అసురైర్హన్యమానే చ కచ త్వయి పునఃపునః। తదాప్రభృతి యా ప్రీతిస్తాం త్వమద్య స్మరస్వ మే
అసురులు నిన్ను మళ్లీ మళ్లీ చంపినప్పుడు, అప్పటి నుండి నిన్ను నేను ఎంతగా ప్రేమించానో, దయచేసి నేడు గుర్తు పెట్టుకో.
సౌహార్దే చానురాగే చ వేత్థ మే భక్తిముత్తమామ్। న మామర్హసి ధర్మజ్ఞ త్యక్తుం భక్తామనాగసమ్
స్నేహంలోను, ప్రేమలోను నా భక్తి నీకు తెలుసు. నీతి తెలిసినవాడా, నన్ను ప్రేమించే, నిష్కలంకురాలిని వదిలిపెట్టకూడదు.
అనియోజ్యే నియోక్తుం మాం దేవయాని న చార్హసి। ప్రసీద సుభ్రు త్వం మహ్యం గురోర్గురుతరా శుభే
దేవయాని, నన్ను చేయరాని పనుల్లో ఆదేశించకూడదు. నీవు నాకు గురువుకంటే ఎక్కువ గౌరవమైనవాడివి. అందుకే, సుందరి, దయచూపు.
యత్రోషితం విశాలాక్షి త్వయా చన్ద్రనిభాననే। తత్రాహముషితో భద్రే కుక్షౌ కావ్యస్య భామిని
చంద్రబింబంలాంటి ముఖం, విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న దేవయాని, నువ్వు ఎక్కడ నివసించావో, నేను కూడా అక్కడే, కావ్యుని గర్భంలో ఉన్నాను.
భగినీ ధర్మతో మే త్వం మైవం వోచః సుమధ్యమే। సుఖమస్మ్యుషితో భద్రే న మన్యుర్విద్యతే మమ
సుమధ్యమా, నువ్వు ధర్మపరంగా నాకు అక్కవు. అలాంటి మాటలు చెప్పవద్దు. నేను సంతోషంగా ఉన్నాను, నాకెలాంటి కోపం లేదు.
ఆపృచ్ఛే త్వాం గమిష్యామి శివమాశంస మే పథి। అవిరోధేన ధర్మస్య స్మర్తవ్యోఽస్మి కథాన్తరే। అప్రమత్తోత్థితా నిత్యమారాధయ గురుం మమ
నేను నిన్ను వీడిపోతున్నాను. నా ప్రయాణం మేలుగా సాగాలని ఆశీర్వదించు. ధర్మానికి విరుద్ధంగా కాకుండా, కథ మళ్లీ వినిపించినప్పుడు నన్ను గుర్తు పెట్టుకో. ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా లేచి, నా గురువును భక్తితో సేవించు.
యది మాం ధర్మకామార్థే ప్రత్యాఖ్యాస్యసి యాచితః। తతః కచ న తే విద్యా సిద్ధిమేషా గమిష్యతి
ధర్మం కోసం, కోరిక కోసం నిన్ను అడిగితే నువ్వు నన్ను తిరస్కరిస్తే, కచ, నీకు ఈ విద్య ఫలించదు.
గురుపుత్రీతి కృత్వాఽహం ప్రత్యాచక్షే న దోషతః। గురుణా చాననుజ్ఞాతః కామమేవం శపస్వ మామ్
నువ్వు గురుపుత్రిక అని భావించి, తప్పు చేయకుండా నిన్ను తిరస్కరించాను. నా గురువు కూడా అనుమతించలేదు. కావున, నీవు కావాలనుకున్నట్టు నన్ను శపించు.
ఆర్షం ధర్మం బ్రువాణోఽహం దేవయాని యథా త్వయా। శప్తో హ్యనర్హః శాపస్య కామతోఽద్య న ధర్మతః
దేవయాని, నేను ఋషుల ధర్మాన్ని పాటిస్తూ మాట్లాడాను. నీవు నన్ను అనర్హుడిని కోరికతో శపించావు, ధర్మబద్ధంగా కాదు.
తస్మాద్భవత్యా యః కామో న తథా స భవిష్యతి। ఋషిపుత్రో న తే కశ్చిజ్జాతు పాణిం గ్రహీష్యతి
అందువల్ల, నీ కోరిక నీకు ఆ విధంగా నెరవేరదు. నీ చేతిని ఎప్పుడూ ఎవరూ ఋషిపుత్రుడు పట్టడు.
ఫలిష్యతి న తే విద్యా యత్త్వం మామాత్థ తత్తథా। అధ్యాపయిష్యామి తు యం తస్య విద్యా ఫలిష్యతి
నువ్వు చెప్పినట్టు నీ విద్య ఫలించదు. కానీ నేను ఎవరికి బోధిస్తే, అతనికి ఆ విద్య ఫలిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా ద్విజశ్రేష్ఠో దేవయానీం కచస్తదా। త్రిదశేశాలయం శీఘ్రం జగామ ద్విజసత్తమః
ఇలా చెప్పి, ద్విజశ్రేష్ఠుడు కచుడు వెంటనే దేవతాధిపతి నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
తమాగతమభిప్రేక్ష్య దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః। బృహస్పతిం సభాజ్యేదం కచం వచనమబ్రువన్
అతడు వచ్చాడని చూసి, ఇంద్రుడు ముందుండి దేవతలు, బృహస్పతితో కలిసి కచుని సత్కరించి ఇలా అన్నారు.
యత్త్వయాస్మద్ధితం కర్మ కృతం వై పరమాద్భుతమ్। న తే యశః ప్రణశితా భాగభాక్వ భవిష్యసి
మన కోసం నీవు చేసిన అద్భుతమైన పని నీ కీర్తిని తగ్గించదు. నీవు నీ భాగాన్ని పొందుతావు.
కృతవిద్యే కచే ప్రాప్తే హృష్టరూపా దివౌకసః। కచాదధీత్య తాం విద్యాం కృతార్థా భరతర్షభ
కచుడు విద్యను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నప్పుడు, దేవతలు ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డారు. కచుని దగ్గర నుండి ఆ విద్యను నేర్చుకుని వారు తృప్తి పొందారు.
సర్వ ఏవ సమాగమ్య శతక్రతుమథాబ్రువన్। కాలస్తే విక్రమస్యాద్య జహి శత్రూన్పురన్దర
అందరూ దేవతలు కలిసి శతక్రతువుని చూచి, 'ఇప్పుడు నీ పరాక్రమానికి సమయం వచ్చింది. శత్రువులను సంహరించు, పురందరా!' అని అన్నారు.
ఏవముక్తస్తు సహితైస్త్రిదశైర్మఘవాంస్తదా। తథేత్యుక్త్వా ప్రచక్రామ సోఽపశ్యత వనే స్త్రియః
దేవతలు ఇలా చెప్పగానే, మఘవంతుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చి బయలుదేరాడు. అప్పుడు అడవిలో ఆడపిల్లలను చూశాడు.
క్రీడన్తీనాం తు కన్యానాం వనే చైత్రరథోపమే। వాయుభూతః స వస్త్రాణి సర్వాణ్యేవ వ్యమిశ్రయత్
చైత్రరథవనాన్ని పోలిన అడవిలో ఆడపిల్లలు ఆడుకుంటుండగా, వాయువుగా మారిన అతడు వారి బట్టలన్నీ కలిపేశాడు.
తతో జలాత్సముత్తీర్య కన్యాస్తాః సహితాస్తదా। వస్త్రాణి జగృహుస్తాని యథాఽఽసన్నాన్యనేకశః
తర్వాత, ఆ బాలికలు అందరూ కలిసి నీటిలో నుంచి బయటికి వచ్చి, దగ్గరలో ఉన్న దుస్తులను ఎవరి చేతికి వారు తీసుకున్నారు.
తత్ర వాసో దేవయానయాః శర్మిష్ఠా జగృహే తదా। వ్యతిమిశ్రమజానన్తీ దుహితా వృషపర్వణః
అక్కడ వేషాలు కలిసిపోయినందువల్ల తెలియక, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ దేవయానియొక్క వస్త్రాన్ని తీసుకుంది.
తతస్తయోర్మిథస్తత్ర విరోధః సమజాయత। దేవయాన్యాశ్చ రాజేన్ద్ర శర్మిష్ఠాయాశ్చ తత్కృతే
అప్పుడా విషయాన్ని గురించి దేవయానీ, శర్మిష్ఠ ఇద్దరి మధ్యా గొడవ మొదలైంది, ఓ రాజేంద్ర.
కస్మాద్గృహ్ణాసి మే వస్త్రం శిష్యా భూత్వా మమాసురి। సముదాచారహీనాయా న తే సాధు భవిష్యతి
నువ్వు నా శిష్యురాలివి, అసురుని కుమార్తె, నా వస్త్రాన్ని ఎందుకు తీసుకుంటున్నావు? నీకు మర్యాద తెలియని ఈ ప్రవర్తన నీకెప్పుడూ మంచిది కాదు.
ఆసీనం చ శయానం చ పితా తే పితరం మమ। స్తౌతిబన్దీవ చాభీక్ష్ణం నీచైః స్థిత్వా వినీతవత్
నీ తండ్రి కూర్చున్నా, పడుకున్నా, ఎప్పుడూ నా తండ్రి దగ్గరకి వచ్చి, తక్కువగా నిలబడి, వినయంగా పొగిడేవాడు.
యాచతస్త్వం హి దుహితా స్తువతః ప్రతిగృహ్ణతః। సుతాహం స్తూయమానస్య దదతోఽప్రతిగృహ్ణతః
నువ్వు అడుగుతూ, పొగిడుతూ, ఇచ్చిన దానిని తీసుకునే వాడి కుమార్తె; నేను అందరూ పొగిడే, ఇచ్చే, కానీ ఎప్పుడూ తీసుకోని వాడి కుమార్తె.
ఆదున్వస్వ విదున్వస్వ ద్రుహ్య కుప్యస్వ యాచకి। అనాయుధా సాయుధాయా రిక్తా క్షుభ్యసి భిక్షుకి
ఇప్పుడు అడుగు, కోపపడు, ద్వేషించు, శపించు, ఓ యాచకురాలా! ఆయుధం లేని నువ్వు ఆయుధం ఉన్నవాడిని చూసి కలవరపడుతున్నావు; ఖాళీ చేతితో ఉన్న నువ్వు కలత చెందుతున్నావు, ఓ దయనీయురాలా!
లప్స్యసే ప్రతియోద్ధారం న హి త్వాం గణయామ్యహమ్। `ప్రతికూలం వదసి చేదితఃప్రభృతి యాచకి
నీకు ఎదురు చెప్పేవాళ్లు దొరుకుతారు, ఎందుకంటే నేను నిన్ను లెక్కచేయను. ఇక మీదట నాతో విరుద్ధంగా మాట్లాడితే, ఓ యాచకురాలా—
సముచ్ఛ్రయం దేవయానీం గతాం సక్తాం చ వాససి। శర్మిష్ఠా ప్రాక్షిపత్కూపే తతః స్వపురమాగమత్। హతేయమితి విజ్ఞాయ శర్మిష్ఠా పాపనిశ్చయా
దేవయానీ గొప్పగా నిలబడి వస్త్రాన్ని పట్టుకుని ఉండగా, శర్మిష్ఠ ఆమెను బావిలోకి తోసేసి, తాను తన ఊరికి వెళ్ళిపోయింది. 'ఇప్పుడు ఆమె చనిపోయింది' అని చెప్తూ, చెడు ఆలోచనతో అలా చేసింది.
అనవేక్ష్య యయౌ వేశ్మ క్రోధవేగపరాయణా। `ప్రవిశ్య స్వగృహం స్వస్థా ధర్మమాసురమాస్థితా।' అథ తం దేశమభ్యాగాద్యయాతిర్నహుషాత్మజః
వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా, కోపంతో ఊగిపోతూ, శర్మిష్ఠ తన ఇంటికి వెళ్లింది. ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, అసుర ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ప్రశాంతంగా ఉండిపోయింది. ఆ సమయంలో నహుషుని కుమారుడు యయాతి ఆ ప్రాంతానికి వచ్చాడు.
శ్రాన్తయుగ్యః శ్రాన్తహయో మృగలిప్సుః పిపాసితః। స నాహుషః ప్రేక్షమాణ ఉదపానం గతోదకమ్
అతని గుర్రాలు, రథం అలసిపోయి, వేటకోసం వెళ్ళి, దాహంతో ఉన్న యయాతి, చుట్టూ చూసి, నీరు లేకుండా పోయిన ఒక బావిని చూశాడు.
దదర్శ రాజా తాం తత్ర కన్యామగ్నిశిఖామివ। తామపృచ్ఛత్స దృష్ట్వైవ కన్యామమరవర్ణినీమ్
ఆ బావిలో రాజు ఒక యువతిని, అగ్ని జ్వాలలా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నదాన్ని చూశాడు. ఆ స్వర్గీయ సౌందర్యం గల యువతిని చూసి, రాజు ఆమెను అడిగాడు.