శతం పఞ్చాధికం భీమః ప్రాహిణోద్యమసాదనమ్। వృక్షేణైకేన రాజేన్ద్ర ప్రభఞ్జనసుతో బలీ। వాయువేగసమః శ్రీమాన్సర్వాన్సూతానశేషతః ।। 42
ఓ రాజా, వాయుదేవుని కుమారుడైన భీముడు ఒక్క చెట్టు చేతనే వంద అయిదుగురు రథసారథులను సమూలంగా సంహరించాడు. వాయువులా వేగంగా, మహా బలశాలి అయిన భీముడు వారందరినీ పూర్తిగా నాశనం చేశాడు.
తాన్నిహత్య మహాబాహుర్భీమసేనో మహాబలః। ఆశ్వాసయత్తదా కృష్ణాం ప్రతిముచ్య చ బన్ధనాత్ ।। 43
అంతా సంహరించిన తరువాత, అపార బలమున్న భీమసేనుడు కృష్ణను బంధనాల నుంచి విడిపించి, ఆమెను ఓదార్చాడు.
ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా పాఞ్చాలీం భరతర్షభః । అశ్రుపూర్ణముఖీం భీతాముద్ధరన్స వృకోదరః ।। 44
భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన వృకోదరుడు, కన్నీళ్లు నిండిన ముఖంతో భయపడుతూ ఉన్న పాంచాలిని రక్షిస్తూ, మృదువుగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
[ మా ఖిదస్త్వం(*) యాజ్ఞసేని పాతివ్రత్యవ్రతే స్థితా। పాతివ్రత్యే స్థితా నారీ వ్రతం రక్షేత్సదాఽత్మనః।। 45
యాజ్ఞసేనీ, నీవు పతివ్రత ధర్మంలో నిలబడినవాడివి. బాధపడకురా. పతివ్రతగా ఉన్న స్త్రీ ఎప్పుడూ తన వ్రతాన్ని కాపాడుకోవాలి.
పురా స్త్రీ దేవరాతస్య పతిప్రీతా శిరోమణిః। కదాచిద్భర్తృరూపేణ రక్షసాఽపహృతా సతీ ।। 46
పూర్వంలో దేవరాతుని భార్య అయిన, తన భర్తను ఎంతో ప్రేమించిన ఒక స్త్రీని, ఒక రాక్షసుడు ఆమె భర్త రూపంలో వచ్చి అపహరించాడు.
కస్యచిత్సరసస్తీరే తాం నివేశ్య స రాక్షసః। తద్భర్తృరూపం సంత్యజ్య రక్షో భూత్వా సుదారుణమ్ ।। 47
ఆ రాక్షసుడు ఆమెను ఒక సరస్సు ఒడ్డున ఉంచి, తన భర్త రూపాన్ని వదిలేసి, భయంకరమైన రాక్షస రూపాన్ని ధరించాడు.
సామ్నా దానేన భేదేన సా యదా నాన్వమన్యత। తదా తాం పాతయిత్వా స మైథునాయోపచక్రమే ।। 48
ఆమెను మాటలతో, బహుమతులతో, విడదీయడముతో ఒప్పించాలనుకున్నా, ఆమె ఒప్పుకోలేదు. అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆమెను నేలపై పడేసి, ఆమెను బలవంతంగా పొందాలని యత్నించాడు.
తతః సా ధైర్యమాస్థాయ వివరం త దదౌ తదా। తతః స ఖఙ్గముత్కృష్య భీషయామాస తాం సతీమ్ ।। 49
అప్పుడు ఆ సతీమణి ధైర్యంగా ఉండి, అతడికి ఒక రహస్య స్థలాన్ని చూపించింది. వెంటనే ఆ రాక్షసుడు ఖడ్గాన్ని తీసి, ఆమెను బెదిరించాడు.
సాఽపి త్యక్తభయా సాధ్వీ ప్రాణత్యాగే సునిశ్చితా। ప్రతిజ్ఞామకరోత్కృష్ణే పాతివ్రత్యపరాయణా ।। 50
ఆ సతీమణి భయం లేకుండా, ప్రాణాలు విడిచేందుకు సిద్ధమై, పతివ్రత ధర్మానికి పరాయణురాలై, కృష్ణుని సమక్షంలో ప్రతిజ్ఞ చేసుకుంది.
ఆరాధితో యది మయా భర్తా మే దైవతం మహత్। కర్మణా మనసా వాచా గురవస్తోషితా మయా। తేన సత్యేన యోనిర్మే భవత్వద్య శిలా దృఢా ।। 51
నా భర్తను నేను దేవతలా ఆరాధించి, చేతకార్యంతో, మనసుతో, మాటతో పెద్దలను సంతుష్టిపరిచినట్లయితే, ఆ సత్యబలంతో ఈ రోజు నా గర్భం రాయిలా గట్టిగా మారిపోవాలి.
ఏవం తయా ప్రతిజ్ఞాతే తద్యోనిః సా శిలాఽభవత్। అన్తరా నాభిజాన్వోర్యత్తత్సర్వం చ శిలాఽభవత్ ।। 52
ఆమె అలా ప్రతిజ్ఞ చేసిన వెంటనే, ఆమె గర్భం రాయిలా మారింది. నాభి నుంచి తొడల వరకు అంతా రాయిగా మారిపోయింది.
తతః స ఖఙ్గముద్ధృత్య వేగేనాస్యాః శిరోఽహరత్ ।। 53
తర్వాత ఆ రాక్షసుడు ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి, వేగంగా ఆమె తలను నరికేశాడు.
జయా నామ సఖీ సాఽభూత్పార్వత్యా నఖమాంసవత్। తస్మాత్పతివ్రతాయాశ్చ దుఃఖమల్పం సుఖం బహు ।। ] ।। 54
ఆమె పార్వతీదేవికి జయ అనే సఖిగా మారింది, మాంసం, నఖాలు కలిగి. అందువల్ల, పతివ్రతలకు బాధ తక్కువగా, సుఖం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఏవం తే భీరు వధ్యన్తే యే త్వాం హింసన్తి మానవాః। గచ్ఛ త్వం నగరం కృష్ణే న భయం విద్యతే తవ ।। 55
అలా, ఓ భయపడే మనసున్నవాడా, నిన్ను హింసించే వారు అంతమవుతారు. కృష్ణా, నీవు పట్టణానికి వెళ్ళు, నీకు ఇక భయం లేదు.
అన్యేన త్వం పథా శీఘ్రం సుదేష్ణాయా నివేశనమ్। అన్యేనాహం గమిష్యామి విరాటస్య మహానసమ్ । యథా నౌ నావబుధ్యేరన్రాత్రావేవం వ్యవస్థితౌ ।। 56
నీవు ఒక మార్గంలో త్వరగా సుదేష్ణా ఇంటికి వెళ్ళు. నేను మరో దారిలో విరాటుని వంటగదికి వెళ్తాను. మనిద్దరినీ రాత్రిపూట ఎవరూ గమనించకుండా ఉండాలి.
సాఽగచ్ఛన్నగరం కృష్ణా భీమేనాశ్వాసితా సతీ ।। 57 ।। కృతకృత్యా సుదేష్ణాయా భవనం శుభలక్షణా
భీముడు ఓదార్చిన తరువాత, కృష్ణా తన కార్యాన్ని సాధించి, శుభలక్షణాలతో సుదేష్ణా ఇంటికి ప్రవేశించింది.
శచీవ నహుషే శప్తే ప్రవివేశ త్రివిష్టపమ్ ।। 58 ।। భీమోఽప్యమితవీర్యస్తు బలవానరిమర్దనః
నహుషుని శాపం తీరిన తరువాత శచీ స్వర్గంలోకి ప్రవేశించినట్లు, ఆమె కూడా ఆ మహాప్రాసాదంలోకి ప్రవేశించింది. అపార బలమున్న, శత్రువులను సంహరించే భీముడూ,
సర్వాంస్తాన్కీచకాంస్తత్ర హత్వా ధర్మాత్మజానుజః ।। 59 ।। నిఃశేషం కీచకాన్హత్వా రామో రాత్రిచరానివ
ధర్మరాజుని తమ్ముడు అక్కడ ఉన్న కీచకులను అందరినీ సంహరించాడు. రాముడు రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను ఎలా నాశనం చేశాడో, అలా వారిని పూర్తిగా సంహరించాడు.
జితశత్రురదీనాత్మా ప్రవివేశ పురం తతః ।। 60 ।। పఞ్చాధికం శతం తత్ర నిహతం తేన భారత
శత్రువులను జయించి, ధైర్యంగా ఉన్న వాడు ఆ తరువాత పట్టణంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ, ఓ భారతా, అతడు నూరు ఐదు మందిని సంహరించాడు.
మహావనమివ ఛిన్నం శిశ్యే విగలితద్రుమమ్ ।। 61 ।। ఏవం తే నిహతా రాజఞ్శతం పఞ్చోపకీచకాః
పెద్ద అడవి చెట్లు కూలిపోయి, చుట్టూ పడి ఉన్నట్టు, ఆ నూరు ఐదు మంది ఉపకీచకులు అక్కడ పడిపోయి ఉన్నారు, ఓ రాజా.
స చ సేనాపతిః సూత ఇత్యేతత్సూతషట్శతమ్ ।। 62 ।। న గన్ధర్వభయాకించిద్వక్తుం కీచకబాన్ధవాః
ఆ సారథుల అధిపతి అయిన సూతుడు, ఆ ఆరు వందల మంది సారథులతో కలిసి, గంధర్వుల భయంతో కీచక బంధువులు ఏమీ చెప్పలేకపోయారు.
అశక్నువన్తస్తాం తత్ర భయాదప్యభివీక్షితుమ్ ।। 63 ।। విరాటనగరే చాపి సర్వే మాత్స్యాః సమాగతాః
ఆ ప్రదేశాన్ని భయంతో చూడటానికి కూడా ఎవ్వరూ ధైర్యం చేయలేదు. విరాట నగరంలో ఉన్న మత్స్యులు అందరూ అక్కడికి చేరుకున్నారు.
కాల్యం పఞ్చశతం చైతానపశ్యన్సారథీన్హతాన్ ।। 64 ।। తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం నరా నార్యశ్చ నాగరాః
ఉదయం అవగానే, ఐదు వందల మంది హతమైన సారథులను చూసి, ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, పట్టణంలోని పురుషులు, మహిళలు ఆశ్చర్యపోయారు.
విస్మయం పరమం గత్వా నోచుః కించన భారత ।। 65
అందరూ అత్యంత ఆశ్చర్యంతో నిశ్చలంగా ఉండిపోయారు, ఓ భారతా, ఎవ్వరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు.
తే దృష్ట్వా నిహతాన్సూతాన్భీమసేనేన భారత। పౌరాశ్చ సహితాః సర్వే రాజ్ఞే గత్వా న్యవేదయన్ । గన్ధర్వేణ హతా రాజన్సూతపుత్రాః పరశ్శతమ్ ।। 1
భీమసేనుడు సారథులను సంహరించినదాన్ని చూసిన పట్టణ ప్రజలు అందరూ కలిసి రాజుని దగ్గరకు వెళ్లి చెప్పారు: 'ఓ రాజా, గంధర్వుడు వంద మంది సూతపుత్రులను చంపేశాడు.'
యథా వజ్రేణ దీర్ణం వై పర్వతస్య మహచ్ఛిరః। వినికార్ణాః ప్రదృశ్యన్తే తథా సూతా మహీతలే ।। 2
ఎలాగైతే ఉక్కుపిడికితో కొట్టిన పర్వత శిఖరం చీలిపోయి చెల్లాచెదురై పడిపోతుందో, అలాగే ఆ సారథులు భూమిపై విస్తరించి పడి ఉన్నారు.
సైరన్ధ్రీ చాపి ముక్తా సా పునరాయాతి తే గృహమ్ । సర్వం సంశయితం రాజన్నగరం తే భవిష్యతి ।। 3
సైరంధ్రీ కూడా విడుదలై మళ్లీ నీ ఇంటికి వస్తోంది; రాజా, ఇప్పుడు నీ నగరం అంతా సందేహంతో నిండిపోతుంది.
తథారూపా హి సైరన్ధ్రీ గన్ధర్వాశ్చ మహాబలాః । పుంసామిష్టశ్చ విషయో మైథునాయ న సంశయః ।। 4
సైరంధ్రీ అలాంటి స్వభావం కలది, గంధర్వులు మహాశక్తివంతులు. పురుషులు ఆమెతో కలవాలని ఆశపడతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యథా సైరన్ధ్రిదోషేణ నేదం రాజన్పురం తవ। వినాశమేతి వై క్షిప్రం తథా సాధు విధీయతామ్ ।। 5
సైరంధ్రీ తప్పు వల్ల నీ నగరం నాశనానికి దగ్గరైంది, రాజా. అందుకే త్వరగా సరైన చర్యలు తీసుకోవాలి.
సర్వాఙ్గసౌష్ఠవయుతాం రూపలావణ్యశాలినీమ్ । పశ్యతామనిమేషేణ చక్షుషా వనితాం శుభామ్। మనసశ్చక్షుషశ్చైవ ప్రతిబన్ధో న విద్యతే ।। 6
ఆమె అందమైన అవయవాలతో, ఆకర్షణతో మెరిసిపోతూ, అందరూ ఆమెను కన్ను తిప్పకుండా చూస్తున్నారు. మనసుకు, కన్నుకూ ఎలాంటి నియంత్రణ లేదు.