కల్యాణరూపా సైరన్ధ్రీ వలలశ్చాపి సున్దరః। స్త్రీణాం చిత్తం హి దుర్జ్ఞేయం యుక్తరూపౌ హి మే మతౌ ।। 82
సైరంధ్రీ అందంగా ఉంది, వలలుడు కూడా సుందరంగా ఉన్నాడు. స్త్రీల మనసు ఎలా ఉంటుందో చెప్పలేం, కానీ వీరిద్దరూ సరైన జంట అని నాకు అనిపించింది.
సైరన్ధ్రీ ప్రియసంవాసాన్నిత్యం కరుణవాదినీ। అస్మిన్రాజకులే చైతౌ తుల్యకాలనివాసినౌ ।। 83
సైరంధ్రీ ఎప్పుడూ మృదువుగా మాట్లాడే, స్నేహపూర్వకంగా ఉండే వ్యక్తి. వీరిద్దరూ ఈ రాజ కుటుంబంలో ఒకేసారి నివసిస్తున్నారు.
ఇతి బ్రువాణా వాక్యాని సా మాం నిత్యమజీజపత్ । క్రుధ్యన్తీం మాం చ సంప్రేక్ష్య పర్యశఙ్కత మాం త్వయి ।। 84
ఆమె ఎప్పుడూ ఈ మాటలు నాతో మాట్లాడేది. నేను కోపంగా ఉన్నాను అని గమనించి, నువ్వు నా మీద అనుమానం పెట్టుకుంది.
తస్యాం తథా బ్రువన్త్యాం తు భీమో భీమపరాక్రమః। నోవాచ కించిద్వచనం సంరమ్భాద్రక్తలోచనః ।। 85
ఆమె ఇలా మాట్లాడుతుంటే, భయంకరమైన బలమున్న భీముడు ఏమీ చెప్పలేదు. కోపంతో అతని కళ్ళు ఎర్రగా మారాయి.
జ్ఞాత్వా-తు రుషితం భీమం ద్రౌపదీ పునరబ్రవీత్। శోకే యౌధిష్ఠిరే మగ్నా నాహం జీవితుముత్సహే ।। 86
భీముడు కోపంగా ఉన్నాడని తెలుసుకుని, ద్రౌపది మళ్లీ ఇలా చెప్పింది: 'యుధిష్ఠిరుని కోసం నేను దుఃఖంలో మునిగిపోయాను. నాకు బతకడం అసాధ్యం.'
యంస్తు దేవాన్మనుష్యాంశ్చ సర్వానేకరథోఽజయత్। సోయం రాజ్ఞో విరాటస్య కన్యానాం నర్తకో యువా। ఆస్తే వేషప్రతిచ్ఛన్నః కన్యానాం పరిచారకః ।। 87
ఎవరిని అయినా ఒకే రథంలో జయించిన వాడు, ఇప్పుడు విరాట రాజు కుమార్తెల కోసం వేషం వేసుకుని, యువకుడిగా నాట్యం చేస్తూ, ఆ అమ్మాయిల సేవకుడిగా ఉన్నాడు.
యోఽతర్పయదమేయాత్మా ఖాణ్డవే జాతవేదసమ్। సోఽన్తఃపురగతః పార్థః కూపేఽగ్నిరివ సంవృతః ।। 88
ఖాండవంలో అగ్నిని తృప్తిపరిచిన అపార శక్తి గల పార్థుడు, ఇప్పుడు అంతఃపురంలో, బావిలో దాచిన అగ్నిలా, కనిపించకుండా ఉన్నాడు.
యస్మాద్భయమమిత్రాణాం సదైవ పురుషర్షభాత్। స లోకపరిభూతేన వేషేణాస్తే ధనంజయః ।। 89
శత్రువులకు ఎప్పుడూ భయాన్ని కలిగించిన పురుషోత్తముడు ధనంజయుడు, ఇప్పుడు అందరికీ అవమానంగా, వేషం వేసుకుని కూర్చున్నాడు.
యస్యం జ్యాతలనిర్ఘోషాత్సమకమ్పన్త శత్రవః। షణ్డరూపం వహన్తం తం గీతం నృత్తావలమ్బనమ్ । కుర్వన్తమర్జునం దృష్ట్వా న మే స్వాస్థ్యం మనో వ్రజేత్ ।। 90
అర్జునుని ధనుస్సు తాడి శబ్దానికి శత్రువులు వణికేవారు. ఇప్పుడు అతను శండ రూపంలో, అమ్మాయిల మధ్య పాటలు పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ ఉండటం చూసి నా మనసు కుదుటపడటం లేదు.
స్త్రియో గీతస్వరాత్తస్య ముదితాః పర్యుపాసతే ।। 91
అతని పాట స్వరానికి ఆనందపడిన స్త్రీలు చుట్టూ చేరి చూస్తున్నారు.
కిరీటం సూర్యసంకాశం యస్య మూర్ధన్యశోభత। వేణీవికృతకేశాన్తః సోఽయమద్య ధనంజయః ।। 92
ఎప్పుడో తన తలపై సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మకుటం మెరిసిన ఆ ధనంజయుడు, ఇప్పుడు జడ చివరను బంధించి ఉన్నాడు.
యస్మిన్నస్త్రాణి దివ్యాని సమస్తాని మహాత్మని । ఆధారః సర్వవిద్యానాం యో ధారయతి కుణ్డలే ।। 93
అందరు దివ్యాస్త్రాలు నివసించే మహాత్ముడైన వాడు, అన్ని విద్యలకు ఆధారమైన వాడు, ఇప్పుడు కుండలాలు ధరించి ఉన్నాడు.
యం వై రాజసహస్రాణి తేజసాఽప్రతిమం భువి । సమరే నాతివర్తన్తే వేలామివ మహోర్మయః ।। 94
ఈ భూమిపై వేలాది రాజులు ఉన్నా, యుద్ధంలో అతని తేజస్సును మించలేరు; పెద్ద అలలు తీరం దాటి పోకపోవడం లాంటి విషయం.
సోయం రాజ్ఞో విరాటస్య కన్యానాం నర్తకో యువా। ఆస్తే వేషప్రతిచ్ఛన్నః కన్యానాం పరిచారకః ।। 95
అతడే ఇప్పుడు విరాట మహారాజు కుమార్తెల మధ్య యువకుడిగా నర్తించేవాడిగా, వేషం మార్చుకొని, ఆ యువతుల సేవకుడిగా ఉన్నాడు.
యస్య స్మ రథనిర్ఘోషాత్సమకమ్పత మేదినీ। సపర్వతవనాకాశా సహస్థావరజఙ్గమా ।। 96
అతని రథం గర్జనతో, పర్వతాలు, అడవులు, ఆకాశం, స్థావరజంగమాలు అన్నీ కలిసిన భూమి కంపించేది.
యస్మిఞ్జాతే మహేష్వాసే కున్త్యాః ప్రీతిరవర్ధత। న స శోచతి మామద్య భీమసేన తవానుజః ।। 97
అతడు జన్మించినప్పుడు కుంతికి ఎంతో ఆనందం పెరిగింది. ఆ మహాశరధారి, భీమసేనుని తమ్ముడు, ఈ రోజు నా కోసం బాధపడటం లేదు.
విభూషితమలంకారైః కుణ్డలైః పరిపాతుకైః। కమ్బుపాణిమథాయాన్తం దృష్ట్వా సీదతి మే మనః ।। 98
అలంకారాలు, కుండలాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడి, శంఖాకారమైన చేతులతో ముందుకు వస్తున్న అతన్ని చూసి నా హృదయం దిగులుతో నిండిపోతుంది.
వేణీవికృతకేశాన్తం భీమధన్వానమర్జునమ్। కన్యాపరివృతం దృష్ట్వా శోకం గచ్ఛతి మే మనః ।। 99
జడను బంధించిన గొప్ప ధనుర్ధారి అర్జునుడు, యువతుల మధ్యలో ఉన్న దృశ్యం చూస్తే నా మనసు దుఃఖంతో నిండిపోతుంది.
యదా హ్యేనం పరివృతం కన్యాభిర్దేవరూపిణమ్। ప్రచ్ఛన్నమివ మాతఙ్గం పరిపూర్ణం కరేణుభిః ।। 100
దేవతలాంటివాడైన అతడు యువతులచేత చుట్టుముట్టబడి, ఏనుగును ఆడఏనుగులు మధ్య దాగినట్టు కనిపించినప్పుడు నా మనస్సు కలవరపడుతుంది.
మాత్స్యం పార్థం చ గాయన్తం విరాటం సముపస్థితమ్। పశ్యామి తూర్యమధ్యస్థం దృష్ట్వా ముహ్యతి మే మనః ।। 101
మత్స్యరాజు సమక్షంలో పార్థుడు పాటలు పాడుతూ, వాద్యమధ్యంలో నిలబడి ఉన్న దృశ్యం చూస్తే నా మనస్సు మైమరచిపోతుంది.
నూనమార్యా న జానాతి కృచ్ఛ్రం ప్రాప్తం ధనంజయమ్। అజాతశత్రుం కౌరవ్యం మగ్నం ద్యుర్ద్యూతదేవినమ్ ।। 102
ధనంజయుడు ఎంత కష్టాన్ని అనుభవించాడో, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని కౌరవుడు జూదంలో మునిగిపోయాడని ఆ మహారాణి తెలిసి ఉండదు.
ఐన్ద్రవారుణవాయవ్యబ్రహ్మాగ్నేయైః సవైష్ణవైః । అగ్నీన్సంతర్పయన్పార్థః సర్వశత్రునిబర్హణః। దివ్యైరస్త్రైరమేయాత్మా సర్వాంశ్చైకరథోఽజయత్ ।। 103
పార్థుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఇంద్ర, వరుణ, వాయు, బ్రహ్మ, అగ్ని, విష్ణు ఆయుధాలతో అగ్నులను తృప్తిపరిచాడు; దివ్యాస్త్రాలతో, అపారమైన శక్తితో, ఒక్క రథంలో అందరినీ జయించాడు.
కౌబేరం వైష్ణవం శైవమస్త్రాణ్యన్యాని భారత। దర్శయన్నస్త్రవీర్యం చ వాసుదేవసహాయవాన్ ।। 104
కుబేర, విష్ణు, శివ మరియు ఇతర ఆయుధాలను ప్రదర్శిస్తూ, తన బాహువీర్యాన్ని చూపిస్తూ, వాసుదేవుని సహాయంతో యుద్ధం చేశాడు.
దివ్యం గాన్ధర్వమస్త్రం చ వాయవ్యమథ వైష్ణవమ్। బ్రాహ్మం పాశుపతం చైవ స్థూణాకర్ణం చ దర్శయన్ ।। 105
దివ్యమైన గంధర్వాస్త్రం, వాయవ్యాస్త్రం, విష్ణు, బ్రహ్మ, పాశుపత, స్థుణాకర్ణ ఆయుధాలను కూడా చూపించాడు.
పౌలోమాన్కాలకేయాంశ్చ ఇన్ద్రశత్రూన్మహాబలాన్। నివాతకవచైః సార్ధం ఘోరానేకరథోఽజయత్। సోన్తఃపురగతః పార్థః కూపేఽగ్నిరివ సంవృతః ।। 106
పౌలోములు, కాలకేయులు, ఇంద్రశత్రువులు, ఘోరమైన నివాతకవచులను ఒక్క రథంలోనే జయించాడు. అంతఃపురంలో దాగి ఉన్న అగ్నిలా పార్థుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
యో వై మహాతపః కుర్వన్మహాబలపరాక్రమః । యుద్ధేన తోషయామాస శంకరం శూలపాణినమ్ ।। 107
బహుళ తపస్సు చేసి, అపారమైన బలపరాక్రమంతో, యుద్ధంలో శూలపాణి శంకరుని సంతోషపరిచాడు.
కన్యాపురగతం దృష్ట్వా గోష్ఠేష్వివ మహావృషమ్। స్త్రీవేషవికృతం పార్థం కున్తీం గచ్ఛతి మే మనః ।। 108
పార్థుడు స్త్రీవేషంలో యువతుల మధ్య, ఆడగోవుల మధ్య పెద్ద ఎద్దు లా ఉన్న దృశ్యం చూస్తే నా మనసు కుంతిని తలుచుకుంటుంది.
యః స్త్రీభిర్నిత్యసంపన్నో రూపేణాస్త్రేణ మేధయా । సోఽశ్వబన్ధో విరాటస్య పశ్య కాలస్య పర్యయమ్ ।। 109
ఎప్పుడూ స్త్రీలతో ఉండి, అందం, ఆయుధాలు, మేధతో నిండిన వాడు, ఇప్పుడు కాలచక్రం వల్ల విరాటుని గుర్రాల కాపరిగా మారాడు.
రాజకన్యాశ్చ వేశ్యాశ్చ విశాం దుహితరశ్చ యాః। సర్వాః సారయుతా నార్యో దామగ్రన్థివశం గతాః । ప్రేష్యకర్మణి తం దృష్ట్వా శోచామి విలపామి చ ।। 120
రాజకుమార్తెలు, వేశ్యలు, ప్రజల కుమార్తెలు — వీళ్ళందరూ ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, బానిసత్వపు బంధనంలో చిక్కుకుపోయారు. వీళ్ళను పనివాళ్లా పనులు చేస్తూ చూస్తూ, నా మనసు బాధతో నిండిపోతుంది, నేను విలపిస్తున్నాను.
విరాటముపతిష్ఠన్తం దర్శయన్తం చ వాజినమ్। అభ్యకీర్యన్త బృన్దాని దామగ్రన్థిముదీక్షితుమ్ । వినయన్తం జవేనాశ్వాన్ధర్మరాజస్య పశ్యతః ।। 111
విరాటుడు గుర్రాన్ని చూపిస్తూ, దాని నడుము పట్టుకుని నిలుచున్నప్పుడు, గుర్రపు లగ్గం ముడిని చూడటానికి జనసమూహాలు అక్కడికి చేరాయి. ఆయన గుర్రాలను వేగంగా అదుపులోకి తేవడాన్ని ధర్మరాజు చూస్తూ ఉండగా, అందరూ ఆశ్చర్యంగా చూశారు.