అసురాస్తత్ర మాం దృష్ట్వా కస్త్వమిత్యభ్యచోదయన్। బృహస్పతిసుతశ్చాహం కచ ఇత్యభివిశ్రుతః
అక్కడ అసురులు నన్ను చూసి, 'నువ్వెవరు?' అని అడిగారు. నేను బృహస్పతి కుమారుడిని, కచుడిని అని చెప్పాను.
ఇత్యుక్తమాత్రే మాం హత్వా పేషీకృత్వా తు దానవాః। దత్త్వా శాలావృకేభ్యస్తు సుఖం జగ్ముః స్వమాలయం
అలా చెప్పగానే, దానవులు నన్ను చంపి, నశింపజేసి, నా అవశేషాలను నక్కలు, కోయిలలకు ఇచ్చి, సంతోషంగా తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
ఆహూతో విద్యయా భద్రే భార్గవేణ మహాత్మనా। త్వత్సమీపమిహాయాతః కథంచిత్ప్రాప్తజీవితః
అప్పుడు భృగువు వంశీయుడు తన విద్యతో నన్ను పిలిచి, ప్రియమైనవాడా, నేను ఏదో విధంగా ప్రాణం తిరిగి పొందినవాడిగా నీ దగ్గరకు వచ్చాను.
హతోఽహమితి చాచఖ్యౌ పృష్టో బ్రాహ్మణకన్యయా। స పునర్దేవయాన్యోక్తః పుష్పాణ్యాహర మే ద్విజ
బ్రాహ్మణ కుమార్తె అడిగినప్పుడు, 'నన్ను చంపారు' అని చెప్పాను. మళ్లీ దేవయాని, 'నాకు పువ్వులు తీసుకురా బ్రాహ్మణా' అని చెప్పింది.
వనం యయౌ కచో విప్రో దదృశుర్దానవాశ్చ తమ్। పునస్తం పేషయిత్వా తు సముద్రామ్భస్యమిశ్రయన్
బ్రాహ్మణుడు కచుడు అడవికి వెళ్లాడు. దానవులు అక్కడ అతన్ని చూశారు. మళ్లీ అతన్ని చంపి, నశింపజేసి, సముద్రపు నీటిలో కలిపేశారు.
చిరం గతం పునః కన్యా పిత్రే తం సంన్యవేదయత్। విప్రేణ పునరాహూతో విద్యయా గురుదేహజః। పునరావృత్య తద్వృత్తం న్యవేదయత తద్యథా
అతడు చాలా కాలం తిరిగి రాకపోవడంతో, ఆ యువతి మళ్లీ తన తండ్రికి చెప్పింది. గురువు విద్యతో బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ పిలవబడి, వచ్చిన తరువాత జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరించాడు.
తతస్తృతీయం హత్వా తం దగ్ధ్వా కృత్వా చ చూర్ణశః। ప్రాయచ్ఛన్బ్రాహ్మణాయైవ సురాయామసురాస్తథా
తర్వాత మూడోసారి అతన్ని చంపి, కాల్చి, బూడిదగా చేసి, ఆ బూడిదను బ్రాహ్మణునికి, అలాగే తమకూ అసురులు తాగించారు.
అపిబత్సురయా సార్ధం కచభస్మ భృగూద్వహః। సా సాయన్తనవేలాయామగోపా గాః సమాగతాః
భృగువు వంశీయుడు, అసురులతో కలిసి కచుని బూడిదను మద్యంలో కలిపి తాగాడు. సాయంత్రం సమయంలో గోపులు ఆవులను తీసుకొచ్చారు.
దేవయానీ శఙ్కమానా దృష్ట్వా పితరమబ్రవీత్।' పుష్పాహారః ప్రేషణకృత్కచస్తాత న దృశ్యతే
దేవయాని అనుమానం వచ్చి, తన తండ్రిని చూసి, 'తండ్రి, పువ్వులు తెచ్చేందుకు పంపిన కచుడు కనిపించడంలేదు' అని చెప్పింది.
వ్యక్తం హతో మృతో వాపి కచస్తాత భవిష్యతి। తం వినా న చ జీవేయం కచం సత్యం బ్రవీమి తే
'తండ్రి, కచుడు ఖచ్చితంగా చనిపోయాడు లేక చంపబడ్డాడు. అతడిని లేకుండా నేను బ్రతకలేను. నిజమే చెబుతున్నాను.'
శ్రుత్వా పుత్రీవచః కావ్యో మన్త్రేణాహూతవాన్కచమ్। జ్ఞాత్వా బహిష్ఠమజ్ఞాత్వా స్వకుక్షిస్థం కచం నృప
తన కుమార్తె మాటలు విని, కావ్యుడు మంత్రంతో కచుని పిలిచాడు. అతడు బయట ఉన్నాడో, తన కడుపులో ఉన్నాడో తెలియకపోయాడు, రాజా!
బృహస్పతేః సుతః పుత్రి కచః ప్రేతగతిం గతః। విద్యయా జీవితోఽప్యేవం హన్యతే కరవామ కిమ్
'కుమార్తె, బృహస్పతి కుమారుడు కచుడు మరణించినవాడయ్యాడు. విద్యతో ప్రాణం వచ్చినా, మళ్లీ మళ్లీ చంపబడుతున్నాడు. మనం ఏమి చేయాలి?'
మైవం శుచో మా రుద దేవయాని న త్వాదృశీ మర్త్యమనుప్రశోచతే। యస్యాస్తవ బ్రహ్మ చ బ్రాహ్మణాశ్చ సేన్ద్రా దేవా వసవోఽథాశ్వినౌ చ
'దేవయాని, ఇంతగా బాధపడకు, ఏడవకు. నీలాంటి మరొక మానవురాలు ఇంతగా శోకించదు. బ్రహ్మ, బ్రాహ్మణులు, ఇంద్రుడు, వసువులు, అశ్వినీదేవతలు నిన్ను ఆశీర్వదిస్తున్నారు.'
సురద్విషశ్చైవ జగచ్చ సర్వ- ముపస్థానే సన్నమన్తి ప్రభావాత్। అశక్యోఽసౌ జీవయితుం ద్విజాతిః సంజీవితో వధ్యతే చైవ భూయః
'దేవతలకు శత్రువులు, ఈ లోకమంతా నీ ప్రభావానికి వశమై నమస్కరిస్తున్నారు. ఆ ద్విజుడు తిరిగి బ్రతికే వీలులేదు. ప్రాణం వచ్చినా మళ్లీ చంపబడుతున్నాడు.'
యస్యాఙ్గిరా వృద్ధతమః పితామహో బృహస్పతిశ్చాపి పితా తపోనిధిః। ఋషేః పుత్రం తమథో వాపి పౌత్రం కథం న శోచేయమహం న రుద్యామ్
'అంగిరసుడు అతని పెద్దతాత, తపస్సులో నిధి అయిన బృహస్పతి అతని తండ్రి. అలాంటి ఋషికి కుమారుడైనా, మనవుడైనా, నేను ఎలా శోకించకపోవాలి, ఏడవకపోవాలి?'
స బ్రహ్మచారీ చ తపోధనశ్చ సదోత్థితః కర్మసు చైవ దక్షః। కచస్య మార్గం ప్రతిపత్స్యే న భోక్ష్యే ప్రియో హి మే తాత కచోఽభిరూపః
'అతడు బ్రహ్మచారి, తపస్సులో ధనవంతుడు, ఎప్పుడూ కర్తవ్యాలలో నిపుణుడు. కచుని మార్గాన్ని నేను అనుసరిస్తాను, తినను. ఎందుకంటే కచుడు నాకు ప్రియమైనవాడు, అందగాడు, తండ్రి.'
కం బ్రహ్మహత్యా న దహేదపీన్ద్రమ్
బ్రహ్మహత్య వంటి పాపం కూడా ఇంద్రుడిని కాల్చకుండా ఉండగలదా?
సంచోదితో దేవయాన్యా మహర్షిః పునరాహ్వయత్। సంరమ్భేణైవ కావ్యో హి బృహస్పతిసుతం కచమ్
దేవయానీ ప్రేరణతో ఆ మహర్షి కోపంతో బృహస్పతి కుమారుడు కచుని మళ్లీ పిలిచాడు.
కచోఽపి రాజన్స మహానుభావో విద్యాబలాల్లబ్ధమతిర్మహాత్మా।' గురోర్హి భీతో విద్యయా చోపహూతః। శనైర్వాక్యం జఠరే వ్యాజహార
ఓ రాజా! ఆ మహాత్ముడు అయిన కచుడు, విద్యాబలంతో జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు, గురువును భయపడి, విద్యాశక్తితో పిలవబడినప్పుడు, తన పొట్టలో నుంచే మెల్లగా మాటలు చెప్పాడు.
ప్రసీద భగవన్మహ్యం కచోఽహమభివాదయే। యథా బహుమతః పుత్రస్తథా మన్యతు మాం భవాన్
భగవంతుడా! దయచూపించండి, నేను కచుడిని, మీకు వందనం చేస్తున్నాను. మీరు నన్ను మీకు ప్రియమైన కుమారుడిలా భావించండి.
తమబ్రవీత్కేన పథోపనీత- స్త్వం చోదరే తిష్ఠసి బ్రూహి విప్ర। అస్మిన్ముహూర్తే హ్యసురాన్వినాశ్య గచ్ఛామి దేవానహమద్య విప్ర
ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ఏ మార్గంలో ఇక్కడికి వచ్చావు? నా పొట్టలో ఎందుకు ఉన్నావు? చెప్పు బ్రాహ్మణా! ఈ క్షణంలోనే అసురులను సంహరించి, దేవతల దగ్గరకు వెళ్తున్నాను.'
తవ ప్రసాదాన్న జహాతి మాం స్మృతిః స్మరామి సర్వం యచ్చ యథా చ వృత్తమ్। నత్వేవం స్యాత్తపసః సంక్షయో మే తతః క్లేశం ఘోరమిమం సహామి
మీ దయ వల్ల నాకు జ్ఞాపకం పోయిపోలేదు. జరిగిన ప్రతిదీ నాకు గుర్తుంది. లేకపోతే నా తపస్సు తగ్గిపోతుంది. అందుకే ఈ ఘోరమైన బాధను భరిస్తున్నాను.
అసురైః సురాయాం భవతోఽస్మి దత్తో హత్వా దగ్ధ్వా చూర్ణయిత్వా చ కావ్య। బ్రాహ్మీం మాయాం చాసురీం విప్ర మాయాం త్వయి స్థితే కథమేవాతివర్తేత్
అసురులు నన్ను దేవతల పానీయంలో నీకు అప్పగించారు. నన్ను చంపి, కాల్చి, పొడిచేశారు, ఓ కావ్యా! బ్రాహ్మణ మాయా, అసుర మాయా రెండూ కూడా మీరు ఉన్నప్పుడు మిమ్మల్ని దాటి ఎలా పోతాయో చెప్పండి.
కిం తే ప్రియం కరవాణ్యద్య వత్సే వధేన మే జీవితం స్యాత్కచస్య। నాన్యత్ర కుక్షేర్మమ భేదనేన దృశ్యేత్కచో మద్గతో దేవయాని
నాకు నీవు ఏది ఇష్టమో చెప్పు నా బిడ్డా! నన్ను చంపితే కచుడు బ్రతికిపోతాడు. కానీ నా పొట్టను చీల్చకుండా కచుడు బయటికి వచ్చి దేవయానిని చూడడం సాధ్యం కాదు.
ద్వౌ మాం శోకావగ్నికల్పౌ దహేతాం కచస్య నాశస్తవ చైవోపఘాతః। కచస్య నాశే మమ శర్మ నాస్తి తవోపఘాతే జీవితుం నాస్మి శక్తా
రెండు బాధలు నన్ను అగ్నిలా కాల్చుతున్నాయి: ఒకటి కచుని నష్టం, మరొకటి నీ నాశనం. కచుడు పోతే నాకు ఆనందం లేదు. నీవు నాశనమైతే నేను బ్రతకలేను.
సంసిద్ధరూపోఽసి బృహస్పతేః సుత యత్త్వాం భక్తం భజతే దేవయానీ। విద్యామిమాం ప్రాప్నుహి జీవనీం త్వం న చేదిన్ద్రః కచరూపీ త్వమద్య
బృహస్పతి కుమారుడా! దేవయానీ నిన్ను భక్తితో కోరుతోంది కాబట్టి నీవు సిద్ధుడవయ్యావు. ఈ ప్రాణదాయక విద్యను పొందు. లేదంటే నీవే కచ రూపంలో ఇంద్రుడవుతావు.
న నివర్తేత్పునర్జీవన్కశ్చిదన్యో మమోదరాత్। బ్రాహ్మణం వర్జయిత్వైకం తస్మాద్విద్యామవాప్నుహి
నా పొట్టలోనుంచి బ్రతికివచ్చినవాడు బ్రాహ్మణుడిని తప్ప మరొకరు ఎప్పుడూ లేరు. అందుకే ఈ విద్యను పొందు.
పుత్రో భూత్వా భావయ భావితో మా- మస్మద్దేహాదుపనిష్క్రమ్య తాత। సమీక్షేథా ధర్మవతీమవేక్షాం గురోః సకాశాత్ప్రాప్య విద్యాం సవిద్యః
నా కుమారుడవై నన్ను గౌరవించు. నా శరీరం నుంచి బయటికి వచ్చాక, ధర్మాన్ని పాటించు. గురువు దగ్గర నుంచి విద్యను పొంది, జ్ఞానవంతుడవు.
గురోః సకాశాత్సమవాప్య విద్యాం భిత్త్వా కుక్షిం నిర్విచక్రామ విప్రః। కచోఽభిరూపస్తత్క్షణాద్బ్రాహ్మణస్య శుక్లాత్యయే పౌర్ణమాస్యామివేన్దుః
గురువు దగ్గర నుంచి విద్యను పొందిన బ్రాహ్మణుడు పొట్టను చీల్చి బయటికి వచ్చాడు. ఆ క్షణంలో కచుడు, బ్రాహ్మణుని శరీరం నుంచి వెలువడిన పౌర్ణమి చంద్రుడిలా అందంగా కనిపించాడు.
దృష్ట్వా చ తం పతితం బ్రహ్మరాశి- ముత్థాపయామాస మృతం కచోఽపి। విద్యాం సిద్ధాం తామవాప్యాభివాద్య తతః కచస్తం గురుమిత్యువాచ
ఆయన్ని పడిపోయిన బ్రహ్మశక్తి సముదాయంగా చూసి, కచుడు మృతుని బ్రతికించాడు. సిద్ధమైన విద్యను పొంది, వందనం చేసి, తన గురువుతో ఇలా అన్నాడు.