గురోరుష్య సకాశే తు దశ వర్షశతాని సః। అనుజ్ఞాతః కచో గన్తుమియేష త్రిదశాలయమ్
కచుడు తన గురువు వద్ద వంద సంవత్సరాలు ఉండి, అనుమతి పొంది, దేవతల నివాసానికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
సమావృతవ్రతం తం తు విసృష్టం గురుణా కచమ్। ప్రస్థితం త్రిదశావాసం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్
తన గురువు అనుమతితో, కచుడు దేవతల వాసానికి బయలుదేరినప్పుడు, దేవయాని అతనితో ఇలా చెప్పింది.
ఋషేరఙ్గిరసః పౌత్ర వృత్తేనాభిజనేన చ। భ్రాజసే విద్యయా చైవ తపసా చ దమేన చ
అంగిరస మహర్షి మనవుడా, నీ ఆచరణ, వంశం, విద్య, తపస్సు, నియమం వల్ల నువ్వు ఎంతో వెలుగుతున్నావు.
ఋషిర్యథాఙ్గిరా మాన్యః పితుర్మమ మహాయశాః। తథా ప్రాన్యశ్చ పూజ్యశ్చ మమ భూయో బృహస్పతిః
ఎలా నా తాతయ్య అంగిరసుడు గౌరవించబడతాడో, అలాగే నా తండ్రి బృహస్పతి కూడా నాకు ఎంతో గౌరవించదగినవాడు.
ఏవం జ్ఞాత్వా విజానీహి యద్బ్రవీమి తపోధన। వ్రతస్థే నియమోపేతే యథా వర్తామ్యహం త్వయి
ఇది తెలుసుకుని నేను చెప్పేది గ్రహించు తపస్సు కలవాడా. నేను నీ మీద ఎలా ప్రవర్తించానో, నీవు కూడా అలానే ఉండాలి.
స సమావృతవిద్యో మాం భక్తాం భజితుమర్హసి। గృహాణ పాణిం విధివన్మమ మన్త్రపురస్కృతమ్।। కచ ఉవాచ
నీవు విద్యలో నిపుణుడవు. నేను నిన్ను భక్తిగా ప్రేమిస్తున్నాను. నియమానుసారం, మంత్రాలతో నా చేతిని పట్టుకో.
పూజ్యో మాన్యశ్చ భగవాన్యథా తవ పితా మమ। తథా త్వమనవద్యాఙ్గి పూజనీయతరా మమ
ఎలా నీ తండ్రిని నువ్వు గౌరవిస్తావో, అలాగే నీవు నాకు ఇంకా ఎక్కువగా గౌరవించదగినవాడివి, నిష్కళంకమైనవాడివి.
ప్రాణేభ్యోఽపి ప్రియతరా భార్గవస్య మహాత్మనః। త్వం భత్రే ధర్మతః పూజ్యా గురుపుత్రీ సదా మమ
భృగువంశ మహాత్ముడికి నువ్వు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడివి. గురుపుత్రికగా, నీతిమార్గంలో నీవు ఎప్పుడూ నాకు పూజ్యురాలివి.
యథా మమ గురుర్నిత్యం మాన్యః శుక్రః పితా తవ। దేవయాని తథైవ త్వం నైవం మాం వక్తుమర్హసి
నా గురువు శుక్రుడు, నీ తండ్రి, నాకు ఎప్పుడూ గౌరవించదగినవాడు. దేవయాని, నీవు కూడా అలాగే. నన్ను ఇలా అడగకూడదు.
గురుపుత్రస్య పుత్రో వై న త్వం పుత్రశ్చ మే పితుః। తస్మాత్పూజ్యశ్చ మాన్యశ్చ మమాపి త్వం ద్విజోత్తమ
నీవు నా గురువు కుమార్తె, నేను నీ తండ్రి శిష్యుని కుమారుడను. అందువల్ల, నీవు నాకు గౌరవించదగినవాడివి, పూజ్యురాలివి.
అసురైర్హన్యమానే చ కచ త్వయి పునఃపునః। తదాప్రభృతి యా ప్రీతిస్తాం త్వమద్య స్మరస్వ మే
అసురులు నిన్ను మళ్లీ మళ్లీ చంపినప్పుడు, అప్పటి నుండి నిన్ను నేను ఎంతగా ప్రేమించానో, దయచేసి నేడు గుర్తు పెట్టుకో.
సౌహార్దే చానురాగే చ వేత్థ మే భక్తిముత్తమామ్। న మామర్హసి ధర్మజ్ఞ త్యక్తుం భక్తామనాగసమ్
స్నేహంలోను, ప్రేమలోను నా భక్తి నీకు తెలుసు. నీతి తెలిసినవాడా, నన్ను ప్రేమించే, నిష్కలంకురాలిని వదిలిపెట్టకూడదు.
అనియోజ్యే నియోక్తుం మాం దేవయాని న చార్హసి। ప్రసీద సుభ్రు త్వం మహ్యం గురోర్గురుతరా శుభే
దేవయాని, నన్ను చేయరాని పనుల్లో ఆదేశించకూడదు. నీవు నాకు గురువుకంటే ఎక్కువ గౌరవమైనవాడివి. అందుకే, సుందరి, దయచూపు.
యత్రోషితం విశాలాక్షి త్వయా చన్ద్రనిభాననే। తత్రాహముషితో భద్రే కుక్షౌ కావ్యస్య భామిని
చంద్రబింబంలాంటి ముఖం, విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న దేవయాని, నువ్వు ఎక్కడ నివసించావో, నేను కూడా అక్కడే, కావ్యుని గర్భంలో ఉన్నాను.
భగినీ ధర్మతో మే త్వం మైవం వోచః సుమధ్యమే। సుఖమస్మ్యుషితో భద్రే న మన్యుర్విద్యతే మమ
సుమధ్యమా, నువ్వు ధర్మపరంగా నాకు అక్కవు. అలాంటి మాటలు చెప్పవద్దు. నేను సంతోషంగా ఉన్నాను, నాకెలాంటి కోపం లేదు.
ఆపృచ్ఛే త్వాం గమిష్యామి శివమాశంస మే పథి। అవిరోధేన ధర్మస్య స్మర్తవ్యోఽస్మి కథాన్తరే। అప్రమత్తోత్థితా నిత్యమారాధయ గురుం మమ
నేను నిన్ను వీడిపోతున్నాను. నా ప్రయాణం మేలుగా సాగాలని ఆశీర్వదించు. ధర్మానికి విరుద్ధంగా కాకుండా, కథ మళ్లీ వినిపించినప్పుడు నన్ను గుర్తు పెట్టుకో. ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా లేచి, నా గురువును భక్తితో సేవించు.
యది మాం ధర్మకామార్థే ప్రత్యాఖ్యాస్యసి యాచితః। తతః కచ న తే విద్యా సిద్ధిమేషా గమిష్యతి
ధర్మం కోసం, కోరిక కోసం నిన్ను అడిగితే నువ్వు నన్ను తిరస్కరిస్తే, కచ, నీకు ఈ విద్య ఫలించదు.
గురుపుత్రీతి కృత్వాఽహం ప్రత్యాచక్షే న దోషతః। గురుణా చాననుజ్ఞాతః కామమేవం శపస్వ మామ్
నువ్వు గురుపుత్రిక అని భావించి, తప్పు చేయకుండా నిన్ను తిరస్కరించాను. నా గురువు కూడా అనుమతించలేదు. కావున, నీవు కావాలనుకున్నట్టు నన్ను శపించు.
ఆర్షం ధర్మం బ్రువాణోఽహం దేవయాని యథా త్వయా। శప్తో హ్యనర్హః శాపస్య కామతోఽద్య న ధర్మతః
దేవయాని, నేను ఋషుల ధర్మాన్ని పాటిస్తూ మాట్లాడాను. నీవు నన్ను అనర్హుడిని కోరికతో శపించావు, ధర్మబద్ధంగా కాదు.
తస్మాద్భవత్యా యః కామో న తథా స భవిష్యతి। ఋషిపుత్రో న తే కశ్చిజ్జాతు పాణిం గ్రహీష్యతి
అందువల్ల, నీ కోరిక నీకు ఆ విధంగా నెరవేరదు. నీ చేతిని ఎప్పుడూ ఎవరూ ఋషిపుత్రుడు పట్టడు.
ఫలిష్యతి న తే విద్యా యత్త్వం మామాత్థ తత్తథా। అధ్యాపయిష్యామి తు యం తస్య విద్యా ఫలిష్యతి
నువ్వు చెప్పినట్టు నీ విద్య ఫలించదు. కానీ నేను ఎవరికి బోధిస్తే, అతనికి ఆ విద్య ఫలిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా ద్విజశ్రేష్ఠో దేవయానీం కచస్తదా। త్రిదశేశాలయం శీఘ్రం జగామ ద్విజసత్తమః
ఇలా చెప్పి, ద్విజశ్రేష్ఠుడు కచుడు వెంటనే దేవతాధిపతి నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.
తమాగతమభిప్రేక్ష్య దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః। బృహస్పతిం సభాజ్యేదం కచం వచనమబ్రువన్
అతడు వచ్చాడని చూసి, ఇంద్రుడు ముందుండి దేవతలు, బృహస్పతితో కలిసి కచుని సత్కరించి ఇలా అన్నారు.
యత్త్వయాస్మద్ధితం కర్మ కృతం వై పరమాద్భుతమ్। న తే యశః ప్రణశితా భాగభాక్వ భవిష్యసి
మన కోసం నీవు చేసిన అద్భుతమైన పని నీ కీర్తిని తగ్గించదు. నీవు నీ భాగాన్ని పొందుతావు.
కృతవిద్యే కచే ప్రాప్తే హృష్టరూపా దివౌకసః। కచాదధీత్య తాం విద్యాం కృతార్థా భరతర్షభ
కచుడు విద్యను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నప్పుడు, దేవతలు ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డారు. కచుని దగ్గర నుండి ఆ విద్యను నేర్చుకుని వారు తృప్తి పొందారు.
సర్వ ఏవ సమాగమ్య శతక్రతుమథాబ్రువన్। కాలస్తే విక్రమస్యాద్య జహి శత్రూన్పురన్దర
అందరూ దేవతలు కలిసి శతక్రతువుని చూచి, 'ఇప్పుడు నీ పరాక్రమానికి సమయం వచ్చింది. శత్రువులను సంహరించు, పురందరా!' అని అన్నారు.
ఏవముక్తస్తు సహితైస్త్రిదశైర్మఘవాంస్తదా। తథేత్యుక్త్వా ప్రచక్రామ సోఽపశ్యత వనే స్త్రియః
దేవతలు ఇలా చెప్పగానే, మఘవంతుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చి బయలుదేరాడు. అప్పుడు అడవిలో ఆడపిల్లలను చూశాడు.
క్రీడన్తీనాం తు కన్యానాం వనే చైత్రరథోపమే। వాయుభూతః స వస్త్రాణి సర్వాణ్యేవ వ్యమిశ్రయత్
చైత్రరథవనాన్ని పోలిన అడవిలో ఆడపిల్లలు ఆడుకుంటుండగా, వాయువుగా మారిన అతడు వారి బట్టలన్నీ కలిపేశాడు.
తతో జలాత్సముత్తీర్య కన్యాస్తాః సహితాస్తదా। వస్త్రాణి జగృహుస్తాని యథాఽఽసన్నాన్యనేకశః
తర్వాత, ఆ బాలికలు అందరూ కలిసి నీటిలో నుంచి బయటికి వచ్చి, దగ్గరలో ఉన్న దుస్తులను ఎవరి చేతికి వారు తీసుకున్నారు.
తత్ర వాసో దేవయానయాః శర్మిష్ఠా జగృహే తదా। వ్యతిమిశ్రమజానన్తీ దుహితా వృషపర్వణః
అక్కడ వేషాలు కలిసిపోయినందువల్ల తెలియక, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ దేవయానియొక్క వస్త్రాన్ని తీసుకుంది.