దర్శనేదర్శనే హన్యాద్యది జహ్యాం చ జీవితమ్। ధర్మే ప్రయతమానానాం మహాన్ధర్మో నశిష్యతి ।। 44
అతడిని చూసినా, చూడకపోయినా, నేను అతడిని చంపినా, లేక నా ప్రాణం విడిచినా, ధర్మాన్ని పాటించే వారి గొప్ప ధర్మం నశించిపోతుంది.
సమయం రక్షమాణానాం దారా వో న భవన్తి చ । భార్యాజాం రక్ష్యమాణాయాం ప్రజా భవతి రక్షితా। ప్రజాయాం రక్ష్యమాణాయామాత్మా భవతి రక్షితః ।। 45
ఒప్పందాన్ని కాపాడితే మీ భార్యలు ఇతరులవారు కావు. భార్యను రక్షిస్తే సంతానం కాపాడబడుతుంది. సంతానం కాపాడితే మన ప్రాణమే రక్షించబడుతుంది.
వందతాం వర్ణధర్మాంశ్చ బ్రాహ్మణానాం చ మే శ్రుతమ్ । క్షత్రియస్య సదా ధర్మో నాన్యో దస్యునిబర్హణాత్ ।। 46
వర్ణధర్మాలు, బ్రాహ్మణుల కర్తవ్యాలు నేను విన్నాను. క్షత్రియుడికి దుష్టులను తొలగించడమే ధర్మం, ఇంకొకటి కాదు.
పశ్యతో ధర్మరాజస్య కీచకో మాఽన్వధావత । తవేవ చ సమక్షం వై భీమసేన మహాబల ।। 47
ధర్మరాజు చూస్తుండగానే కీచకుడు నన్ను వెంబడించలేదు; నీకూ సమక్షంలోనూ, మహాబలుడైన భీమసేనా.
త్వయా చాహం పరిత్రాతా భీమ తస్మాఞ్జటాసురాత్ ।। 48
భీమా, ఆ భయంకరమైన జటాసురుని నుండి నన్ను నువ్వే రక్షించావు.
జయద్రథం తథైవ త్వమజైషీర్భ్రాతృభిః సహ। జహీమమపి పాపిష్ఠం యోయం మామవమన్యతే । కీచకో రాజవాల్లభ్యాచ్ఛోకకృన్మమ భారత ।। 49
జయద్రథుడిని నీ సోదరులతో కలిసి జయించావు. ఇప్పుడు నన్ను అవమానించే ఈ పాపిష్టుడైన కీచకుడిని, రాజుని ప్రీతిపాత్రుడై నాకు శోకం కలిగించేవాడిని, నీవు సంహరించు, ఓ భారత.
కీచకం కామసన్తప్తం భిన్ధి కుమ్భమివాశ్మని । యో నిమిత్తమనర్థానాం బహూనాం మమ భారత ।। 50
కామంతో మండిపోతున్న కీచకుడిని రాయి మీద కుండను పగలగొట్టినట్లు నువ్వు నాశనం చేయు. ఎందుకంటే అతడు నాకు ఎన్నో కష్టాలకు కారణమవుతున్నాడు, ఓ భారత.
తం చేఞ్జీవన్తమాదిత్యః ప్రాతరభ్యుదయిష్యతి । విషమాలోడ్య పాస్యామి మా కీచకవశంగమమ్ ।। 51
అతడు బ్రతికుంటే రేపు ఉదయం సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు. కానీ నేను విషం తాగి, కీచకుని వశంలోకి వెళ్లను.
శ్రేయో హి మరణం మహ్యం భీమసేన తవాగ్రతః । ఇత్యుక్త్వా ప్రారుదత్కృష్ణా భీమస్యోరసి సంశ్రితా ।। 52
భీమసేనా, నీ ముందు నేను చనిపోవడం నాకు మేలని ఉంది. ఇలా చెప్పి కృష్ణా, భీముని ఒడిలోకి చేరి కన్నీళ్లు పెట్టింది.
భీమశ్చ తాం పరిష్వజ్య మహత్సాన్త్వం ప్రయుజ్య చ। కీచకం మనసాఽగచ్ఛత్సృక్కిణీ పరిలేలిహన్ ।। 53
భీముడు ఆమెను ఆలింగనం చేసి, ఎంతో ఓదార్పు చెప్పి, మనసులో కీచకుడి గురించి ఆలోచిస్తూ, పెదవులు నాకుకుంటూ ఉన్నాడు.
ఆశ్వాసయిత్వా బహుశో భృశమార్తాం సుమధ్యమామ్। హేతుతత్వార్థసంయుక్తైర్వచోభిర్ద్రుపదాత్మజామ్ ।। 54
బాగా బాధపడుతున్న, నాజూకు నడుము గల ద్రుపదుని కుమార్తెను, భీముడు ఎన్నోసార్లు, కారణం, సత్యం కలిగిన మాటలతో ఓదార్చాడు.
ప్రమృజ్య వదనం తస్యాః పాణినాఽశ్రుసమాకులమ్। ఉవాచ చైనాం దుఃఖార్తాం భీమః క్రోధసమన్వితః ।। 55
ఆమె కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖాన్ని తన చేతితో తుడిచాడు. బాధతో ఉన్న ఆమెతో, కోపంతో నిండిన భీముడు ఇలా అన్నాడు.
తథా భద్రే కరిష్యామి యథా త్వం భీరు భాషసే। అద్యైనం సూదయిష్యామి కీచకం సహ బాన్ధవైః ।। 1
భద్రే, నువ్వు చెప్పినట్లే నేను చేస్తాను, ఓ భయపడే వాడివి. ఈరోజే కీచకుడిని అతని బంధువులతో పాటు సంహరిస్తాను.
అస్యాః ప్రదోషే శర్వర్యాః కురుష్వానేన సంవిదమ్ । దుఃఖం శోకం చ నిర్ధూయ యాజ్ఞసేని శుచిస్మితే ।। 2
ఈ రాత్రి సంధ్య సమయానికి అతనితో ఒప్పందం చేసుకో. నీ బాధను, శోకాన్ని వదిలేయి, యాజ్ఞసేనీ, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడివి.
యైషా నర్తనశాలేహ మత్స్యరాజేన కారితా। దివాత్ర కన్యా నృత్యన్తి రాత్రౌ యాన్తి తథా గృహం ।। 3
ఇది మత్స్యరాజు కట్టించిన నాట్యశాల. ఇక్కడ పగలు యువతులు నాట్యం చేస్తారు, రాత్రి తమ ఇళ్లకు వెళ్తారు.
తత్రాస్తి శయనం భీరు దృఢాఙ్గం సుప్రతిష్ఠితమ్। తత్రైనం దర్శయిష్యామి పూర్వప్రేతాన్పితామహాన్ । త్వద్దర్శనసముత్థేన కామేనాకులితేన్ద్రియమ్ ।। 4
అక్కడ బలమైన, బాగు స్థిరంగా ఉన్న మంచం ఉంది, ఓ భయపడే వాడివి. అక్కడనే నేను అతనికి అతని పూర్వీకులను చూపిస్తాను. నిన్ను చూసి కలిగిన కామంతో అతని ఇంద్రియాలు కలవరపడతాయి.
సంకేతం సూతపుత్రస్య కారయస్వ శుభాననే। యథా పరే న పశ్యేయుః కుర్వన్తీం తేన సంవిదమ్ ।। 5
శుభలక్షణాలయినీ, రథసారథి కుమారుడితో నీవు ఒక రహస్య సమావేశాన్ని ఏర్పాటుచేయి. ఇతరులు మన ఇద్దరి మధ్య జరిగే ఈ ఒప్పందాన్ని చూడకుండా చూసుకో.
తథా కురుష్వ కల్యాణి యథా సన్నిహితో భవేత్। తథా కుర్యాశ్చ సంకేతం సూతపుత్రస్య సంవృతమ్ ।। 6
మంగళకరమైనవాడవు, అతను దగ్గరగా ఉండేలా చూసి, రథసారథి కుమారుడితో జరిగే ఆ సమావేశాన్ని పూర్తిగా రహస్యంగా ఉంచు.
ఆవయోః సంగమం భీరు యథా మార్త్యో న బుధ్యతి । కీచకస్య వినాశాయ తథా కురు నృపాత్మజే ।। 7
భయపడే మనసున్నవాడవు, మన ఇద్దరి కలయికను ఎవ్వరూ తెలిసుకోకుండా చూసుకో. కీచకుని నాశనానికి, రాజకుమార్తె, నీవు అలా చేయాలి.
తత్ర తౌ కథయిత్వా తు బాష్పముత్సృజ్య దుఃఖితౌ। రాత్రిశేషం తమత్యుగ్రం ధారయామాసతుర్హృది ।। 8
అక్కడ ఇద్దరూ మాట్లాడుకుని, బాధతో కన్నీరు పెట్టుకుని, ఆ భయంకరమైన మిగిలిన రాత్రిని హృదయంలో భరించారు.
భీమేన చ ప్రతిజ్ఞాతే కీచకస్య వధే తదా। ద్రౌపదీ చ సుదేష్ణాయాః ప్రవివేశ పునర్గృహమ్ ।। 9
ఆ సమయంలో భీముడు కీచకుని వధ చేయాలని ప్రతిజ్ఞ చేసినప్పుడు, ద్రౌపదీ మళ్లీ సుదేష్ణా ఇంట్లోకి ప్రవేశించింది.
తస్యాం రజన్యాం వ్యుష్టాయాం ప్రాతరుత్థాయ కీచకః। గత్వా రాజకులాయైవ ద్రౌపదీమిదమబ్రవీత్ ।। 10
ఆ రాత్రి గడిచిన తర్వాత, ఉదయం లేచి కీచకుడు రాజమహలానికి వెళ్లి, ద్రౌపదీతో ఇలా చెప్పాడు.
యత్త్వాఽహం పశ్యతో రాజ్ఞః పాతయిత్వా పదాఽహనమ్ । న కంచిల్లభసే నాథమభిపన్నా బలీయసా ।। 11
రాజు ఎదుట నేను నిన్ను కాలితో తోసినప్పుడు, నిన్ను రక్షించేవాడు ఎవరూ లేరు. బలవంతుడైన నేను నిన్ను బాధించినా, నీకు సహాయం చేయేవాడు దొరకలేదు.
ప్రవాదేన తు మాత్స్యానామయం రాజేతి చోచ్యతే। అహమేవ హి రాజా వై మాత్స్యానాం వాహినీపతిః ।। 12
మత్స్యులలో గాసిప్పు ప్రకారం ఇతనే రాజు అంటారు. కానీ నిజంగా మత్స్యుల రాజు, సైన్యాధిపతి నేనే.
సా సుఖం ప్రతిపద్యస్వ దాసో భీరు భవామి తే। న హ్యహం త్వామృతే భీరు చిరం జీవితుముత్సహే ।। 13
భయపడే మనసున్నవాడవు, నీవు సుఖంగా ఉండు. నేను నీ సేవకుడిగా మారిపోతాను. నీవు లేకుండా, నేను ఎక్కువ కాలం బతకలేను.
అహన్యహని సుశ్రోణి శతనిష్కం దదామి తే। దాసీశతం చ తే దద్యాం దాసానామపి చాపరమ్ ।। 14
సుందర నడుము కలవాడవు, ప్రతిరోజూ నీకు వంద బంగారు నాణేలు ఇస్తాను. నీకు వంద మంది దాసుల్ని, ఇంకా మరిన్ని సేవకులను ఇస్తాను.
రథాంశ్చాశ్వతరీయుక్తానస్తు నౌ భీరు సంగమః । సుదాసానాం సహస్రం చ మహిషాణాం సహస్రకమ్ ।। 15
ముల్లెళ్ళు జోడించిన రథాలు, మన కలయిక కోసం, వందలాది మంచి సేవకులు, వేలు మేకలు నీకిచ్చుతాను.
అన్తఃపురసహస్రం చ హేమకూటసహస్రకమ్। తుభ్యం దాస్యామి సర్వాణి రాజార్హాణ్యమ్బరాణి చ ।। 16
వెయ్యి అంతఃపురాలు, వెయ్యి బంగారు నిధులు, ఇవన్నీ నీకిస్తాను. రాజకుమార్తెకు తగిన వస్త్రాలు కూడా ఇస్తాను.
ఏతన్మే వచనం సత్యం ప్రతిపద్యస్వ కీచక। న తే సఖా వా భ్రాతా వా జానీయాత్సంగమం మయా ।। 17
కీచకా, ఇది నా నిజమైన మాట. దయచేసి అంగీకరించు. మన కలయికను నీ స్నేహితుడు గానీ, అన్నయ్య గానీ ఎవరూ తెలుసుకోరాదు.
అనుప్రవాదాద్భీతాఽస్మి గన్ధర్వాణాం యశస్వినామ్ । అనుబోధాద్గనర్థః స్యాదయశశ్చ మహద్భవేత। ఏతన్మే ప్రతిజానీహి తతోఽహం వశగా తవ ।। 18
గంధర్వుల గురించి పుకార్ల వలన నాకు భయం. వాళ్లు తెలిసుకుంటే, అపాయమూ, పెద్ద అపకీర్తి కలుగుతుంది. నీవు నాకు ప్రమాణం చేయు, అప్పుడు నేను నీకు వశమవుతాను.