ఇమం తు సముపాలమ్భం త్వత్తో రాజా యుధిష్ఠిరః । శృణుయాద్యది కల్యాణి కృత్స్నం జహ్యాత్స జీవితం ।। 14
కల్యాణి, నీవు ఇలాంటి అపహాస్యపు మాటలు రాజు యుధిష్ఠిరుడు వింటే, అతడు తన ప్రాణాన్ని పూర్తిగా వదిలేస్తాడు.
ధనఞ్జయో వా సుశ్రోణి యమౌ చాపి సుమధ్యమే। లోకాన్తరగతేష్వేషు నాహం శక్ష్యామి జీవితుమ్ ।। 15
సుందరీ, ధనంజయుడు, మధుర మధ్యమ కలిగినవాడా, యమద్వయులు — వీరు లోకాన్ని విడిచిపోతే, నేను బ్రతకలేను.
ధర్మం శృణుష్వ పాఞ్చాలి యత్తే వక్ష్యామి మానిని ।। 16
పాంచాలి, నేను నీకు చెప్పబోయే ధర్మాన్ని విను, గర్వితురాలా.
దుహితా జనకస్యాసీద్వైదేహీ యది తే శ్రుతా। పతిమన్వచరత్సీతా మహారణ్యనివాసినమ్ ।। 17
జనకునికి ఒక కుమార్తె వుండేది, వైదేహి అని. నీవు ఆమె కథ విన్నావా? సీతా, అడవిలో నివసించే తన భర్తను అనుసరించింది.
వసన్తీ చ మహారణ్యే రామస్య మహిషీ ప్రియా। రావణేన హృతా సీతా రాక్షసీభిశ్చ తర్జితా। సా క్లిశ్యమానా సుశ్రోణీ రామమేవాన్వపద్యత ।। 18
రాముని ప్రియ భార్య సీతా, మహా అడవిలో నివసిస్తూ, రావణుడు అపహరించి, రాక్షసులు బెదిరించినా, బాధపడుతూ కూడా, సుందరీ, రాముని మాత్రమే అనుసరించింది.
లోపాముద్రా తథా భీరు భర్తారమృషిసత్తమమ్। భగవన్తమగస్త్యం సా వనాయైవాన్వపద్యత ।। 19
అలాగే, భయపడే లోపాముద్ర కూడా, మహర్షి అగస్త్యుని తన భర్తగా వనానికి అనుసరించింది.
సుకన్యా నామ శర్యాతేర్భార్గవచ్యవనం వనే। వల్మీకభూతం సాధ్వీ తమన్వపద్యత భామినీ ।। 20
శర్యాతి కుమార్తె సుకన్యా, వనంలో వాల్మీకంగా మారిన భర్గవుడు చ్యవనుని, ఓ ప్రకాశవంతురాలా, నిజాయితీతో అనుసరించింది.
నాలాయనీ చేన్ద్రసేనా రూపేణాప్రతిమా భువి। పతిమన్వచరద్వృద్ధం పురా వర్షసహస్రిణమ్ ।। 21
నాలాయనీ, ఇంద్రసేన — భూమిపై అందంలో సమానులేని వారు — పూర్వం వృద్ధుడైన, వెయ్యేళ్లు బ్రతికిన తమ భర్తను అనుసరించారు.
నలం రాజానమేవాథ దమయన్తీ వనాన్తరే। అన్వగచ్ఛత్పురా కృష్ణే తథా భర్తౄంస్త్వమన్వగాః ।। 22
దమయంతి కూడా, కృష్ణే, నలుని అడవిలో అనుసరించింది. అలాగే, నీవు కూడా నీ భర్తలను అనుసరించావు.
యథైతాః కీర్తితా నార్యో రూపవత్యః పతివ్రతాః। తథా త్వమపి కల్యాణి సర్వైః సముదితా గుణైః ।। 23
ఈ పేరుగాంచిన, అందమైన, భర్తకు అంకితమైన స్త్రీలు ఎలా ఉన్నారో, కల్యాణి, నీవు కూడా అన్ని గుణాలతో అలంకృతురాలివి.
మా దీర్ఘం క్షమ కాలం త్వం త్రింశద్రాత్రమనిన్దితే। పూర్ణే త్రయోదశే వర్షే రాజ్ఞాం రాజ్ఞీ భవిష్యసి ।। 24
ఓ నిందలేని వాడివి, నీవు ఎక్కువ కాలం బాధపడవద్దు. ముప్పై రాత్రులు మాత్రమే సహించు. పదమూడు సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత, నీవు రాజుల రాణివవుతావు.
సత్యేన తే శపే చాహం భవితా నాన్యథేతి చ ।। 25
నిజం మీద ప్రమాణం చేసి చెబుతున్నాను, ఇది తప్పుగా జరగదు.
సర్వాసాం పరమస్త్రీణాం ప్రామాణ్యం కర్తుమర్హసి। సర్వేషాం చ నరేన్ద్రాణాం మూర్ధ్ని స్థాస్యసి భామిని ।। 26
అందరి మహిళల్లోనూ నీవు మేటివి కావడానికి అర్హవు. అందరు రాజుల కంటే నీవు పై స్థాయిలో నిలుస్తావు, ఓ అందమైనవాడివి.
భర్తృభక్త్యా చ వృత్తేన భోగానాప్స్యసి దుర్లభాన్ । యాతాయాం తు ప్రతిజ్ఞాయాం మహాన్తం భోగమాప్నుయాః ।। 27
భర్తపై భక్తితో, మంచితనంతో నీవు సాధారణంగా దొరకని సుఖాలు పొందుతావు. ఆ వ్రతం పూర్తయిన తర్వాత గొప్ప ఆనందాన్ని పొందుతావు.
గురుభక్తికృతం జ్ఞాత్వా రాజ్ఞాం మూర్ధ్ని స్థితా భవేః ।। 28
పెద్దల పట్ల భక్తితో నీవు ఇలా ఉన్నావని తెలుసుకుని, నీవు రాజుల కంటే పై స్థాయిలో నిలుస్తావు.
ఆర్తప్రలాపా కౌన్తేయ న రాజానముపాలభే। అపారయన్త్యా దుఃఖాని కృతం బాష్పప్రమోచనమ్ ।। 29
ఓ కుంతీ కుమారా, నా బాధతో వచ్చిన ఈ విలాపం రాజును నిందించడానికి కాదు. బాధతో కన్నీళ్లు రావడం సహజమే.
ఇదం తు దుఃఖం కౌన్తేయ మమాసద్యం నిబోధ తత్ ।। 30
కానీ ఇప్పుడు, ఓ కుంతీ కుమారా, నా ఈ కొత్త బాధను విను.
యోఽయం రాజ్ఞో విరాటస్య సూతపుత్రస్తు కీచకః। స్యాలో నామ ప్రవాదేన భోజస్త్రైగర్తదేశజః ।। 31
విరాట మహారాజు వద్ద ఉన్న సూతపుత్రుడు కీచకుడు, అందరి మాటల్లో నా మరిది అని పిలవబడతాడు. అతడు త్రైగర్త దేశానికి చెందిన భోజుడు.
త్యక్తధర్మో నృశంసశ్చ సర్వార్థేషు చ వల్లభః । నిత్యమేవాహ దుష్టాత్మా భార్యా మే భవ శోభనే । అవినీతః సుదుష్టాత్మా మామనాథేతి చిన్తయన్ ।। 32
అతడు ధర్మం లేని వాడు, క్రూరుడూ, అన్నింటిలోనూ ప్రీతిపాత్రుడూ. ఆ దుష్టుడు ఎప్పుడూ నన్ను చూసి, 'ఓ అందమైనవాడివి, నా భార్యవు కావాలి' అని అంటున్నాడు. నేను ఒంటరిగా ఉన్నానని భావిస్తూ, అతడు మర్యాద లేని, దుష్టమనస్కుడుగా ఇలా ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
కిముక్తేన వ్యతీతేన భీమసేన మహాబల। ప్రత్యుపస్థితకాలస్య కార్యస్యానన్తరో భవ ।। 33
ఓ భీమసేనా మహాబలుడా, గతాన్ని చెప్పడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. ఇప్పుడు వచ్చిన పనికి సిద్ధంగా ఉండు.
మమేహ భీమ కైకేయీ రూపాద్ధి భయశఙ్కితా। నిత్యముద్విజతే రాజా కథం నేయాదిమామితి ।। 34
ఓ భీమా, నా అందం వల్ల రాజు ఎప్పుడూ భయంతో ఉంటున్నాడు. నన్ను ఎలా కాపాడాలి అని ఆందోళన పడుతున్నాడు.
తస్యా విదిత్వా తం భావం స్వయం చానృతదర్శనః । కీచకోపి చ దుష్టాత్మా పునః ప్రార్థయతే చ మాం ।। 35
అతని మనసు తెలుసుకుని, నిజాన్ని పట్టించుకోని వాడని గమనించి, ఆ దుష్టమనస్కుడైన కీచకుడు మళ్లీ నన్ను కోరుతున్నాడు.
తమహం కుపితా భీమ పునః కోపం నియమ్య చ। అబ్రవం కామసంమూఢమాత్మానం రక్ష కీచక ।। 36
అప్పుడు నేను కోపంతో ఉన్నా, నా కోపాన్ని అదుపు చేసుకుని, కామంతో మత్తులో ఉన్న కీచకుని చూచి, 'నీకు జాగ్రత్త, కీచకా' అని చెప్పాను.
గన్ధర్వాణామహం భార్యా పఞ్చానాం మహిషీ ప్రియా । తే త్వాం నిహన్యుర్దుర్ధర్షాః శూరాః సాహసకారిణః ।। 37
నేను ఐదుగురు గంధర్వుల భార్యను, వారి ప్రియమైన రాణిని. వారు ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వీరులు, ధైర్యవంతులు. వారు నిన్ను చంపేస్తారు.
ఏవముక్తస్తు దుష్టాత్మా కీచకః ప్రత్యువాచ హ। నాహం బిభేమి భైరన్ధ్రి గన్ధర్వాణాం శుచిస్మితే ।। 38
అలా చెప్పినపుడు, ఆ దుష్టమనస్కుడైన కీచకుడు, 'ఓ ముద్దు నవ్వే వాడివి, నాకు గంధర్వుల భయంకరమైన పాదాలు భయపడేలా లేవు' అని చెప్పాడు.
శతం సహస్రమపి వా గన్ధర్వాణామహం రణే। సమాగతం హనిష్యామి త్వం భీరు కురు మే క్షణమ్ ।। 39
వంద వేల మంది గంధర్వులు యుద్ధానికి వచ్చినా, వారిని నేను చంపగలను. భయపడవద్దు, నాకు ఒక్క క్షణం అవకాశం ఇవ్వు.
ఇత్యుక్తా చాబ్రవం సూతం కామాతురమహం పునః। న త్వం ప్రతిబలస్తేషాం గన్ధర్వాణాం యశస్వినామ్ ।। 40
అలా అతడు చెప్పినప్పుడు, నేను మళ్లీ ఆ కామంతో మత్తులో ఉన్న సూతపుత్రుడిని చూచి, 'ఆ గౌరవప్రదమైన గంధర్వులకు నీవు సరిపోవేవాడు కావు' అని చెప్పాను.
ధర్మే స్థితాఽస్మి సతతం కులశీలసమన్వితా। నేచ్ఛామి కించిద్వధ్యం త్వాం తస్మాజ్జీవసి కీచక ।। 41
నేను ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచి, మంచి కుటుంబం, మంచితనంతో ఉన్నాను. నిన్ను చంపాలని నాకు కోరిక లేదు. అందుకే నీవు బతికిపోతున్నావు, కీచకా.
ఏవముక్తస్తు దుష్టాత్మా ప్రహస్య స్వనవత్తతః। న తిష్ఠితి స సన్మార్గే న చ ధర్మం బుభూషతి ।। 42
అలా చెప్పినప్పుడు ఆ దుష్టుడు పెద్దగా నవ్వాడు. అతడు మంచి మార్గంలో నిలబడడు, ధర్మాన్ని కోరడూ లేదు.
పాపాత్మా పాపకారీ చ కామరాజవశానుగః । అవినీతశ్చ దుష్టాత్మా ప్రత్యాఖ్యాతః పునః పునః ।। 43
పాపపు మనసున్నవాడు, పాపకార్యాలు చేసే వాడు, కామానికి, అధికారం కోసం నడిచే వాడు. అతడు నియమం లేని దుష్టుడు, ఎన్నిసార్లు తిరస్కరించబడినా మారడు.