రథఘోపశ్చ బలవాన్గన్ధర్వాణాం తరస్వినామ్ । తే మే వాచం బిజానన్తు సూతపుత్రా నయన్తి మామ్ ।। 22
'వేగంగా పరిగెత్తే గంధర్వుల రథాల గర్జన కూడా గొప్పగా ఉండేది — వారు నా అరుపు వినాలి, ఎందుకంటే రథసారథుల కుమారులు నన్ను తీసుకెళ్తున్నారు.'
యేషాం వీర్యమతుల్యం తు శక్రస్యేవ బలం యశః। రాజసింహా ఇవాగ్ర్యాస్తే మాం జానన్తు సుదుఃఖితాం ।। 23
'వారికి అసమానమైన వీరత్వం, ఇంద్రుడి బలం, కీర్తి ఉన్న రాజసింహుల్లా ఉన్న వారు — వారు నా బాధను తెలుసుకోవాలి.'
ఇత్యస్యాః కృపణా వాచః కృష్ణాయాః పరిదేవితాః। శ్రుత్వైవాభ్యుత్థితో భీమః శయనాదవిచారయన్ ।। 24
కృష్ణా బాధతో చెప్పిన ఆ దయనీయమైన మాటలు విన్న వెంటనే భీముడు తన మంచం మీద నుంచి ఆలోచిస్తూ లేచాడు.
అహం సైరన్ధ్రి తే వాచః శృణోమి తవ భాషితాః। తస్మాత్తే సూతపుత్రేభ్యో న భయం జాతు విద్యతే ।। 25
సైరంధ్రి, నేను నీ మాటలు విన్నాను. అందుకే నువ్వు ఆ రథికుల కుమారులను ఎప్పుడూ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇత్యుక్త్వా స మహాబాహుర్విజజృమ్భే జిఘాంసయా ।। 26
అలా చెప్పి ఆ మహాబలుడు భీముడు, శత్రువులను సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో తన శరీరాన్ని చాచి లేచాడు.
తతః స వ్యాయతం బద్ధ్వా వస్త్రం విపరివేష్ట్య చ। అద్వారేణాభ్యవస్కన్ద్య నిర్జగామ బహిస్తదా ।। 27
తర్వాత తన వస్త్రాన్ని బిగించి చుట్టుకుని, ఒక పక్కదారిలోంచి బయటకు జారిపోయి బయటకు వెళ్లాడు.
స లఙ్ఘయిత్వా ప్రాకారమారుహ్య తరసా ద్రుమమ్ । శ్మశానాభిముఖః ప్రాయాద్యత్ర తే కీచకా గతాః ।। 28
ఆ ప్రాకారాన్ని దాటి, వేగంగా ఒక చెట్టెక్కి, కిచకులు వెళ్లిన శ్మశానవైపు పరుగెత్తాడు.
స లఙ్ఘయిత్వా ప్రాకారం నిఃసృత్య చ పురోత్తమాత్ । జవేనోత్పతితో భీమః సూతానామగ్రతస్తదా ।। 29
ప్రాకారాన్ని దాటి, ఆ మహానగరం నుంచి బయటకు వచ్చి, భీముడు రథికుల కంటే ముందుగా ఉత్సాహంగా పరుగెత్తాడు.
చితాసమీపం గత్వా స తత్రాపశ్యన్మహాబలః । తాలమాత్రం మహాస్కన్ధమూర్ధ్వశుష్కం వనస్పతిమ్ ।। 30
చితికి దగ్గరగా వెళ్లి, ఆ మహాబలుడు, తాడిచెట్టు లాంటి పొడవైన, పెద్ద కాండంతో, పైభాగం ఎండిపోయిన ఒక చెట్టును చూశాడు.
తం నాగవదుపక్రమ్య బాహుభ్యాం పరిరభ్య చ। వృక్షముత్పాటయామాస భీమో భీమపరాక్రమః ।। 31
ఆ చెట్టు దగ్గరకు ఏనుగు లా వెళ్లి, భీముడు తన చేతులతో ఆ చెట్టును బలంగా పట్టుకుని, దాన్ని పీకేశాడు.
తతో వృక్షం దశవ్యామం నిష్పత్రమకరోత్తదా ।। 32
తర్వాత ఆ పది గజాల పొడవున్న చెట్టును ఆకులు లేకుండా చేసాడు.
తం మహాకాయముద్యమ్య భ్రామయిత్వా చ వేగితః। ప్రగృహ్యాభ్యపతత్సూతాన్దణ్డపాణిరివాన్తకః।। 33
ఆ పెద్ద చెట్టును ఎత్తి, వేగంగా తిప్పి, గట్టిగా పట్టుకుని, దండధారి యముడు లా రథికుల మీద దూకాడు.
ఊరువేగేన తస్యాథ న్యగ్రోధాశ్వత్థకింశుకాః। భూమౌ నిపతితా వృక్షాః సంభగ్నాస్తత్ర శేరతే ।। 34
ఆయన తొడల బలంతో, వటవృక్షం, అశ్వత్థం, కింశుకం వంటి చెట్లు విరిగి నేలపై పడిపోయి అక్కడే చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
తం సింహమివ సంక్రుద్ధం దృష్ట్వా గన్ధర్వమాగతమ్। విత్రేసుశ్చ తదా సూతా విపాదభయపీడితాః ।। 35
అతన్ని సింహంలా కోపంతో ఉన్నాడని, గంధర్వుడు వచ్చాడని భావించి, రథికులు మరణభయంతో వణికిపోయారు.
తమన్తకమివ క్రుద్ధం గన్ధర్వభయశఙ్కితాః। దిధక్షన్తస్తథా జ్యేష్ఠం భ్రాతరం చోపకీచకాః। పరస్పరమథోచుస్తే విషాదభయమోహితాః ।। 36
ఆయనను యముడు లా కోపంగా చూస్తూ, గంధర్వభయం తో, ఉపకిచకులు తమ అన్నయ్యను కాల్చాలని అనుకుంటూ, పరస్పరం భయంతో, నిరాశతో మాట్లాడుకున్నారు.
గన్ధర్వో బలవానేతి క్రుద్ధ ఉద్యమ్య పాదపమ్। ప్రబుద్ధాః సుమహాభాగా గన్ధర్వాః సూర్యవర్చసః। సైరన్ధ్రీ ముచ్యతాం శీఘ్రం భయం నో మహదాగతమ్ ।। 37
ఒక గంధర్వుడు బలంగా, కోపంతో చెట్టును ఎత్తాడు! ఆ మహాశక్తులు, సూర్యుడి లాంటి కాంతివంతమైన గంధర్వులు మేల్కొన్నారు. సైరంధ్రిని వెంటనే విడిచిపెట్టు — మన మీద పెద్ద ప్రమాదం వచ్చింది!
తే దృష్ట్వాఽథ సమావిద్ధం భీమసేనేన పాదపమ్ । విముచ్య ద్రౌపదీం త్రస్తాః ప్రాద్రవన్నగరం ప్రతి ।। 38
భీమసేనుడు చెట్టును ఊపుతున్న దృశ్యం చూసి, భయంతో ద్రౌపదిని విడిచిపెట్టి, రథికులు పట్టణం వైపు పరుగెత్తారు.
ద్రవతస్తాంశ్చ సంప్రేక్ష్య స వజ్రీ దానవానివ । అథ భీమః సముత్పత్య ద్రవతాం పురతోఽభవత్ ।। 39
వారు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, భీముడు ఇంద్రుడు దానవులను ఎదుర్కొనినట్టు ముందుకు దూకి, పారిపోతున్న వారి ముందు నిలబడ్డాడు.
తే తం దృష్ట్వా భయోద్విగ్నా నిశ్చేష్టాః సమవస్థితాః ।। 40
అతన్ని చూసి, భయంతో వణికిపోయి, వారు కదలకుండా అక్కడే నిలిచిపోయారు.
దృష్ట్వా తాఞ్శతసఙ్ఖ్యకాన్స వజ్రీ దానవానివ। ఏకేనైవ ప్రహారేణ దశ సప్త చ వింశతిమ్। అష్టాదశ చ పఞ్చాశఞ్జఘాన స వృకోదరః ।। 41
వారు వందల మంది ఉన్నా, వృకోదరుడు ఒక్క దెబ్బతో పది, ఏడూ, ఇరవై, పదిహేడు, యాభై మందిని అక్కడే చంపేశాడు.
శతం పఞ్చాధికం భీమః ప్రాహిణోద్యమసాదనమ్। వృక్షేణైకేన రాజేన్ద్ర ప్రభఞ్జనసుతో బలీ। వాయువేగసమః శ్రీమాన్సర్వాన్సూతానశేషతః ।। 42
ఓ రాజా, వాయుదేవుని కుమారుడైన భీముడు ఒక్క చెట్టు చేతనే వంద అయిదుగురు రథసారథులను సమూలంగా సంహరించాడు. వాయువులా వేగంగా, మహా బలశాలి అయిన భీముడు వారందరినీ పూర్తిగా నాశనం చేశాడు.
తాన్నిహత్య మహాబాహుర్భీమసేనో మహాబలః। ఆశ్వాసయత్తదా కృష్ణాం ప్రతిముచ్య చ బన్ధనాత్ ।। 43
అంతా సంహరించిన తరువాత, అపార బలమున్న భీమసేనుడు కృష్ణను బంధనాల నుంచి విడిపించి, ఆమెను ఓదార్చాడు.
ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా పాఞ్చాలీం భరతర్షభః । అశ్రుపూర్ణముఖీం భీతాముద్ధరన్స వృకోదరః ।। 44
భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన వృకోదరుడు, కన్నీళ్లు నిండిన ముఖంతో భయపడుతూ ఉన్న పాంచాలిని రక్షిస్తూ, మృదువుగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
[ మా ఖిదస్త్వం(*) యాజ్ఞసేని పాతివ్రత్యవ్రతే స్థితా। పాతివ్రత్యే స్థితా నారీ వ్రతం రక్షేత్సదాఽత్మనః।। 45
యాజ్ఞసేనీ, నీవు పతివ్రత ధర్మంలో నిలబడినవాడివి. బాధపడకురా. పతివ్రతగా ఉన్న స్త్రీ ఎప్పుడూ తన వ్రతాన్ని కాపాడుకోవాలి.
పురా స్త్రీ దేవరాతస్య పతిప్రీతా శిరోమణిః। కదాచిద్భర్తృరూపేణ రక్షసాఽపహృతా సతీ ।। 46
పూర్వంలో దేవరాతుని భార్య అయిన, తన భర్తను ఎంతో ప్రేమించిన ఒక స్త్రీని, ఒక రాక్షసుడు ఆమె భర్త రూపంలో వచ్చి అపహరించాడు.
కస్యచిత్సరసస్తీరే తాం నివేశ్య స రాక్షసః। తద్భర్తృరూపం సంత్యజ్య రక్షో భూత్వా సుదారుణమ్ ।। 47
ఆ రాక్షసుడు ఆమెను ఒక సరస్సు ఒడ్డున ఉంచి, తన భర్త రూపాన్ని వదిలేసి, భయంకరమైన రాక్షస రూపాన్ని ధరించాడు.
సామ్నా దానేన భేదేన సా యదా నాన్వమన్యత। తదా తాం పాతయిత్వా స మైథునాయోపచక్రమే ।। 48
ఆమెను మాటలతో, బహుమతులతో, విడదీయడముతో ఒప్పించాలనుకున్నా, ఆమె ఒప్పుకోలేదు. అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆమెను నేలపై పడేసి, ఆమెను బలవంతంగా పొందాలని యత్నించాడు.
తతః సా ధైర్యమాస్థాయ వివరం త దదౌ తదా। తతః స ఖఙ్గముత్కృష్య భీషయామాస తాం సతీమ్ ।। 49
అప్పుడు ఆ సతీమణి ధైర్యంగా ఉండి, అతడికి ఒక రహస్య స్థలాన్ని చూపించింది. వెంటనే ఆ రాక్షసుడు ఖడ్గాన్ని తీసి, ఆమెను బెదిరించాడు.
సాఽపి త్యక్తభయా సాధ్వీ ప్రాణత్యాగే సునిశ్చితా। ప్రతిజ్ఞామకరోత్కృష్ణే పాతివ్రత్యపరాయణా ।। 50
ఆ సతీమణి భయం లేకుండా, ప్రాణాలు విడిచేందుకు సిద్ధమై, పతివ్రత ధర్మానికి పరాయణురాలై, కృష్ణుని సమక్షంలో ప్రతిజ్ఞ చేసుకుంది.
ఆరాధితో యది మయా భర్తా మే దైవతం మహత్। కర్మణా మనసా వాచా గురవస్తోషితా మయా। తేన సత్యేన యోనిర్మే భవత్వద్య శిలా దృఢా ।। 51
నా భర్తను నేను దేవతలా ఆరాధించి, చేతకార్యంతో, మనసుతో, మాటతో పెద్దలను సంతుష్టిపరిచినట్లయితే, ఆ సత్యబలంతో ఈ రోజు నా గర్భం రాయిలా గట్టిగా మారిపోవాలి.