స్వబాహుబలమాశ్రిత్య పరేషామసమం రణే। ఏకాన్తమాశ్రితో రాజంస్తిష్ఠ త్వం భ్రాతృభిః సహ ।। 21
నా చేతుల బలాన్ని నమ్ముకొని, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ సమానంగా లేరని తెలుసుకొని, నేను ఒక్కడే పోతాను. రాజా! నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో ఇక్కడే ఉండి చూడు.
అయం వృక్షో మహాశాఖో గిరిమాత్రో వనస్పతిః। అహమేనం సమారుజ్య పోథయిష్యామి శాత్రవాన్ ।। 22
ఇక్కడ ఒక గొప్ప చెట్టు ఉంది, దాని కొమ్మలు విస్తరించి, ఒక కొండంత పెద్దగా ఉంది. నేను ఆ చెట్టును ఎక్కి, శత్రువులను కొట్టి పడేస్తాను.
తం మత్తమివ మాతఙ్గం వీక్షమాణం వనస్పతిమ్। అబ్రవీద్భ్రాతరం వీరం ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః ।। 23
భీముడు ఆ చెట్టును ఒక మత్తెక్కిన ఏనుగు లా చూస్తుండగా, ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు తన వీరుడైన తమ్ముడిని ఇలా పలికాడు.
భీమ మా సాహసం కార్షీస్తిష్ఠత్వేష వనస్పతిః ।। 24
భీమా! తొందరపడి ఏదైనా చేయకు. ఆ చెట్టు అక్కడే ఉండనివ్వు.
మా త్వాం వృక్షేణ కర్మాణి కుర్వన్తమతిమానుషమ్ । జనాః సమవబుధ్యేరన్భీమోఽయమితి భారత ।। 25
భీమా! ఆ చెట్టుతో మానవులకు సాధ్యంకాని కార్యాలు చేస్తే, జనాలు నువ్వే భీముడివని తెలుసుకుంటారు. అలాంటి పని చేయకు.
మా గ్రహీస్త్వమిమం వృక్షం సింహనాదం చ మా నద। కర్మణా సింహనాదేన విజ్ఞాస్యన్తి జనా ధ్రువమ్ ।। 26
ఈ చెట్టును పట్టుకోకు, సింహగర్జన కూడా చేయకు. నీ కార్యం, గర్జన విని, జనాలు నువ్వే భీముడని తప్పక తెలుసుకుంటారు.
ఇమం వృక్షం గృహీత్వా త్వం నేమాం సేనామభిద్రవ । వృక్షం చ త్వాం రుజన్తం వై విజ్ఞాస్యతి జనో ధ్రువం ।। 27
నువ్వు ఈ చెట్టును పట్టుకుని సైన్యంపై దాడి చేస్తే, జనాలు నువ్వు చెట్టును ఎత్తి కొడుతున్నదాన్ని చూసి తప్పకుండా గుర్తిస్తారు.
అన్యదేవాయుధం గృహ్య ప్రతిపద్యస్వ మానుషమ్। చాపం వా యది వా శక్తిం నిస్త్రింశం వా పరశ్వథమ్ ।। 28
ఇంకొక సాధారణ ఆయుధాన్ని తీసుకో. విల్లు కావచ్చు, శక్తి కావచ్చు, ఖడ్గం కావచ్చు, లేక పరశువు కావచ్చు — మానవులు ఉపయోగించే ఆయుధం ఏదైనా సరే.
యదేవ మానుషం భీమ భవేదన్యైరలక్షితమ్ । తదేవాయుధమాదాయ మోచయాశు మహీతిమ్ ।। 29
భీమా! ఇతరులు గుర్తించలేని మానవుల ఆయుధం ఏదైనా తీసుకుని, వెంటనే రాజును విడిపించు.
యమౌ చ చక్రరక్షౌ తే భవితారౌ మహాబలౌ। వ్యాయచ్ఛతస్తే సమరే మత్స్యరాజం పరీప్స్రతః ।। 30
మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ, మహాబలులు, రథయుద్ధంలో నిపుణులు. నువ్వు మత్స్యరాజును రక్షించేందుకు పోయినప్పుడు, వారు యుద్ధంలో నిన్ను కాపాడతారు.
భ్రాతుర్వచనమాదాయ భీమో వృక్షం విసృజ్య చ। చాపమాదాయ సంప్రాప్తో రథమాస్థాయ పాణ్డవః ।। 31
తమ్ముడి మాటను గౌరవించి, భీముడు చెట్టును వదిలి, విల్లు తీసుకుని, రథంపైకి ఎక్కి ముందుకు వచ్చాడు.
వ్యముఞ్చచ్ఛరవర్షాణి సతోయ ఇవ తోయదః । తం భీమో భీమకర్మాణం శుశర్మాణమథాఽఽద్రవత్ ।। 32
వానతో కూడిన మేఘంలా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆ తరువాత భయంకరమైన కార్యాలు చేసే భీముడు, సుశర్ముడిపైన దూకాడు.
విరాటమభివీక్ష్యైనం తిష్ఠితిష్ఠేతి చావదత్ ।। 33
విరాటుడిని చూసి, అతనికి 'ఆగు, ఆగు!' అని పిలిచాడు.
సుశర్మా చిన్తయామాస కాలాన్తకయమోపమమ్ । తిష్ఠతిష్ఠేతి భాషన్తం పృష్ఠతో రథపుఙ్గవః ।। 34
కాలాంతకుడితో సమానమైన పరాక్రమం ఉన్న సుశర్ముడు, వెనుక నుండి 'ఆగు, ఆగు!' అని బలమైన రథసారధి అరుస్తున్నప్పుడు, మనసులో ఆలోచించాడు.
పశ్యతాం సుమహత్కర్మ మహద్యుద్ధముపస్థితమ్ । పరావృత్తో ధనుర్గృహ్య సుశర్మా భ్రాతృభిః సహ ।। 35
అంత గొప్ప కార్యాన్ని, పెద్ద యుద్ధాన్ని చూస్తూ, సుశర్ముడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి తిరిగి వచ్చి, విల్లు పట్టాడు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ భీమసేనేన తే రథాః । రథానాం చ గజానాం చ వాజినాం చ ససాదినాం ।। 36
కళ్లుమిటకబెట్టేలోపే, భీమసేనుడు రథాలను, ఏనుగులను, గుర్రాలను, వాటి పై కూర్చున్నవారితో సహా నేలకూల్చాడు.
సహస్రశతసంఘాతాః శూరాణాముగ్రధన్వినామ్ । పాతితా భీమసేనేన విరాటస్య సమీపతః ।। 37
విరాటుడి సమీపంలో, శూరులైన ఉగ్రధన్వులు వందలాది, వేలాది గుంపులను భీమసేనుడు పడగొట్టాడు.
పత్తయో నిహతాస్తేషాం గదాం గృహ్య మహాత్మనా ।। 38
వారిలోని కాలాళ్ల సైనికులను, గొప్ప మనస్సున్న భీముడు తన గదతో చంపేశాడు.
తద్దృష్ట్వా తాదృశం యుద్ధం సుశర్మా యుద్ధదుర్మదః। చిన్తయామాస మనసా కిం శేషం హి బలస్య మే ।। 39
అలాంటి యుద్ధాన్ని చూసి, యుద్ధంలో మత్తుగా ఉన్న సుశర్ముడు, 'ఇప్పుడు నా సైన్యంలో ఇంకా ఏమి మిగిలింది?' అని మనసులో ఆలోచించాడు.
అపరో దృశ్యతే సైన్యే పురా మగ్నో మహాబలే। ఆకర్ణపూర్ణేన తదా ధనుషా ప్రత్యదృశ్యత ।। 40
సైన్యంలో మరోవైపు, గొప్ప బలమున్న యోధుడు, విల్లును చెవివరకు లాగుతూ, నిలబడి కనిపించాడు.
సుశర్మా సాయకాంస్తీక్ష్ణాన్క్షిపతే చ పునఃపునః ।। 41
సుశర్ముడు పదే పదే పదునైన బాణాలను విసురుతూనే ఉన్నాడు.
తతః సమస్తాస్తే సర్వే తురగానభ్యచోదయన్। దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణాస్త్రిగర్తాన్ప్రత్యమర్షణాః ।। 42
అంతటా వారు అందరూ గుర్రాలను పరుగెత్తించి, దివ్యాస్త్రాలను ఉపయోగిస్తూ, త్రిగర్తులు యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వారు అయ్యారు.
తాన్నివృత్తరథాన్దృష్ట్వా పాణ్డవాస్తాం మహాచమూమ్ । వైరాటిః పరమక్రుద్ధో యుయుధే పరమాద్భుతమ్ ।। 43
పాండవులు ఆ రథాలను, ఆ గొప్ప సైన్యాన్ని వెనక్కు తిప్పినదాన్ని చూసి, విరాటుడు అత్యంత కోపంతో అద్భుతమైన యుద్ధం చేశాడు.
త్రిగర్తాః సమభిక్రమ్య అయుధ్యన్త జయైషిణః। తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । వైరాటిః పరమక్రుద్ధో యుయుధే పరమాద్భుతమ్ ।। 44
విజయం కోసం త్రిగర్తులు ముందుకు వచ్చి యుద్ధం చేశారు. భీమసేనుడు, ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠుడు, కోపంతో, విరాటుడు కూడా పరమకోపంతో, అద్భుతమైన యుద్ధం చేశారు.
సహస్రం ప్రాహిణీద్రాజా కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। నకులశ్చాపి సప్తైవ శతాని ప్రాహిణోచ్ఛరైః ।। 45
కుంతీపుత్రుడు యుదిష్ఠిరుడు వేలు బాణాలను పంపాడు. నకులుడు కూడా ఏడువందల బాణాలను విసిరాడు.
శతాని త్రీణి శూరాణాం సహదేవః ప్రతాపవాన్ । యుధిష్ఠిరసమాదిష్టో నిజఘ్నే పురుషర్షభః ।। 46
యుదిష్ఠిరుడు ఆజ్ఞతో, పరాక్రమశాలి సహదేవుడు, మూడువందల మంది శూరులను సంహరించాడు.
ప్రవిశ్య మహతీం సేనాం త్రిగర్తానాం మహాబలః । క్షోభయన్సర్వభూతాని సింహః క్షుద్రమృగానివ ।। 47
త్రిగర్తుల గొప్ప సైన్యంలోకి ప్రవేశించిన మహాబలుడు, చిన్న జంతువుల మధ్య సింహంలా అందరినీ కలవరపరిచాడు.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా త్వరమాణో మహాబలః। అభిద్రుత్య సుశర్మాణం శరైరభ్యహనద్ధృశమ్ ।। 48
అంతటా మహాబలుడు, రాజు యుదిష్ఠిరుడు వేగంగా వెళ్లి, సుశర్ముడిపై ధైర్యంగా బాణాలతో దాడి చేశాడు.
సుశర్మాఽపి సుసంక్రుద్ధస్త్వరాణో యుధిష్ఠిరమ్ । అవిధ్యద్దశభిర్బాణైశ్చతుర్భిశ్చతురో హయాన్ ।। 49
సుశర్ముడు కోపంతో వేగంగా యుద్ధిష్ఠిరుని మీద పది బాణాలతో దాడి చేశాడు. నాలుగు బాణాలతో అతని నలుగురు గుర్రాలను గాయపరిచాడు.
తతో రాజన్క్షిప్రకారీ కున్తీఽపుత్రో వృకోదరః। సమాసాద్య సుశర్మాణమశ్వాంస్తస్య న్యపాతయత్ ।। 50
ఆ వెంటనే, రాజా! కుంతీ కుమారుడు వృకోదరుడు చురుకుగా ముందుకు వచ్చి, సుశర్ముని దగ్గరకు చేరి అతని గుర్రాలను కూల్చేశాడు.