వర్షమేకం సుసంచ్ఛన్నముష్య వాసమనుత్తమమ్। ఆయాతి చోదయే కాలే క్షిప్రం దక్ష్యసి పాణ్డవం ।। 30
ఒక సంవత్సరం పాటు అతని ఉత్తమమైన నివాసం బాగా దాగి ఉంది. సమయం వచ్చినప్పుడు, నీవు త్వరగా పాండవుని కనుగొంటావు.
సోదరైః సహితం వీరం ద్రౌపద్యా చ పరంతప। సంవిధత్స్వ మహాబాహో యథా నః స్యాత్సుఖోదయః ।। 31
అతను తన అన్నదమ్ములతో, ద్రౌపదితో కలసి ఉన్నాడు. బలవంతుడా! మనకు సుఖం కలిగేలా ఏర్పాట్లు చేయు.
యస్మిన్స రాజా వసతి చ్ఛన్నః సత్త్వభృతాంవరః। భవిష్యన్తి నరాస్తత్ర రాగమోహవివర్జితాః ।। 32
ఎక్కడ ఆ రాజు, ప్రాణులలో శ్రేష్ఠుడు, రహస్యంగా నివసిస్తాడో, అక్కడ ప్రజలు మోహమూ, ఆకర్షణ కూడా లేకుండా ఉంటారు.
నాధయో హి మహారాజ న వ్యాధిః క్షత్రియర్షభ]। పురే జనపదే వాఽపి యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 33
మహారాజా, యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న నగరానికీ, గ్రామానికీ దారిద్ర్యమూ, వ్యాధులూ ఉండవు, క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడా!
దానశీలో వదాన్యశ్చ నిభృతో హ్రీనిషేవకః। ప్రియవాక్సత్యవాక్శూరో ధర్మశీలో జితేన్ద్రియః। హృష్టః పుష్టః శుచిర్దక్షో యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 34
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట దానం, మధురమైన మాట, ఆత్మనిగ్రహం, లజ్జను గౌరవించడం, ప్రియమైన మాట, నిజమైన మాట, ధైర్యం, ధర్మాచరణ, ఇంద్రియ నిగ్రహం, ఆనందం, బలము, పవిత్రత, నైపుణ్యం ఉంటాయి.
నాసూయకో న చాపీర్ష్యుర్నాభిమానీ న మత్సరీ। భవిష్యతి జనస్తత్ర స్వయం ధర్మమనువ్రతః ।। 35
అక్కడ ప్రజలు అసూయ, ఈర్ష్య, గర్వం, ద్వేషం లేని వారు, స్వయంగా ధర్మాన్ని పాటించే వారు అవుతారు.
బ్రహ్మఘోషాశ్చ భూయాంసః పుణ్యశబ్దాస్తథైవ చ। క్రతవశ్చ భవిష్యన్తి భూయాంసో భూరిదక్షిణాః ।। 36
అక్కడ పవిత్రమైన వేదఘోషలు, మంగళకరమైన శబ్దాలు, విరివిగా దానం చేసే యాగాలు ఎక్కువగా జరుగుతాయి.
సదా చ తత్ర పర్జన్యః సమ్యగ్వర్షీ న సంశయః । సంపన్నసస్యా చ మహీ భవిష్యతి నిరామయా ।। 37
అక్కడ ఎప్పుడూ వర్షం సమంగా పడుతుంది, భూమి ఆరోగ్యంగా, పుష్కలంగా పంటలు ఇస్తుంది.
రసవన్తి చ ధాన్యాని గుణవన్తి ఫలాని చ। గన్ధవన్తి చ మాల్యాని శుభశబ్దా చ భారతీ ।। 38
అక్కడ ధాన్యాలు రుచికరంగా ఉంటాయి, ఫలాలు మంచి లక్షణాలతో ఉంటాయి, పూలమాలలు సువాసనతో ఉంటాయి, మాటలు మంగళకరంగా ఉంటాయి.
వాయుశ్చ సుఖసంస్పర్శో యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః । నీరోగాస్తత్ర విద్యన్తే వధబన్ధా న సన్తి చ ।। 39
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట గాలి మృదువుగా తాకుతుంది, ప్రజలు ఆరోగ్యంగా ఉంటారు, అక్కడ హత్యలు, బంధనలు ఉండవు.
న చోరా న చ దణ్డాశ్చ న చ బాధా భవన్త్యుత। నాశక్తా న చ దుష్టాశ్చ యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 40
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట దొంగలు ఉండరు, శిక్షలు ఉండవు, బాధలు ఉండవు, బలహీనులు లేదా దుష్టులు ఉండరు.
భయం చ నావిశేత్తత్ర నిష్ప్రతీపం చ దర్శనమ్। బహుక్షీరాస్తథా గావః సుపుష్టాశ్చ సుదోహనాః ।। 41
అక్కడ భయం ప్రవేశించదు, అందరూ ప్రశాంతంగా కనిపిస్తారు, ఆవులు పుష్కలంగా పాలు ఇస్తాయి, బాగా పోషించబడి, సులభంగా పాలు ఇస్తాయి.
పయాంసి దధిసర్పీషి రసవన్తి హితాని చ । సలిలాని ప్రసన్నాని సర్వే భావాశ్చ శోభనాః ।। 42
పాలు, పెరుగు, నెయ్యి రుచికరంగా, ఆరోగ్యానికి మంచిగా ఉంటాయి; నీళ్ళు స్వచ్ఛంగా ఉంటాయి, అన్ని వస్తువులు అందంగా ఉంటాయి.
గుణవన్తి చ పానాని భోజ్యాని వివిధాని చ। తత్ర దేశే భవిష్యన్తి యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 43
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న ఆ దేశంలో పానీయాలు, భోజ్యాలు ఎన్నో రకాలుగా, మంచి లక్షణాలతో ఉంటాయి.
రసాః స్పర్శాశ్చ గన్ధాశ్చ శబ్దాశ్చాపి గుణాన్వితాః। దృశ్యాని చ ప్రసన్నాని యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 44
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట రుచులు, స్పర్శలు, వాసనలు, శబ్దాలు, దృశ్యాలు అన్నీ ఉత్తమమైనవి, స్పష్టమైనవి ఉంటాయి.
ధర్మాశ్చ తత్ర సర్వైస్తు సేవితాశ్చ ద్విజాతిభిః। స్వైఃస్వైర్గుణైశ్చ సంయుక్తా కస్మిన్వర్షే త్రయోదశే । దేశే తస్మిన్భవిష్యన్తి తత పాణ్డవసంశ్రితే ।। 45
పాండవులు ఆశ్రయించిన ఆ దేశంలో, పదమూడవ సంవత్సరంలో, ద్విజులు అందరూ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు, తమ తమ లక్షణాలతో ఉంటారు.
సంప్రీతిమాఞ్జనస్తత్ర సంతుష్టః శుచిరవ్యయః। దేవతాతిథిభూయాంస్తు సర్వభూతానురాగవాన్ ।। 46
అక్కడ ప్రజలు సంతోషంగా, తృప్తిగా, పవిత్రంగా, మారని స్వభావంతో, దేవతలకు, అతిథులకు ఎక్కువగా సేవచేసే వారు, అన్నీ జీవులకు ప్రేమతో ఉంటారు.
ఇష్టదానమహోత్సాహా నిత్యం ధర్మపరాయణాః । వ్యక్తవాక్యాస్తతస్తాత శుభకల్యాణమఙ్గలాః ।। 47
అక్కడ ప్రజలు ఎప్పుడూ దానం, యాగాలలో ఉత్సాహంగా ఉంటారు, ధర్మాన్ని నిత్యం పాటిస్తారు, వారి మాటలు స్పష్టంగా ఉంటాయి, శుభకరమైన వారు, మంగళకరమైన వారు అవుతారు.
శుభత్విషః శుభేచ్ఛాశ్చ నిత్యతుష్టాః శ్రియాఽన్వితాః । భవిష్యన్తి జనాస్తత్ర యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 48
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట ప్రజలు కాంతివంతమైన రూపంతో, మంచి కోరికలతో, ఎప్పుడూ సంతృప్తిగా, ఐశ్వర్యంతో ఉంటారు.
నిత్యోత్సవప్రముదితో నిత్యహృష్టః శ్రియా వృతః। భవిష్యతి నివాసోఽయం యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః ।। 49
యుదిష్ఠిరుడు రాజుగా ఉన్న చోట నివాసం ఎప్పుడూ ఉత్సవంగా, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, ఐశ్వర్యంతో నిండి ఉంటుంది.
ధర్మజ్ఞః స తు దుర్జ్ఞేయః సర్వజ్ఞైశ్చ ద్విజాతిభిః। కింపునః ప్రాకృతైస్తాత పార్థో విజ్ఞాయతే క్వచిత్ ।। 50
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, learned బ్రాహ్మణులకైనా సులభంగా అర్థం కాదు. సాధారణ ప్రజలకు అయితే ఇంకా కష్టం. అర్జునుడు ఎంత గొప్పవాడో, కొందరికి మాత్రమే తెలుసు.
యస్మిన్సత్యం ధృతిర్దానం పరా శాన్తిర్ధ్రువా క్షమా। హ్రీః శ్రీః కీర్తిః పరం తేజ ఆనృశంస్యమథార్జవమ్ ।। 51
ఆయనలో సత్యం, స్థిరమైన మనస్సు, దానం, గొప్ప శాంతి, అచంచలమైన సహనం, లజ్జ, ఐశ్వర్యం, కీర్తి, గొప్ప తేజస్సు, దయ, నేరుగా మాట్లాడే స్వభావం — ఇవన్నీ ఉన్నాయి.
తస్మాన్నివాసః పార్థానాం చిన్త్యతాం యద్బ్రవీమి వః । గతిర్వా పరమా తత్ర నోత్సహే వక్తుమన్యథా ।। 52
కాబట్టి, ప్రిత్త కుమారుల నివాసాన్ని మీరు బాగా ఆలోచించండి అని నేను చెప్పుతున్నాను. వారి చివరి దారి అక్కడే ఉంది. నేను ఇంకేదీ చెప్పలేను.
ఏవమేతత్తు సంచిన్త్య యత్కృత్యం సాధు మన్యసే। తత్క్షిప్రం కురు కౌరవ్య యద్యేతచ్ఛ్రద్దధాసి మే। కులస్య హి క్షమం తాత యదహం ప్రబ్రవీమి తే ।। 53
ఇలా బాగా ఆలోచించి, నీకు ఏది మంచిదిగా అనిపిస్తే, దాన్ని త్వరగా చేయి, కౌరవుడా. నా మాటలు నమ్మితే, నేను చెప్పింది నీ వంశానికి తగినదే, ప్రియమైనవాడా.
తతః శారద్వతో వాక్యమిత్యువాచ కృతస్తదా। యుక్తం ప్రాప్తం చ వృద్ధేన పాణ్డవాన్ప్రతి భాపితమ్ ।। 1
అప్పుడు శారద్వతుని కుమారుడు కృపాచార్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'పాండవుల గురించి పెద్దవాడు చెప్పింది సమయానికి తగినదే.'
ధర్మార్థసహితం శ్లక్ష్ణం సర్వం సత్యం సహేతుకమ్। తత్రానురూపం భీష్మస్య మమాపి వచనం శృణు ।। 2
అక్కడ చెప్పినది ధర్మబద్ధంగా, ప్రయోజనకరంగా, మృదువుగా, పూర్తిగా నిజంగా, కారణంతో కూడినదే. ఇప్పుడు భీష్ముని మాటలకు అనుగుణంగా నా మాట కూడా విను.
తేషాం చైవ గతిస్తత్ర ర్నివాసశ్చానుచిన్త్యతామ్ । నీతిర్విధీయతాం తత్ర సాంప్రతం యా హితా భవేత్ ।। 3
వారి దారి, నివాసం కూడా బాగా ఆలోచించాలి. ఇప్పుడు వారికి మేలు చేసే విధంగా ఒక నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
నావజ్ఞేయో రిపుస్తాత ప్రాకృతోఽపి బుభూషతా। కిం పునః పాణ్డవాః శూరా విద్వాంసో బలినస్తథా ।। 4
ప్రియమైనవాడా, ఎదిగే మనిషికి సాధారణ శత్రువునైనా తక్కువగా చూడకూడదు. మరి పాండవులు అయితే, వారు వీరులు, జ్ఞానులు, బలవంతులు — వారిని మరింత జాగ్రత్తగా చూడాలి.
తస్మాత్సత్రం ప్రవిష్టేషు పాణ్డవేషు మహాత్మసు । గూఢభావేషు ఛన్నేషు కాలే చోదయమాగతే ।। 5
కాబట్టి, మహాత్ములైన పాండవులు సభలోకి వచ్చి, తమ ఉద్దేశాలను దాచుకొని, పనులు రహస్యంగా చేస్తూ, సమయం వచ్చినప్పుడు—
స్వరాష్ట్రే పరరాష్ట్రే చ జ్ఞాతవ్యం బలమాత్మనః । ఉదయః పాణ్డవానాం చ ప్రాప్తకాలో న సంశయః ।। 6
మన రాజ్యంలోను, ఇతర రాజ్యాల్లోను మన బలాన్ని తెలుసుకోవాలి. పాండవుల ఎదుగుదలకి సమయం వచ్చేసింది, ఇందులో సందేహం లేదు.