ఏవం దుఃఖశతావిష్టా యుధిష్ఠిరనిమిత్తతః ।। 122
ఇలా, యుధిష్ఠిరుని కారణంగా వందలాది బాధలు నన్ను కమ్ముకున్నాయి.
పునః ప్రతివిశిష్టాని దుఃఖాని శృణు భారత। వర్ధన్తే మయి కౌన్తేయ వక్ష్యామ్యన్యాని తాని వై ।। 123
భారతా, నన్ను మరింతగా బాధించే ఇతర దుఃఖాలను కూడా విను. కౌంతేయా, నా లోపల పెరుగుతున్న మరికొన్ని బాధలను నేను చెబుతాను.
యుష్మాసు ధ్రియమాణేషు దుఃఖాని వివిధాన్యుత। శోషయన్తి శరీరం మే కింను దుఃఖతరం తతః ।। 124
మీరు సురక్షితంగా ఉన్నా, ఎన్నో రకాల బాధలు నా శరీరాన్ని ఎండబెడుతున్నాయి. దీని కంటే ఎక్కువ దుఃఖం ఇంకేముంటుంది?
ఏకభర్తా తు యా నారీ సా సుఖేనైవ వర్తతే। పఞ్చ మే పతయః సన్తి మమ దుఃఖమనన్తకమ్ ।। 125
ఒక భార్యకు ఒక భర్త ఉంటే ఆమె సుఖంగా జీవిస్తుంది. కానీ నాకు అయిదుగురు భర్తలు ఉన్నారు — నా బాధకు అంతం లేదు.
అహం సైరన్ధ్రివేషేణ వసన్తీ రాజవేశ్మని। వశగాఽస్మి సుదేష్ణాయా అక్షధూర్తస్య కారణాత్ ।। 1
నేను సైరంధ్రీ వేషంలో రాజమహల్లో నివసిస్తూ, సుదేష్ణకి ఆధీనంగా ఉన్నాను. ఇది అక్షధూర్తుడు వల్ల జరిగింది.
విక్రియాం పశ్య మే తీవ్రాం రాజపుత్ర్యాః పరన్తప। ఆసే కాలముపాసీనా సర్వదుఃఖసహా పునః ।। 2
పరంతపా, నా తీవ్రమైన బాధను చూడు. రాజకుమార్తెగా నేను కాలాన్ని గడిపేస్తూ, అన్ని బాధలను మళ్లీ మళ్లీ అనుభవిస్తూ కూర్చుంటున్నాను.
అనిత్యాః ఖలు మర్త్యానామర్థాశ్చ వ్యసనాని చ। ఇతి మత్వా ప్రతీక్షామి భర్తౄణాముదయం పునః ।। 3
మనుష్యుల అదృష్టాలు, దురదృష్టాలు శాశ్వతమైనవి కావు. ఇది గుర్తు పెట్టుకుని, నా భర్తల విజయాన్ని మళ్లీ ఎదురుచూస్తున్నాను.
చక్రవత్పరివర్తన్తే హ్యర్థాశ్చ వ్యసనాని చ । ఇతి కృత్వా ప్రతీక్షామి భర్తౄణాముదయం పునః ।। 4
అదృష్టం, దురదృష్టం చక్రంలా తిరుగుతూ ఉంటాయి. ఇది తెలుసుకొని, నా భర్తల విజయాన్ని మళ్లీ ఎదురుచూస్తున్నాను.
య ఏవ హేతుర్భవతి పురుషస్య జయావహః। పరాజయే చ హేతుః స ఇతి చ ప్రతిపాలయే ।। 5
ఒక మనిషికి విజయాన్ని కలిగించే కారణమే, ఓటమికి కూడా కారణమవుతుంది. ఈ విషయాన్ని నేను జాగ్రత్తగా గమనిస్తున్నాను.
దత్త్వా యాచన్తి పురుషా హత్వా హన్యన్త ఏవ తే। పాతయిత్వా చ పాత్యన్తే పరైరితి చ మే శ్రుతమ్ ।। 6
ఇవ్వడం చేసినవారు కూడా అడుగుతారు, చంపినవారు కూడా మరొకరచేత చంపబడతారు. ఇతరులను కింద పడేసినవారు కూడా, మరొకరచేత పడిపోతారు — ఇది నేను విన్నాను.
న దైవస్యాతిభారోస్తి న చైవాస్యాతివర్తనమ్। ఇతి చాప్యాగమం భూయో దైవస్య ప్రతిపాలయే ।। 7
దైవానికి ఎలాంటి భారమూ ఎక్కువ కాదు, దాన్ని మించిపోవడం కూడా ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. అందుకే, దైవబలాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ ఉంటాను.
స్థితం పూర్వం జలం యత్ర న పునస్తత్ర తిష్ఠతి । ఇతి పర్యాయమిచ్ఛన్తి ప్రతీక్షామ్యుదయం పునః ।। 8
ఒకచోట నిలిచిన నీరు, మళ్లీ అక్కడ నిలవదు. ఇలాగే, కాలప్రభావంతో పరిస్థితులు మారిపోతుంటాయి. అందుకే, మళ్లీ అదృష్టం వస్తుందని ఎదురుచూస్తున్నాను.
దైవేన కిల యస్యార్థః సునీతోపి విపద్యతే। సదా దైవాగమే యత్నస్తేన కార్యో విజానతా ।। 9
దైవబలంతో, ఎంత బాగా చేసిన పనైనా విఫలమవుతుంది. అందుకే, దైవాన్ని గుర్తు పెట్టుకుని, జ్ఞానమున్నవాడు ఎప్పుడూ శ్రమించాలి.
కింను మే వచనస్యాద్య కథితస్య ప్రయోజనమ్ । పృచ్ఛ మాం దుఃఖితామేనామపృష్టాఽపి బ్రవీమి తే ।। 10
ఇప్పుడీ నా మాటలకు ఏమి ప్రయోజనం? నన్ను అడుగు, నేను బాధలో ఉన్నా, అడగకపోయినా నీకు చెప్పుతాను.
మహిషీ పాణ్డుపుత్రాణాం దుహితా ద్రుపదస్య చ । ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తా మదన్యా కా జిజీవిషేత్ ।। 11
నేను పాండవుల ప్రధాన భార్యను, ద్రుపదుని కుమార్తెను. ఇలాంటి స్థితిలోకి వచ్చి, నన్ను తప్ప ఇంకెవరు జీవించాలనుకుంటారు?
కురూన్పరిహరన్సర్వాన్పాఞ్చాలానపి భారత। పాణ్డవేయాంశ్చ సంప్రాప్తో మమ శోకో హ్యరిన్దమ ।। 12
కౌరవులను, పాంచాళులను, పాండవులను కోల్పోయి, నాలో ఈ దుఃఖం ఏర్పడింది, ఓ శత్రువులను జయించే వాడా!
భ్రాతృభిః శ్వశురైః పుత్రైర్బహుభిః పరివారితా। ఏవం సముదితా నారీ కాన్వేయం దుఃఖభాగినీ ।। 13
అన్నదమ్ములు, మామలు, కొడుకులు వంటి అనేక మంది మధ్య ఉండి, ఇంత ఆదరణ పొందిన నేను, ఇప్పుడు దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తున్నాను, ఓ కాణ్వ వంశజా!
నూనం బాలతయా ధాతుర్మయా వై విప్రియం కృతమ్। తస్య ప్రభావాద్దుర్నీతం ప్రాప్తాఽస్మి భరతర్షభ ।। 14
నాకు తెలియకుండానే, చిన్నపిల్లలా ఏదో దైవానికి నచ్చని పని చేశానేమో. అందుకే, దైవబలంతో ఈ దురదృష్టాన్ని పొందాను, ఓ భరతశ్రేష్ఠా!
వర్ణం వికారమపి మే పశ్య పాణ్డవ యాదృశమ్ । ఈదృశో మే న తత్రాసీద్దుఃఖే పరమకే పురా ।। 15
పాండవా! నా రంగు, రూపం ఎలా మారిపోయిందో చూడు. ఇంతటి దుఃఖం నాకు ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ రాలేదు.
త్వమేవ భీమ జానీషే యన్మే పార్థ సుఖం పురా। సాఽహం దాసీత్వమాపన్నా న శాన్తిం మనసా లభే।। 16
భీమా! నాకు గతంలో ఎలాంటి ఆనందం ఉందో నువ్వే తెలుసు. ఇప్పుడు నేను దాసీవైపోయి, మనసుకు శాంతి దొరకడం లేదు.
తద్దైవికమిదం మన్యే యత్ర పార్థో ధనఞ్జయః। భీమధన్వా మహారఙ్గే చాస్తే శాన్త ఇవానలః ।। 17
పార్థా! ధనంజయుడు, బలవంతుడు భీముడు ఈ విధంగా నిశ్శబ్దంగా ఉండటం, ఇది దైవచిత్తమేనని నేను భావిస్తున్నాను.
అశక్యా వేదితుం పార్థ ప్రాణినాం వై గతిర్నరైః । వినిపాతమిమం పశ్య యుష్మాకమవిచిన్తితమ్ ।। 18
పార్థా! ప్రాణుల గతి మనుషులకు తెలుసుకోవడం అసాధ్యం. మీకు వచ్చిన ఈ అనుకోని అపమానాన్ని చూడు.
యస్యా మమ ముఖప్రేక్షా యూయమిన్ద్రసమాః సదా। సా ప్రేక్ష్య ముఖమన్యాసామవరాణాం వరా సతీ ।। 19
మీరు ఎప్పుడూ ఇంద్రునితో సమానంగా ఉండి నా ముఖాన్ని చూసేవారు. అలాంటి నేను, ఇప్పుడు ఇతర స్త్రీల ముఖాలను చూస్తున్నాను.
పశ్య పాణ్డవ మేఽవస్థాం యథా నార్హామి వై తథా । యుష్మాసు ధ్రియమాణేషు పాఞ్చాలేషు చ మానద ।। 20
పాండవా! నా స్థితిని చూడు — ఇది నాకు తగినది కాదు. మీరు, పాంచాళులు ఇంకా బ్రతికే ఉన్నప్పుడు, నాకు ఇలాంటి దుఃఖం రావడం అన్యాయం.
యస్యాః సాగరపర్యన్తా పృథివీ వశవర్తినీ। ఆసీత్సాఽద్య సుదేష్ణాయాః పాఞ్చాలీ వశవర్తినీ ।। 21
ఈ సముద్రంతో చుట్టబడిన భూమి ఎప్పుడో నా ఆజ్ఞకు లోబడింది. కానీ ఇప్పుడు, ఆ ద్రౌపదీ సుదేశ్ణకి సేవ చేయాల్సినవారిగా మారింది.
యస్యాః పురశ్చరా హ్యాసన్పృష్ఠతశ్చానుగామినః। సాహమద్య సుదేష్ణాయాః పురః పశ్చాచ్చ గామినీ ।। 22
నాకు ముందు వెనుక సేవకులు నడిచేవారు. కానీ ఇప్పుడు నేను సుదేశ్ణకి ముందు వెనుక నడుస్తున్నాను.
ఇదం తు దుఃఖం కౌన్తేయ మమాసహ్యం నిబోధ తత్। యా న జాతు స్వయం పింషే గాత్రోద్వర్తనమాత్మనః । అన్యత్ర కున్త్యా భద్రం తే సా పినష్మ్యద్య చన్దనం ।। 23
కుంతీ కుమారుడా! నా ఈ భరించలేని బాధను విను. నేను ఎప్పుడూ నా కోసం సాందళిని రుద్దుకోలేదు, కేవలం కుంతీ కోసం మాత్రమే చేసాను. కానీ ఇప్పుడు, సుదేశ్ణ కోసం నేను సాందళిని రుద్దుతున్నాను.
పశ్య కౌన్తేయ పాణీ మే నైవం వై భవతః పురా। ఇత్యస్మై దర్శయామాస కిణవన్తౌ కరావుభౌ ।। 24
కుంతీ కుమారుడా! నా చేతులు మునుపటిలా లేవు చూడు. అలా చెప్పి, తాను పనిచేసి గాయపడిన రెండు చేతులను అతనికి చూపించింది.
బిభేమి కున్త్యా యా నాఽహం యుష్మాకం వా కదాచన। సాఽద్యాగ్రతో విరాటస్య భీతా తిష్ఠామి కింకరీ ।। 25
నేను ఎప్పుడూ కుంతీని గానీ, మిమ్మల్ని గానీ భయపడలేదు. కానీ ఇప్పుడు విరాటుని ముందు భయంతో ఒక పనివానిలా నిలబడి ఉన్నాను.
కింను వక్ష్యతి సమ్రాణ్మాం వర్ణకః సుకృతో న వా। నాన్యపిష్టం విరాటస్య చన్దనం కిల రోచతే ।। 26
రాజు చిత్రకారుడు నన్ను చూసి ఏమంటాడో, నిపుణుడా కాని, తెలియదు. విరాటునికి మరే సాందళి నచ్చడం లేదు అనిపిస్తోంది.