సర్వే సంహృష్టరోమాణః సంత్రస్తాః ప్రేక్ష్య కీచకమ్। తథా సంభుగ్నసర్వాఙ్గం కూర్మం స్థల ఇవోద్ధృతమ్ ।। 2
వారు అందరూ భయంతో, వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకుని, నేలపై పడిపోయిన కీచకుడిని చూశారు. అతని అవయవాలు మొత్తం నలిగిపోయి, ఎండిన భూమిపై తిప్పిన తాబేలు లాగా కనిపించాడు.
పోథితం భీమసేనేన మహేన్ద్రేణేవ దానవమ్। కీచకం బలసంమత్తం దుర్ధర్షం యేన కేన చిత్ ।। 3
బలంతో మత్తులో ఉన్న, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన కీచకుడిని, భీమసేనుడు మహేంద్రుడు దానవుడిని కొట్టినట్లు పడగొట్టాడు.
గన్ధర్వేణ హతం శ్రుత్వా కీచకం పురుషర్షభమ్। సంస్కారయితుమిచ్ఛన్తో బహిర్నేతుం ప్రచక్రముః ।। 4
గంధర్వుడు కీచకుడిని చంపాడని విని, పురుషులలో శ్రేష్ఠుడైన అతన్ని అంత్యక్రియలకు తీసుకెళ్లాలని వారు సిద్ధమయ్యారు.
అపశ్యన్నథ తే కృష్ణాం మూతపుత్రాః సమాగతాః। అదూరాదనవద్యాఙ్గీం స్తమ్భమాలిఙ్గ్య తిష్ఠతీమ్ ।। 5
అప్పుడు, తల్లి కుమారులందరూ అక్కడ చేరి, దూరంగా, నిందలేని రూపం గల కృష్ణను, ఒక స్తంభాన్ని పట్టుకుని నిలబడి ఉన్నట్టు చూశారు.
సమాగతేషు సూతేషు తానువాచోపకీచకః। హసన్నివ పదాఽమర్షాన్నిర్దహన్నివ చక్షుషా ।। 6
అక్కడ రథసారథులు చేరుకున్నప్పుడు, కీచకుని తమ్ముడు మాటల్లో నవ్వుతూ, కాలితో కోపాన్ని చూపిస్తూ, కన్నులతో మండిపడుతున్నట్టు చూశాడు.
హన్యతాం శీఘ్రమసతీ యత్కృతే కీచకో హతః। అథవా నైవ హన్తవ్యా దహ్యతాం కామినా సహ ।। 7
ఈ దుష్ట స్త్రీ కారణంగా కీచకుడు చనిపోయాడు, వెంటనే ఆమెను చంపాలి. లేకపోతే, ఆమెను తన ప్రియుడితో కలిసి కాల్చేయాలి.
మృతస్యాపి ప్రియం కార్యం సూతపుత్రస్య సర్వథా । ఇయం హి దుష్టచరితా మమ భ్రాతురమిత్రిణీ ।। 8
చనిపోయినవారికీ ఇష్టమైనది చేయాలి. ఈ స్త్రీ దుష్టంగా ప్రవర్తించింది, నా అన్నకి శత్రువుగా ఉంది.
యత్కృతే మరణం ప్రాప్తో నేయం జీవితుమర్హతి। సహేయం దహ్యతాం సూతా ఆమన్త్ర్య చ జనాధిపమ్ । హతస్యాపి హి గన్ధర్వైః కీచకస్య ప్రియం భవేత్ ।। 9
ఈమె వల్లే అతడు మరణించాడు, అందుకే ఆమె బతకడానికి అర్హురాలు కాదు. ఆమెను అతడితో కలిసి కాల్చేయండి అని రథసారథులు రాజును అడిగారు. గంధర్వులు చంపినా, ఇలా చేయడం కీచకునికి ఆనందంగా ఉంటుంది.
తతో విరాటమాసాద్య సూతాః ప్రాఞ్జలయోఽబ్రువన్। కీచకోఽయం హతః శేతే గన్ధర్వైః కామరూపిభిః ।। 10
తర్వాత రథసారథులు విరాటుని దగ్గరకు వెళ్లి, చేతులు జోడించి, 'కీచకుడు గంధర్వుల చేతిలో చనిపోయాడు' అని చెప్పారు.
సైరన్ధ్ర్యా ఘాతితో రాత్రౌ తం దహేమ సహానయా । మానితాః స్మస్త్వయా వీర తదనుజ్ఞాతుమర్హసి ।। 11
'సైరంధ్రీ రాత్రి అతడిని చంపింది; ఆమెను అతడితో కలిసి కాల్చేయనివ్వండి. మీరు మాకు గౌరవం ఇచ్చారు, వీరుడా, దయచేసి అనుమతి ఇవ్వండి' అని వారు అన్నారు.
పరాక్రమం తు సూతానాం జ్ఞాత్వా రాజాఽన్వమన్యత । సైరన్ధ్ర్యాః సూతపుత్రేణ సహ దాహం నరాధిపః ।। 12
రథసారథుల బలాన్ని తెలుసుకున్న రాజు, సైరంధ్రీని రథసారథి కుమారుడితో కలిసి కాల్చేందుకు అంగీకరించాడు.
తతస్తే సమనుజ్ఞాతాః సర్వే తత్రాస్య బాన్ధవాః। రురుదుః కీచకం దృష్ట్వా పరివార్యాభితః స్థితాః ।। 13
అనుమతి లభించిన తర్వాత, అతని బంధువులందరూ అక్కడికి వచ్చి, కీచకుని చుట్టూ నిలబడి, అతడిని చూసి ఏడ్చారు.
ఆరోప్య కృష్ణాం సహ కీచకేన నిబధ్య కేశేషు చ పాదయోశ్చ। తే చాపి సూతా వచనైరవోచన్నుద్దిశ్య చైనామభివీక్ష్య కృష్ణామ్ ।। 14
కృష్ణను జుట్టుతో, కాళ్లతో బంధించి, కీచకునితో కలిసి మంచంపై ఉంచారు. రథసారథులు ఆమెను చూపిస్తూ, కృష్ణను చూస్తూ ఇలా అన్నారు.
యస్యాః కృతే।़యం నిహతో మహాత్మా తస్మాద్ధి సా కీచకమార్గమేతు । అవార్యసత్వేన చ కీచకేన గతాసునా సున్దరీ స్వర్గలోకమ్ ।। 15
ఈ మహాత్ముడు ఆమె వల్ల చనిపోయాడు, అందుకే ఆమె కీచకుని మార్గాన్ని అనుసరించాలి. కీచకుడు నియంత్రణ లేకుండా ప్రాణాలు విడిచాడు, ఈ అందమైన స్త్రీ స్వర్గానికి వెళ్ళిపోతుంది.
సా తేన కృష్ణా శయనే నిబద్ధా యశస్వినీ చైవ మనస్వినీ చ। అనార్యసత్త్వేన మహార్యసత్త్వా గతాసునా సా ప్రరురోద కృష్ణా । విలమ్బమానా వివశా హి దుష్టైస్తత్రైవ పర్యఙ్కవరే శుభాఙ్గీ ।। 16
అలా కృష్ణ, కీర్తిగలది, ధైర్యవంతురాలు, మంచంపై అతడితో బంధించబడింది. మంచి స్వభావం ఉన్న ఆమెను చెడ్డవారు చనిపోయినవాడితో కట్టేశారు. కృష్ణ, చేతకాని స్థితిలో, ఆ దుష్టుల చేత ఆలస్యమై, ఆ మంచంపైనే, తన అందమైన అవయవాలతో ఏడ్చింది.
హ్రియమాణాఽథ సుశ్రోణీ సూతపుత్రైరనిన్దితా। ప్రాక్రోశన్నాథమిచ్ఛన్తీ కృష్ణా నాథవతీ సతీ ।। 17
అప్పుడు నిందలేని, సుందర నడుము గల కృష్ణను రథసారథులు లాగుతూ తీసుకెళ్తుండగా, ఆమె రక్షణ కోరుతూ, ఉన్నా కూడా, గట్టిగా అరవసాగింది.
మృతేన సహ బద్ధాఙ్గీ నిరాశా జీవితే తదా। శ్మశానాభిముఖం నీతా కరేణురివ రౌతి సా ।। 18
చనిపోయినవాడితో బంధించబడి, ప్రాణాల మీద ఆశ లేకుండా, ఆమెను శ్మశానానికి తీసుకెళ్తుండగా, ఆవు లాంటి అరుపులతో ఏడ్చింది.
జయో జయేశో విజయో జయత్సేనో జయద్బలః। త మే వాచం విజానన్తు సూతపుత్రా నయన్తి మామ్ ।। 19
'జయ, జయేశ, విజయ, జయత్సేన, జయద్బల — వీరు నా అరుపు వినాలి, ఎందుకంటే రథసారథుల కుమారులు నన్ను తీసుకెళ్తున్నారు.'
యేషాం దున్దుభినిర్ఘోషో జ్యాఘోషః శ్రూయతే మహాన్। తే మే వాచం విజానన్తు సూతపుత్రా నయన్తి మామ్ ।। 20
'వారికి డప్పుల గుంజు, విల్లుల శబ్దం గొప్పగా వినిపించేది — వారు నా అరుపు వినాలి, ఎందుకంటే రథసారథుల కుమారులు నన్ను తీసుకెళ్తున్నారు.'
యేషాం జ్యాతలనిర్ఘోషో విస్ఫూర్జితమివాశనేః। అశ్రూయత మహాన్యుద్ధే భీమఘోపస్తరస్వినామ్ ।। 21
'వారికి విల్లుల తంతుల గట్టిపాట శబ్దం మహా యుద్ధంలో మేఘ గర్జనలా వినిపించేది, భయాన్ని పుట్టించేవారు —'
రథఘోపశ్చ బలవాన్గన్ధర్వాణాం తరస్వినామ్ । తే మే వాచం బిజానన్తు సూతపుత్రా నయన్తి మామ్ ।। 22
'వేగంగా పరిగెత్తే గంధర్వుల రథాల గర్జన కూడా గొప్పగా ఉండేది — వారు నా అరుపు వినాలి, ఎందుకంటే రథసారథుల కుమారులు నన్ను తీసుకెళ్తున్నారు.'
యేషాం వీర్యమతుల్యం తు శక్రస్యేవ బలం యశః। రాజసింహా ఇవాగ్ర్యాస్తే మాం జానన్తు సుదుఃఖితాం ।। 23
'వారికి అసమానమైన వీరత్వం, ఇంద్రుడి బలం, కీర్తి ఉన్న రాజసింహుల్లా ఉన్న వారు — వారు నా బాధను తెలుసుకోవాలి.'
ఇత్యస్యాః కృపణా వాచః కృష్ణాయాః పరిదేవితాః। శ్రుత్వైవాభ్యుత్థితో భీమః శయనాదవిచారయన్ ।। 24
కృష్ణా బాధతో చెప్పిన ఆ దయనీయమైన మాటలు విన్న వెంటనే భీముడు తన మంచం మీద నుంచి ఆలోచిస్తూ లేచాడు.
అహం సైరన్ధ్రి తే వాచః శృణోమి తవ భాషితాః। తస్మాత్తే సూతపుత్రేభ్యో న భయం జాతు విద్యతే ।। 25
సైరంధ్రి, నేను నీ మాటలు విన్నాను. అందుకే నువ్వు ఆ రథికుల కుమారులను ఎప్పుడూ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇత్యుక్త్వా స మహాబాహుర్విజజృమ్భే జిఘాంసయా ।। 26
అలా చెప్పి ఆ మహాబలుడు భీముడు, శత్రువులను సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో తన శరీరాన్ని చాచి లేచాడు.
తతః స వ్యాయతం బద్ధ్వా వస్త్రం విపరివేష్ట్య చ। అద్వారేణాభ్యవస్కన్ద్య నిర్జగామ బహిస్తదా ।। 27
తర్వాత తన వస్త్రాన్ని బిగించి చుట్టుకుని, ఒక పక్కదారిలోంచి బయటకు జారిపోయి బయటకు వెళ్లాడు.
స లఙ్ఘయిత్వా ప్రాకారమారుహ్య తరసా ద్రుమమ్ । శ్మశానాభిముఖః ప్రాయాద్యత్ర తే కీచకా గతాః ।। 28
ఆ ప్రాకారాన్ని దాటి, వేగంగా ఒక చెట్టెక్కి, కిచకులు వెళ్లిన శ్మశానవైపు పరుగెత్తాడు.
స లఙ్ఘయిత్వా ప్రాకారం నిఃసృత్య చ పురోత్తమాత్ । జవేనోత్పతితో భీమః సూతానామగ్రతస్తదా ।। 29
ప్రాకారాన్ని దాటి, ఆ మహానగరం నుంచి బయటకు వచ్చి, భీముడు రథికుల కంటే ముందుగా ఉత్సాహంగా పరుగెత్తాడు.
చితాసమీపం గత్వా స తత్రాపశ్యన్మహాబలః । తాలమాత్రం మహాస్కన్ధమూర్ధ్వశుష్కం వనస్పతిమ్ ।। 30
చితికి దగ్గరగా వెళ్లి, ఆ మహాబలుడు, తాడిచెట్టు లాంటి పొడవైన, పెద్ద కాండంతో, పైభాగం ఎండిపోయిన ఒక చెట్టును చూశాడు.
తం నాగవదుపక్రమ్య బాహుభ్యాం పరిరభ్య చ। వృక్షముత్పాటయామాస భీమో భీమపరాక్రమః ।। 31
ఆ చెట్టు దగ్గరకు ఏనుగు లా వెళ్లి, భీముడు తన చేతులతో ఆ చెట్టును బలంగా పట్టుకుని, దాన్ని పీకేశాడు.