సుశర్మా పరవీరఘ్నో బలవాన్వీర్యవాన్గదీ। విరథం మత్స్యరాజానం జీవగ్రాహమథాగ్రహీత్ ।। 11
వీరవీరులను సంహరించే సుశర్మా, బలవంతుడైన గదిపట్టినవాడు, రథం లేకుండా ఉన్న మత్స్యరాజును బతికించుకుని పట్టుకున్నాడు.
తమున్మథ్య సుశర్మా తు యువతీమివ కాముకః। స్యన్దనం స్వం సమారోప్య ప్రయయౌ భీమవిక్రమః ।। 12
ఆ సుశర్మా, ప్రియుడు యువతిని ఎలా వశపరచుకుంటాడో అలా అతన్ని జయించి, తన రథంపై కూర్చోబెట్టి, భయంకరమైన పరాక్రమంతో అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
తస్మిన్గృహీతే విరథే విరాటే బలవత్తరే। బలం సర్వం విభగ్నం తన్నిరుత్సాహం నిరాశకమ్ ।। 13
విరాటుడు, అందరిలో బలవంతుడు, శత్రువుల చేత పట్టుబడినప్పుడు, అతని రథాన్ని కూడా వారు తీసుకెళ్లినప్పుడు, ఆ సైన్యం మొత్తం భయంతో చెదరిపోయింది. అందరికీ ధైర్యం పోయింది, ఆశ కూడా మిగలలేదు.
ప్రాద్రవన్త భయాన్మాత్స్యాస్త్రిగర్తైరర్దితా రణే । విదిక్షుః దిక్షు సర్వాసు పలాయన్తి చ యాన్తి చ ।। 14
యుద్ధంలో త్రిగర్తులు మత్స్యులను బాధించగా, మత్స్య సైనికులు భయంతో అన్ని దిశలకు పరుగెత్తారు. ఎవరు ఎక్కడికి పోయారో తెలియకుండా చెల్లాచెదురుగా పారిపోయారు.
తేషు విద్రాంవ్యమాణేషు కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। అభ్యభాషత ధర్మాత్మా భిమసేనమరిన్దమమ్ ।। 15
అలా వారు పరుగెత్తిపోతుండగా, కుంటీ కుమారుడు, ధర్మాత్ముడు యుదిష్ఠిరుడు, శత్రువులను జయించే భీమసేనుడిని ఇలా పలికాడు.
మాత్స్యరాజస్త్రిగర్తేన పరామృష్టః సుశర్మణా। తం మోక్షయ మహాబాహీ మా గమద్ద్విషతాం వశమ్ ।। 16
భీమా! మత్స్య రాజును త్రిగర్తులలో శ్రేష్ఠుడైన సుశర్ముడు పట్టుకున్నాడు. నీవు బలవంతుడవు, వెంటనే అతడిని విముక్తి చేయి. మన శత్రువుల చేతికి అతడు చిక్కిపోవద్దు.
భీమసేనః మహాబాహో గృహీతం తు సుశర్మణా। త్రాయస్వ మోచయ క్షిప్రమస్మత్ప్రీతికరం నృపమ్ ।। 17
భీమసేనా! మత్స్య రాజును సుశర్ముడు పట్టుకున్నాడు. నీవు వెంటనే వెళ్లి అతడిని రక్షించు, విడిపించు. అలా చేస్తే మాకు ఎంతో ఆనందం కలుగుతుంది.
ఉషితాః స్మ సుఖం సర్వే సర్వకామైః సుపూజితాః। భీమసేన త్వయా కార్యా తస్య వాతస్య నిష్కృతిః ।। 18
మనమందరం ఇక్కడ ఎంతో సుఖంగా, కావలసినది అన్నీ పొందుతూ గౌరవించబడి జీవించాము. భీమసేనా! ఇప్పుడు ఆ మత్స్యరాజుకు మన ఋణాన్ని తీర్చాలి.
తం తథావాదినం తత్ర భీమసేనో మహాబలః। అభ్యభాషత దుర్ధర్షో రణమధ్యే యుధిష్ఠిరమ్ ।। 19
అలా యుదిష్ఠిరుడు చెప్పినప్పుడు, అపారమైన బలమున్న, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని భీమసేనుడు యుద్ధ మధ్యలో యుదిష్ఠిరునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
అహమేనం పరిత్రాస్యే శాసనాత్తవ పార్థివ। పశ్యేదం సుమహత్కర్మ యుధ్యతో మమ శత్రుభిః ।। 20
రాజా! నీ ఆజ్ఞతో నేను అతడిని తప్పక రక్షిస్తాను. శత్రువులతో యుద్ధం చేస్తూ నా గొప్ప కార్యాన్ని నువ్వు చూడవచ్చు.
స్వబాహుబలమాశ్రిత్య పరేషామసమం రణే। ఏకాన్తమాశ్రితో రాజంస్తిష్ఠ త్వం భ్రాతృభిః సహ ।। 21
నా చేతుల బలాన్ని నమ్ముకొని, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ సమానంగా లేరని తెలుసుకొని, నేను ఒక్కడే పోతాను. రాజా! నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో ఇక్కడే ఉండి చూడు.
అయం వృక్షో మహాశాఖో గిరిమాత్రో వనస్పతిః। అహమేనం సమారుజ్య పోథయిష్యామి శాత్రవాన్ ।। 22
ఇక్కడ ఒక గొప్ప చెట్టు ఉంది, దాని కొమ్మలు విస్తరించి, ఒక కొండంత పెద్దగా ఉంది. నేను ఆ చెట్టును ఎక్కి, శత్రువులను కొట్టి పడేస్తాను.
తం మత్తమివ మాతఙ్గం వీక్షమాణం వనస్పతిమ్। అబ్రవీద్భ్రాతరం వీరం ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః ।। 23
భీముడు ఆ చెట్టును ఒక మత్తెక్కిన ఏనుగు లా చూస్తుండగా, ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు తన వీరుడైన తమ్ముడిని ఇలా పలికాడు.
భీమ మా సాహసం కార్షీస్తిష్ఠత్వేష వనస్పతిః ।। 24
భీమా! తొందరపడి ఏదైనా చేయకు. ఆ చెట్టు అక్కడే ఉండనివ్వు.
మా త్వాం వృక్షేణ కర్మాణి కుర్వన్తమతిమానుషమ్ । జనాః సమవబుధ్యేరన్భీమోఽయమితి భారత ।। 25
భీమా! ఆ చెట్టుతో మానవులకు సాధ్యంకాని కార్యాలు చేస్తే, జనాలు నువ్వే భీముడివని తెలుసుకుంటారు. అలాంటి పని చేయకు.
మా గ్రహీస్త్వమిమం వృక్షం సింహనాదం చ మా నద। కర్మణా సింహనాదేన విజ్ఞాస్యన్తి జనా ధ్రువమ్ ।। 26
ఈ చెట్టును పట్టుకోకు, సింహగర్జన కూడా చేయకు. నీ కార్యం, గర్జన విని, జనాలు నువ్వే భీముడని తప్పక తెలుసుకుంటారు.
ఇమం వృక్షం గృహీత్వా త్వం నేమాం సేనామభిద్రవ । వృక్షం చ త్వాం రుజన్తం వై విజ్ఞాస్యతి జనో ధ్రువం ।। 27
నువ్వు ఈ చెట్టును పట్టుకుని సైన్యంపై దాడి చేస్తే, జనాలు నువ్వు చెట్టును ఎత్తి కొడుతున్నదాన్ని చూసి తప్పకుండా గుర్తిస్తారు.
అన్యదేవాయుధం గృహ్య ప్రతిపద్యస్వ మానుషమ్। చాపం వా యది వా శక్తిం నిస్త్రింశం వా పరశ్వథమ్ ।। 28
ఇంకొక సాధారణ ఆయుధాన్ని తీసుకో. విల్లు కావచ్చు, శక్తి కావచ్చు, ఖడ్గం కావచ్చు, లేక పరశువు కావచ్చు — మానవులు ఉపయోగించే ఆయుధం ఏదైనా సరే.
యదేవ మానుషం భీమ భవేదన్యైరలక్షితమ్ । తదేవాయుధమాదాయ మోచయాశు మహీతిమ్ ।। 29
భీమా! ఇతరులు గుర్తించలేని మానవుల ఆయుధం ఏదైనా తీసుకుని, వెంటనే రాజును విడిపించు.
యమౌ చ చక్రరక్షౌ తే భవితారౌ మహాబలౌ। వ్యాయచ్ఛతస్తే సమరే మత్స్యరాజం పరీప్స్రతః ।। 30
మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ, మహాబలులు, రథయుద్ధంలో నిపుణులు. నువ్వు మత్స్యరాజును రక్షించేందుకు పోయినప్పుడు, వారు యుద్ధంలో నిన్ను కాపాడతారు.
భ్రాతుర్వచనమాదాయ భీమో వృక్షం విసృజ్య చ। చాపమాదాయ సంప్రాప్తో రథమాస్థాయ పాణ్డవః ।। 31
తమ్ముడి మాటను గౌరవించి, భీముడు చెట్టును వదిలి, విల్లు తీసుకుని, రథంపైకి ఎక్కి ముందుకు వచ్చాడు.
వ్యముఞ్చచ్ఛరవర్షాణి సతోయ ఇవ తోయదః । తం భీమో భీమకర్మాణం శుశర్మాణమథాఽఽద్రవత్ ।। 32
వానతో కూడిన మేఘంలా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆ తరువాత భయంకరమైన కార్యాలు చేసే భీముడు, సుశర్ముడిపైన దూకాడు.
విరాటమభివీక్ష్యైనం తిష్ఠితిష్ఠేతి చావదత్ ।। 33
విరాటుడిని చూసి, అతనికి 'ఆగు, ఆగు!' అని పిలిచాడు.
సుశర్మా చిన్తయామాస కాలాన్తకయమోపమమ్ । తిష్ఠతిష్ఠేతి భాషన్తం పృష్ఠతో రథపుఙ్గవః ।। 34
కాలాంతకుడితో సమానమైన పరాక్రమం ఉన్న సుశర్ముడు, వెనుక నుండి 'ఆగు, ఆగు!' అని బలమైన రథసారధి అరుస్తున్నప్పుడు, మనసులో ఆలోచించాడు.
పశ్యతాం సుమహత్కర్మ మహద్యుద్ధముపస్థితమ్ । పరావృత్తో ధనుర్గృహ్య సుశర్మా భ్రాతృభిః సహ ।। 35
అంత గొప్ప కార్యాన్ని, పెద్ద యుద్ధాన్ని చూస్తూ, సుశర్ముడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి తిరిగి వచ్చి, విల్లు పట్టాడు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ భీమసేనేన తే రథాః । రథానాం చ గజానాం చ వాజినాం చ ససాదినాం ।। 36
కళ్లుమిటకబెట్టేలోపే, భీమసేనుడు రథాలను, ఏనుగులను, గుర్రాలను, వాటి పై కూర్చున్నవారితో సహా నేలకూల్చాడు.
సహస్రశతసంఘాతాః శూరాణాముగ్రధన్వినామ్ । పాతితా భీమసేనేన విరాటస్య సమీపతః ।। 37
విరాటుడి సమీపంలో, శూరులైన ఉగ్రధన్వులు వందలాది, వేలాది గుంపులను భీమసేనుడు పడగొట్టాడు.
పత్తయో నిహతాస్తేషాం గదాం గృహ్య మహాత్మనా ।। 38
వారిలోని కాలాళ్ల సైనికులను, గొప్ప మనస్సున్న భీముడు తన గదతో చంపేశాడు.
తద్దృష్ట్వా తాదృశం యుద్ధం సుశర్మా యుద్ధదుర్మదః। చిన్తయామాస మనసా కిం శేషం హి బలస్య మే ।। 39
అలాంటి యుద్ధాన్ని చూసి, యుద్ధంలో మత్తుగా ఉన్న సుశర్ముడు, 'ఇప్పుడు నా సైన్యంలో ఇంకా ఏమి మిగిలింది?' అని మనసులో ఆలోచించాడు.
అపరో దృశ్యతే సైన్యే పురా మగ్నో మహాబలే। ఆకర్ణపూర్ణేన తదా ధనుషా ప్రత్యదృశ్యత ।। 40
సైన్యంలో మరోవైపు, గొప్ప బలమున్న యోధుడు, విల్లును చెవివరకు లాగుతూ, నిలబడి కనిపించాడు.