కీచకానాం తు ముఖ్యస్య నరాణాముత్తమస్య చ। వాలిసుగ్రీవయోర్భ్రాత్రోః పురేవ కపిసింహయోః ।। 26
కీచకులలో ప్రధానుడు, మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, ఇద్దరు అన్నదమ్ములైన వాలి సుగ్రీవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా అది కనిపించింది.
శార్దూలావివ గర్జన్తౌ తార్క్ష్యనాగావివోద్యతౌ। సమయత్నౌ సమక్రోధౌ పతితౌ భీమకీచకౌ ।। 27
వాళ్లు ఇద్దరూ పులుల్లా గర్జిస్తూ, గరుడ పాము లాగా పైకి లేచి, సమానంగా ప్రయత్నించి, సమానంగా కోపంతో భూమిపై పడిపోయారు.
గజావివ మదోన్మత్తౌ నదన్తౌ పతితౌ క్షితౌ। వృషభావివ వల్మీకం మృద్గన్తౌ సమవిక్రమౌ ।।28
మత్తులో ఉన్న రెండు ఏనుగులు అరుస్తూ నేలపై పడిపోయినట్టు, ఇద్దరు బలవంతులు ఎర్రచీమ గుట్టను నలిపే రెండు ఎద్దుల్లా పోరాడారు.
ఈషదాగలితం చాపి క్రోధాచ్చావాఙ్ముఖం స్థితమ్ । కీచకో బలవాన్భీమం జానుభ్యాం పాతయద్భువి ।। 29
కోపంతో కాస్త ముందుకు వంగిన కీచకుడు, తన బలంతో భీముని మోకాళ్లతో నేలపై పడవేశాడు.
పాతితో భీమసేనస్తు కీచకేన బలీయసా। ఉత్పపాతాథ వేగేన దణ్డాహత ఇవోరగః ।। 30
బలవంతుడైన కీచకుడు పడగొట్టిన భీమసేనుడు, దండతో కొట్టిన పాము లాగా వేగంగా పైకి లేచాడు.
స్పర్ధయా చ బలోన్మత్తౌ తావుభౌ భీమకీచకౌ। నిశ్శబ్దం పర్యకర్షేతామన్యోన్యస్య వినిర్జయే ।। 31
పోటీతో, బల మత్తుతో ఉన్న భీముడు, కీచకుడు ఇద్దరూ నిశ్శబ్దంగా ఒకరిని ఒకరు లాగుతూ, గెలుపు కోసం పోరాడారు.
తతస్తద్భవనశ్రేష్ఠం ప్రాకమ్పత తదా భృశమ్। తౌ క్రోధవశమాపన్నావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః ।। 32
అప్పుడు ఆ గొప్ప భవనం బలంగా కంపించిపోయింది, ఎందుకంటే కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
తలాభ్యాం భీమసేనేన వక్షస్యభిహతో బలీ। కీచకో రోషరక్తాక్షో న చచాల పదాత్పదమ్ ।। 33
భీమసేనుడు తన రెండు చేతులతో కీచకుడి ఛాతిపై గట్టిగా కొట్టినా, కోపంతో కళ్లెర్రగా ఉన్న బలవంతుడు కీచకుడు ఒక్క అడుగు కూడా వెనక్కి వేయలేదు.
ముహూర్తమశకత్సోఢుం వేగం తస్య మహాత్మనః। కీచకో భీమసేనేన పశ్చాత్పశ్చాదహీయత ।। 34
ఒక్క క్షణం కీచకుడు ఆ మహాత్ముడి బలాన్ని తట్టుకున్నాడు, కానీ తర్వాత భీమసేనుడు అతన్ని ఒక్కొక్క అడుగు వెనక్కి నెట్టి మోపాడు.
తం హీయమానం విజ్ఞాయ భీమసేనో మహాబలః । వక్షస్యానీయ వేగేన ప్రమమాథ విచేతసమ్ ।। 35
అతను నశించిపోతున్నాడని గమనించిన భీమసేనుడు, బలంగా దగ్గరకు లాగి, అతన్ని స్పృహ కోల్పోయేలా నలిపేశాడు.
క్రోధావిష్టో వినిశ్చస్య పునశ్చైనం వృకోదరః । జగ్రాహ జయతాంశ్రేష్ఠః కేశేష్వేవ భృశం తదా ।। 36
కోపంతో ఊగిపోయిన వృకోదరుడు, గెలుపులో శ్రేష్ఠుడు, మళ్లీ కీచకుడి జుట్టు బలంగా పట్టుకున్నాడు.
గృహీత్వా కీచకం భీమో విరరాజ మహాబలః । ఆమిషార్థే గృహీత్వైవ శార్దూలో మృగయూథపమ్ ।। 37
కీచకుడిని పట్టుకున్న భీముడు, మాంసం కోసం జింకల గుంపు నాయకుడిని పట్టుకున్న పులిలా ప్రకాశించాడు.
పునశ్చాతిబలస్తత్ర కీచకో బలదర్పితః । వ్యాయచ్ఛన్నేవ దుర్ధర్షః పాణ్డవేన తరస్వినా ।। 38
అక్కడ మళ్లీ బలంపై గర్వంతో ఉన్న కీచకుడు గట్టిగా పోరాడినా, వేగంగా ఉన్న పాండవుని చేతిలో అణచివేయబడ్డాడు.
ముష్టినా భీమసేనేన శిరస్యభిహతో భృశమ్। కీచకో వృత్తరక్తాక్షో గతాసురపతద్భువి ।। 39
భీమసేనుడు గట్టిగా ముష్టితో తలపై కొట్టగానే, కీచకుడు కళ్లు తిరిగి, రక్తంతో ఎర్రగా మారి, ప్రాణం పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
ఆస్యే పాణీ చ పాదౌ చ శిరోగ్రీవాం సకుణ్డలామ్ । కాయే ప్రవేశయామాస మృదిత్వాఽఙ్గాని సర్వశః ।। 40
ఆ తర్వాత భీముడు కీచకుడి చేతులు, కాళ్లు, తల, కుండలంతో కూడిన మెడను శరీరంలోకి నొక్కి, అన్ని అవయవాలను పూర్తిగా నలిపేశాడు.
స తం మథితసర్వాఙ్గం మాంసపిణ్డమథాకరోత్ ।। 41
అలా, భీముడు అతని మొత్తం శరీరాన్ని నలిపి, మాంసపు ముద్దలా మార్చేశాడు.
తత్రాగ్నిం స్వయముజ్జ్వాల్య పాణిసంఘర్షజం బలీ। కష్ణాయై దర్శయామాస భీమసేనో మహాబలః ।। 42
అక్కడ భీమసేనుడు తన చేతులు రుద్ది, తానే అగ్ని వెలిగించాడు. ఆ అగ్నిని కృష్ణకు చూపించాడు.
ఉవాచ చ మహాతేజా ద్రౌపదీం యోషితాం వరామ్। త్వయి కాముకమత్యన్తం పాపినం పారదారికమ్। పశ్యైనమేహి పాఞ్చాలి కాముకోఽయం మయా హతః ।। 43
అప్పుడు మహాతేజస్వి భీమసేనుడు స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ద్రౌపదిని చూచి ఇలా అన్నాడు: "పాంచాలీ! నిన్ను, పరస్త్రీని, పాపబుద్ధితో కోరిన ఈ కాముకుడు నా చేతిలో చనిపోయాడు. చూడు."
ప్రార్థయన్తే సుకేశాన్తే యే త్వాం శీలసమన్వితామ్ । ఏవం స్వపన్తి తే భీరు శేతేఽయం కీచకో యథా। యస్త్వామభ్యహనద్భద్రే పదా భూమౌ నిపాత్య చ ।। 44
"మృదువైన కేశాలతో, మంచితనంతో ఉన్న నిన్ను ఎవరు కోరినా, వారు కూడా ఇదే విధంగా పడిపోతారు. భయపడే ద్రౌపది! నిన్ను కాలితో కొట్టి నేలపై పడేసిన ఈ కీచకుడు ఇప్పుడు ఇక్కడ మృతుడై ఉన్నాడు."
ఏవముక్త్వా మహాబాహుర్గన్ధర్వేణ హతం తదా। విజ్ఞాపనార్థమన్యేషాం విరరామ మహాహవమ్ ।। 45
ఇలా చెప్పి, మహాబాహుడు భీముడు, కీచకుడు గంధర్వుని చేతిలో చనిపోయాడని అందరికీ తెలిసేలా, ఆ గొప్ప పోరాటాన్ని ఆపేశాడు.
తథా స కీచకం హత్వా గత్వా రోషస్య నిష్కృతిమ్। ఆమన్త్ర్య ద్రౌపదీం పశ్చాత్క్షిప్రమాయాన్మహానసమ్ ।। 46
అలా కీచకుడిని చంపి, తన కోపాన్ని శాంతపరిచి, ద్రౌపదిని పలకరించి, వెంటనే మహానసానికి వెళ్లిపోయాడు.
స్నాత్వాఽనులేపనం కృత్వా వ్యాపూర్య చ మనోరథమ్। సుఖోపవిష్టః శయనే భీమో భీమపరాక్రమః ।। 47
స్నానం చేసి, శరీరానికి లేపనాలు వేసుకుని, తన కోరిక నెరవేర్చుకుని, భయంకరమైన పరాక్రమం గల భీముడు తన మంచంపై సుఖంగా కూర్చున్నాడు.
తతః కృష్ణా యదా మేనే గతం భీమం మహానసమ్ । కీచకం ఘాతయిత్వా చ ద్రౌపదీ యోషితాం వరా। ప్రహృష్టా గతసంత్రాసా సభాపాలానువాచ హ ।। 48
తర్వాత, భీముడు కీచకుడిని చంపి మహానసం విడిచిపోయాడని కృష్ణకు తెలిసినప్పుడు, స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ద్రౌపది ఆనందంతో, భయాన్ని విడిచిపెట్టి, సభా రక్షకులతో ఇలా చెప్పింది.
కీచకో నిహతః శేతే గన్ధర్వైః పతిభిర్మమ। పరస్త్రీకామసంతప్తం సమాగచ్ఛన్త పశ్యత ।। 49
"నా గంధర్వ భర్తలు కీచకుడిని చంపారు! పరస్త్రీపై కామంతో ఉన్న వాడిని వచ్చి చూడండి."
తచ్ఛ్రుత్వా భాషితం తస్యా నర్తనాగారరక్షిణః । సహసైవ సముత్తస్థురుల్కామాదాయ సర్వశః ।। 50
ఆమె మాటలు విని, నాట్యశాల రక్షకులు అందరూ వెంటనే లేచి, ప్రతి ఒక్కరూ చేతిలో మంటలు పట్టుకుని వచ్చారు.
తస్యాస్తం నిహతం శ్రుత్వా కీచకస్య సహోదరాః। తతో గత్వా తు తద్వేశ్మ కీచకం వినిపాతితమ్। గతాసుం దదృశుర్భూమౌ రుధిరేణ సముక్షితమ్ ।। 51
కీచకుడు చనిపోయాడని విని, అతని అన్నదమ్ములు అక్కడికి వెళ్లి, రక్తంతో మునిగిపోయి, ప్రాణం లేని కీచకుడిని నేలపై పడివున్నట్టు చూశారు.
పార్ష్ణిపామిశిరోహీనం దృష్ట్వా తే విస్మితాఽభవన్ ।। 52
అతని పాదాలు, చేతులు, తల, మెడ లేనట్టు చూసి వారు ఆశ్చర్యపోయారు.
క్వాస్య గ్రీవా క్వ చరమౌ క్వ పామీ క్వ శిరః క్వ దృక్ । ఇతి స్మ తే పరీక్షన్తే గన్ధర్వేణ హతం తదా ।। 53
"ఇక్కడ మెడ ఎక్కడ? చేతులు ఎక్కడ? పాదాలు, తల, కళ్ళు ఎక్కడ?" అని వారు గంధర్వుని చేతిలో చనిపోయిన అతన్ని పరిశీలించారు.
అమానుషం కృతం కర్మ తం దృష్ట్వా వినిపాతితమ్ । నిరీక్షన్తే తతః సర్వే పరం విస్మయమాగతాః ।। 54
అలా మానవులకు సాధ్యంకాని పని జరిగిపోయి, కీచకుడు పడివున్న దృశ్యాన్ని చూసి, అందరూ విస్తుపోయి చూస్తూ ఉండిపోయారు.
తత్కాలే తు సమాగమ్య సర్వే తత్రాస్య బాన్ధవాః । రురుదుః కీచకం దృష్ట్వా పరివార్యోపతస్థిరే ।। 1
ఆ సమయంలో, అతని బంధువులందరూ అక్కడికి చేరి, చుట్టుముట్టి, కీచకుడిని చూసి కన్నీళ్లు పెట్టారు.