదానం ప్రమదా జహాసిరే హ్యధోముఖం వీరవరోఽభ్యధారయత్। తతస్తిరశ్చీనకృతం సపత్నహా హ్యధోముఖం కవచమథాభ్యకర్షత ।। 61
అతడు దానిని తీసుకుంటుండగా, స్త్రీలు నవ్వారు. ధైర్యవంతుడు తలదించుకుని చూశాడు. ఆ తరువాత ప్రత్యర్థులను సంహరించేవాడు, తలదించుకుని, వంగిన కవచాన్ని తీసుకున్నాడు.
సమ్యక్ప్రజానన్నపి సత్యవిక్రమో హ్యజ్ఞాతవత్సర్వకురుప్రవీరః। ఊర్ధ్వం క్షిపన్వీరతరోఽభ్యధారయత్పునశ్చ యన్తా కవచం ధనఞ్జయః ।। 62
అన్నీ తెలిసిన ధనంజయుడు, నిజమైన వీరుడు, కురువంశంలో అజ్ఞాతవాసంలో ఉన్నవాడు, పునఃపునః కవచాన్ని పైకి ఎత్తి ధరించాడు. రథసారథిగా వ్యవహరించాడు.
ఏవంప్రకారాణి బహూని కుర్వతి తస్మిన్కుమార్యః ప్రమదా జహాసిరే । తథాపి కుర్వన్తమమిత్రకర్శనం నైవోత్తరః పర్యభవద్ధనఞ్జయమ్ ।। 63
అతడు ఇలా అనేక పనులు చేస్తుండగా, రాజకుమార్తెలు, స్త్రీలు నవ్వారు. అయినా, శత్రువులను బాధించే ధనంజయుని ఉత్తరుడు ఏ విధంగానూ మించలేకపోయాడు.
తం రాజపుత్రః సమనాహయత్స్వయం జామ్బూనదాన్తేన శుభేన వర్మణా। కృశానుతప్తప్రతిమేన భాస్వతా జాజ్వల్యమానేన సహస్రరశ్మినా ।। 64
రాజ కుమారుడు స్వయంగా బంగారు పళ్లతో మెరిసే, అగ్నిలా ప్రకాశించే, సహస్ర కిరణాల వలె దివ్యమైన కవచాన్ని అతనికి ధరింపజేశాడు.
అథాస్య శీఘ్రం ప్రసమీక్ష్య భోజయద్రథే హయాన్కాఞ్చనజాలసంవృతాన్। సువర్ణజాలాన్తరయోక్తభూషణం సింహం చ సౌవర్ణముపాశ్రయద్రథే ।। 65
ఆ తరువాత అతడు త్వరగా పరిశీలించి, బంగారు జాలాలతో కప్పబడిన రథంలోని గుర్రాలకు ఆహారం పెట్టాడు. రథంపై బంగారు సింహాన్ని అలంకారంగా ఉంచాడు.
ధనూంషి చ విచిత్రాణి బాణాంశ్చ రుచిరాన్బహూన్। ఆయుధాని చ వై తత్ర రథోపస్థే చ స న్యసత్ ।। 66
వివిధ రకాల విల్లు, అందమైన బాణాలు, ఆయుధాలు అన్నిటిని రథంలో బాగుగా అమర్చాడు.
ఆరుహ్య ప్రయయౌ వీరః సబృహన్నలసారథిః। అథోత్తరా చ కన్యాశ్చ స ఖ్యశ్చైవాబ్రువంస్తదా ।। 67
వీరుడు బృహన్నలను రథసారథిగా తీసుకుని రథంపై ఎక్కి బయలుదేరాడు. ఆ సమయంలో ఉత్తర, యువతులు, సేవకులు ఇలా అన్నారు.
బృహన్నలే ఆనయేథా వాసాంసి రుచిరాణి నః। పాఞ్చాలికార్థం సూక్ష్మాణి రత్నాని వివిధాని చ । విజిత్య సంగ్రామగతాన్భీష్మద్రోణముఖాన్కురూన్ ।। 68
బృహన్నల, యుద్ధంలో భీష్ముడు, ద్రోణుడు మొదలైన కురువంశీయులను ఓడించిన తరువాత, పాంచాలిక కోసం అందమైన వస్త్రాలు, విలువైన రత్నాలు, వివిధ అలంకారాలు తీసుకురా.
అథ తా బ్రువతీః కన్యాః సహితాః కురునన్దనః। ప్రత్యువాచ హసన్పార్థో మేఘదున్దుభినిస్వనః ।। 69
అప్పుడు ఆ యువతులు కలసి మాట్లాడుతుండగా, మేఘగర్జనలాంటి స్వరంతో కూడిన పార్థుడు చిరునవ్వుతో సమాధానం ఇచ్చాడు.
యద్యుత్తరోఽయం సంగ్రామే విజేష్యతి మహారథాన్ । అథాహరిష్యే వాసాంసి సూక్ష్మాణ్యాభరణాని చ ।। 70
ఈ ఉత్తరుడు యుద్ధంలో మహారథులను ఓడిస్తే, నేను మీకు మెరిసే వస్త్రాలు, అలంకారాలు తీసుకొస్తాను.