స చ సేనాపతిః సూత ఇత్యేతత్సూతషట్శతమ్ ।। 62 ।। న గన్ధర్వభయాకించిద్వక్తుం కీచకబాన్ధవాః
ఆ సారథుల అధిపతి అయిన సూతుడు, ఆ ఆరు వందల మంది సారథులతో కలిసి, గంధర్వుల భయంతో కీచక బంధువులు ఏమీ చెప్పలేకపోయారు.
అశక్నువన్తస్తాం తత్ర భయాదప్యభివీక్షితుమ్ ।। 63 ।। విరాటనగరే చాపి సర్వే మాత్స్యాః సమాగతాః
ఆ ప్రదేశాన్ని భయంతో చూడటానికి కూడా ఎవ్వరూ ధైర్యం చేయలేదు. విరాట నగరంలో ఉన్న మత్స్యులు అందరూ అక్కడికి చేరుకున్నారు.
కాల్యం పఞ్చశతం చైతానపశ్యన్సారథీన్హతాన్ ।। 64 ।। తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం నరా నార్యశ్చ నాగరాః
ఉదయం అవగానే, ఐదు వందల మంది హతమైన సారథులను చూసి, ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, పట్టణంలోని పురుషులు, మహిళలు ఆశ్చర్యపోయారు.
విస్మయం పరమం గత్వా నోచుః కించన భారత ।। 65
అందరూ అత్యంత ఆశ్చర్యంతో నిశ్చలంగా ఉండిపోయారు, ఓ భారతా, ఎవ్వరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు.
తే దృష్ట్వా నిహతాన్సూతాన్భీమసేనేన భారత। పౌరాశ్చ సహితాః సర్వే రాజ్ఞే గత్వా న్యవేదయన్ । గన్ధర్వేణ హతా రాజన్సూతపుత్రాః పరశ్శతమ్ ।। 1
భీమసేనుడు సారథులను సంహరించినదాన్ని చూసిన పట్టణ ప్రజలు అందరూ కలిసి రాజుని దగ్గరకు వెళ్లి చెప్పారు: 'ఓ రాజా, గంధర్వుడు వంద మంది సూతపుత్రులను చంపేశాడు.'
యథా వజ్రేణ దీర్ణం వై పర్వతస్య మహచ్ఛిరః। వినికార్ణాః ప్రదృశ్యన్తే తథా సూతా మహీతలే ।। 2
ఎలాగైతే ఉక్కుపిడికితో కొట్టిన పర్వత శిఖరం చీలిపోయి చెల్లాచెదురై పడిపోతుందో, అలాగే ఆ సారథులు భూమిపై విస్తరించి పడి ఉన్నారు.
సైరన్ధ్రీ చాపి ముక్తా సా పునరాయాతి తే గృహమ్ । సర్వం సంశయితం రాజన్నగరం తే భవిష్యతి ।। 3
సైరంధ్రీ కూడా విడుదలై మళ్లీ నీ ఇంటికి వస్తోంది; రాజా, ఇప్పుడు నీ నగరం అంతా సందేహంతో నిండిపోతుంది.
తథారూపా హి సైరన్ధ్రీ గన్ధర్వాశ్చ మహాబలాః । పుంసామిష్టశ్చ విషయో మైథునాయ న సంశయః ।। 4
సైరంధ్రీ అలాంటి స్వభావం కలది, గంధర్వులు మహాశక్తివంతులు. పురుషులు ఆమెతో కలవాలని ఆశపడతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యథా సైరన్ధ్రిదోషేణ నేదం రాజన్పురం తవ। వినాశమేతి వై క్షిప్రం తథా సాధు విధీయతామ్ ।। 5
సైరంధ్రీ తప్పు వల్ల నీ నగరం నాశనానికి దగ్గరైంది, రాజా. అందుకే త్వరగా సరైన చర్యలు తీసుకోవాలి.
సర్వాఙ్గసౌష్ఠవయుతాం రూపలావణ్యశాలినీమ్ । పశ్యతామనిమేషేణ చక్షుషా వనితాం శుభామ్। మనసశ్చక్షుషశ్చైవ ప్రతిబన్ధో న విద్యతే ।। 6
ఆమె అందమైన అవయవాలతో, ఆకర్షణతో మెరిసిపోతూ, అందరూ ఆమెను కన్ను తిప్పకుండా చూస్తున్నారు. మనసుకు, కన్నుకూ ఎలాంటి నియంత్రణ లేదు.
తస్మాత్తాం యః పుమాన్దృష్ట్వా రూపేణాప్రతిమాం భువి। గచ్ఛేత్కామవశం మూఢో గన్ధర్వైః స నిహన్యతే ।। 7
కాబట్టి, ఈ భూమిపై ఆమె అపూర్వమైన అందాన్ని చూసి ఎవరు మోహించి, కామానికి లోనైతే, వారు గంధర్వుల చేతిలో హతమవుతారు.
నిష్కాసయైనాం భవనాత్పురాచ్చైవ విశేషతః। కాలః ప్రవిశ్య సైరన్ధ్రీం పురం నాశయతే ధ్రువమ్ ।। 8
ఆమెను ఇల్లులోనుంచి, ముఖ్యంగా పట్టణం నుంచి పంపించాలి. లేకపోతే, సైరంధ్రీ ఉండగా నగరానికి నాశనం తప్పదు.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా విరాటో వాహినీపతిః। అబ్రవీత్క్రియతామేషాం సూతానామపరక్రియా ।। 9
వారందరి మాటలు విన్న విరాటుడు, సైన్యాధిపతి, 'ఈ సారథులకు అంత్యక్రియలు జరపండి' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
ఏకస్మిన్నేవ తే సర్వే సుసమిద్ధే హుతాశనే। దహ్యన్తాం కీచకాః సర్వే సర్వగన్ధైశ్చ సర్వశః ।। 10
అందరూ కీచకులను ఒకే పెద్ద మంటలో, అన్ని రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలతో కలిపి దహనం చేయండి.
ఇత్యుక్త్వా పరమోద్వగ్నిః ప్రవిశ్యాన్తఃపురం శుభమ్। సుదేష్ణాం చాబ్రవీద్రాజా మహిషీం జాతసాధ్వసః ।। 11
ఇలా చెప్పి, భయంతో ఉన్న రాజు అంతఃపురంలోకి వెళ్లి, తన భార్య సుదేష్ణతో మాట్లాడాడు.
సైరన్ధ్రీమాగతాం బ్రూయా మమైవ వచనాదిహ । గచ్ఛ సైరన్ధ్రి భద్రం తే యథాకామం చరాధునా । బిభేతి రాజా సైరన్ధి గన్ధర్వేభ్యః పరాభవాత్ ।। 12
తిరిగి వచ్చిన సైరంధ్రీకి నా మాట చెప్పు: 'సైరంధ్రీ, నీకు మంగళం కలగాలి. ఇక నీవు ఇష్టమొచ్చినట్లు సంచరించు. గంధర్వుల చేతిలో ఓడిపోతామేమో అని రాజు భయపడుతున్నాడు.'
న హి తాముత్సహే వక్తుం స్వయం గన్ధర్వరక్షితామ్ । స్త్రియాస్త్వదోషస్తాం వక్తుమతస్త్వాం ప్రబ్రవీమ్యహమ్ ।। 13
ఆమె గురించి నేను నేరుగా మాట్లాడలేను, ఎందుకంటే గంధర్వులు ఆమెను కాపాడుతున్నారు. కానీ ఒక మహిళ మరొక మహిళ గురించి మాట్లాడటం తప్పు కాబట్టి, నేను నీకు ఆమె విషయం చెబుతున్నాను.
ఏకస్మిన్నేవ తే సర్వే సుసమిద్ధే హుతాశనే। అదహన్కీచకాన్సర్వాన్సంస్కారైశ్చైవ సర్వశః ।। 14
ఒకే పెద్ద అగ్నిలో, నేను కీచకులను పూర్తిగా దహించాను, అన్ని విధులూ పాటించాను.
అథ ముక్తా భయాత్కృష్ణా సూతపుత్రాన్నిరస్య చ। మోక్షితా భీమసేనేన జగామ నగరం ప్రతి ।। 15
తర్వాత కృష్ణా భయాన్ని దాటి, రథికుల కుమారులను తప్పించుకుని, భీమసేనుడు రక్షించి, పట్టణం వైపు వెళ్లింది.
త్రాసితేవ మృగీ బాలా శార్దూలేన మనస్వినీ। సా తు గాత్రాణి వాసశ్చ ప్రక్షాల్య ప్రవివేశ హ ।। 16
పులి చూసిన చిన్న జింకలా భయంతో వణికిన ఆ మహాత్మురాలు, తన శరీరాన్ని, వస్త్రాలను కడిగి లోపలికి ప్రవేశించింది.
తాం దృష్ట్వా పురుషా రాజన్ప్రాద్రవన్త దిశో దశ। గన్ధర్వాణాం భయత్రస్తాః కేచిద్దృష్టిం న్యమీలయన్ ।। 17
రాజా! ఆమెను చూసిన వెంటనే, గంధర్వుల భయంతో అక్కడి పురుషులు అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు. కొందరు కళ్లను మూసుకున్నారు.
ప్రదుద్రువుశ్చాప్యపరే తథా జనా హస్తైశ్చ చక్షూంషి పిధాయ మోహితాః। మా పశ్యత స్మేతి చ తాం బ్రువన్తస్తథా జనాశ్చుక్రుశురార్తరూపాః ।। 18
ఇంకొంతమంది చేతులతో కళ్లను మూసుకుని, అయోమయంగా 'ఆమెను చూడకండి!' అంటూ బాధతో అరవసాగారు.
తామద్య యః పశ్యతి రూపశాలినీం శయీత భగ్నోఽత్ర యథైవ కీచకాః। ఇతి బ్రువన్తో భయవిగ్నచేతసో భయేన గన్ధర్వగతేన మోహితాః ।। 19
'ఈ అందమైన మహిళను ఈ రోజు ఎవరు చూస్తే, వారు ఇక్కడే కీచకుల్లా నాశనం అవుతారు' అని గంధర్వుల భయంతో మనసు కలవరపడి, వారు చెప్పుకున్నారు.
తతో మహానసద్వారే భీమసేనమవస్థితమ్। దదర్శ రాజన్పాఞ్చాలీ యథా మత్తం మహాద్విపమ్ ।। 20
తర్వాత, పెద్ద వంటగదికి ద్వారంలో, పాంచాలి భీమసేనుడిని, మత్తుగా ఉన్న పెద్ద ఏనుగును చూసినట్లుగా చూశింది.
సోపహాసం తు శనకైః సంజ్ఞాభిరిదమబ్రవీత్। నమో గన్ధర్వరాజాయ యేనాస్మి పరిమోక్షితా ।। 21
ఆమె స్వల్పంగా నవ్వుతూ, నెమ్మదిగా సంకేతాలతో ఇలా చెప్పింది: 'నన్ను విమోచించిన గంధర్వ రాజుకు నమస్కారం.'
కీచకేభ్యో వినిర్దోషామనాథాం వసతీం గృహే। యో మాం రక్షతి సన్త్రస్తాం గన్ధర్వాయ నమోస్తు తే ।। 22
'కీచకుల దోషాల నుండి నిష్కళంకురాలిగా, ఇక్కడ ఇంట్లో అనాధగా, భయంతో ఉన్న నన్ను రక్షించే గంధర్వా! నీకు నమస్కారం.'
యే యస్యా విచరన్తీహ పురుషా వశవర్తినః। తేషాం చ వశగా నిత్యం విచర త్వం యథేష్టతః ।। 23
'ఇక్కడ ఆమె ఆజ్ఞలో ఉన్న పురుషులు ఎవరైతే, వారు ఇక నీ ఆధీనంలో ఉంటారు. నీవు కావాలంటే వారిలో స్వేచ్ఛగా సంచరించవచ్చు.'
యే పురా విచరన్తీహ పురుషా వశవర్తినః। తస్యాస్తే వచనం శ్రుత్వా హ్యనృణా విహరన్త్వితః ।। 24
'మునుపు ఆమె ఆజ్ఞలో ఉన్న వారు, ఆమె మాట విని, ఇక అప్పులేమీ లేకుండా ఇక్కడ సంచరిస్తున్నారు.'
తయోస్తద్వచనం శ్రుత్వా జఝిరే నేతరే జనాః। తతః పాఞ్చాలరాజస్య సుతా చాపి జగామ హ ।। 25
వారిద్దరి మాటలు విని, మిగతా ప్రజలు భయాన్ని విడిచారు. ఆ తరువాత పాంచాల రాజు కుమార్తె కూడా వెళ్లిపోయింది.
తతః సా నర్తనాగారే ధనంజయమపశ్యత। రాజ్ఞః కన్యా విరాటస్య నర్తయన్తం మహాభుజమ్ ।। 26
తర్వాత, నాట్యశాలలో ధనంజయుడిని, విరాట మహారాజు కుమార్తె, బలవంతుడైన అతనితో కలిసి నాట్యం చేస్తూ చూసింది.