పఞ్చవర్షశతాన్యేవం కచస్య చరతో వ్రతమ్। తత్రాతీయురథో బుద్ధ్వా దానవాస్తం తతః కచమ్
ఇలా కచుడు ఐదు వందల సంవత్సరాలు వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ ఉండగా, దానవులు ఈ విషయం తెలుసుకుని...
గా రక్షన్తం వనే దృష్ట్వా రహస్యేకమమర్షితాః। జఘ్నుర్బృహస్పతేర్ద్వేషాద్విద్యారక్షార్థమేవ చ
అడవిలో ఒంటరిగా గోవులను కాపాడుతున్న కచుణ్ణి చూసి, బృహస్పతిపై ద్వేషంతో, తమ విద్యను కాపాడుకోవాలనే కోపంతో, ఆ దానవులు అతన్ని చంపేశారు.
హత్వా శాలావృకేభ్యశ్చ ప్రాయచ్ఛఁల్లవశః కృతమ్। తతో గావో నివృత్తాస్తా అగోపాః స్వం నివేశనమ్
అతన్ని చంపి, అతని మాంసాన్ని నక్కలకు ఆహారంగా పెట్టారు. ఆ తరువాత, కాపరి లేకుండా పోయిన ఆ గోవులు తమ ఇంటికి తిరిగి వచ్చాయి.
సా దృష్ట్వా రహితా గాశ్చ కచేనాభ్యాగతా వనాత్। ఉవాచ వచనం కాలే దేవయాన్యథ భారత
అడవిలోంచి కచుడు లేకుండా గోవులు తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూసి, దేవయానీ సమయానికి తగిన మాటలు చెప్పింది, ఓ భారతా!
ఆహుతం చాగ్నిహోత్రం తే సూర్యశ్చాస్తం గతః ప్రభో। అగోపాశ్చాగతా గావః కచస్తాత న దృశ్యతే
నీ యజ్ఞం పూర్తయింది, సూర్యుడు అస్తమించాడు, గోవులు కాపరి లేకుండా వచ్చాయి, కానీ నాన్నా! కచుడు కనిపించడంలేదు.
వ్యక్తం హతో మృతో వాపి కచస్తాత భవిష్యతి। తం వినా న చ జీవేయమితి సత్యం బ్రవీమి తే
నాన్నా! కచ్చితంగా కచుడు చనిపోయాడేమో లేక హత్య చేయబడ్డాడేమో. అతడిని లేకుండా నేను బతకలేను — ఇది నిజం, మీకు చెబుతున్నాను.
తతః సంజీవినీం విద్యాం ప్రయుజ్య కచమాహ్వయత్
అప్పుడు శుక్రుడు సంజీవని విద్యను ఉపయోగించి కచుణ్ణి పిలిచాడు.
భిత్త్వా భిత్త్వా శరీరాణి వృకాణాం స వినిర్గతః। ఆహూతః ప్రాదురభవత్కచో హృష్టోఽథ విద్యయా
నక్కల శరీరాలను చీల్చుకుంటూ, పిలవబడిన కచుడు బయటకు వచ్చాడు. ఆ విద్య వల్ల అతడు ఆనందంతో కనిపించాడు.
కస్మాచ్చిరాయితోఽసీతి పృష్టస్తామాహ భార్గవీమ్
ఎందుకు ఇంత ఆలస్యమైంది అని అడిగినప్పుడు, అతడు భృగువు కుమార్తెకు ఇలా చెప్పాడు.
గృహీత్వా శ్రమభారార్తో వటవృక్షం సమాశ్రితః। గావశ్చ సహితాః సర్వా వృక్షచ్ఛాయాముపాశ్రితాః
బాగా అలసిపోయి, ఒక వటవృక్షం నీడలో ఆశ్రయం తీసుకున్నాను. నా వెంట ఉన్న ఆవులు కూడా ఆ చెట్టు నీడలోకి వచ్చాయి.
అసురాస్తత్ర మాం దృష్ట్వా కస్త్వమిత్యభ్యచోదయన్। బృహస్పతిసుతశ్చాహం కచ ఇత్యభివిశ్రుతః
అక్కడ అసురులు నన్ను చూసి, 'నువ్వెవరు?' అని అడిగారు. నేను బృహస్పతి కుమారుడిని, కచుడిని అని చెప్పాను.
ఇత్యుక్తమాత్రే మాం హత్వా పేషీకృత్వా తు దానవాః। దత్త్వా శాలావృకేభ్యస్తు సుఖం జగ్ముః స్వమాలయం
అలా చెప్పగానే, దానవులు నన్ను చంపి, నశింపజేసి, నా అవశేషాలను నక్కలు, కోయిలలకు ఇచ్చి, సంతోషంగా తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
ఆహూతో విద్యయా భద్రే భార్గవేణ మహాత్మనా। త్వత్సమీపమిహాయాతః కథంచిత్ప్రాప్తజీవితః
అప్పుడు భృగువు వంశీయుడు తన విద్యతో నన్ను పిలిచి, ప్రియమైనవాడా, నేను ఏదో విధంగా ప్రాణం తిరిగి పొందినవాడిగా నీ దగ్గరకు వచ్చాను.
హతోఽహమితి చాచఖ్యౌ పృష్టో బ్రాహ్మణకన్యయా। స పునర్దేవయాన్యోక్తః పుష్పాణ్యాహర మే ద్విజ
బ్రాహ్మణ కుమార్తె అడిగినప్పుడు, 'నన్ను చంపారు' అని చెప్పాను. మళ్లీ దేవయాని, 'నాకు పువ్వులు తీసుకురా బ్రాహ్మణా' అని చెప్పింది.
వనం యయౌ కచో విప్రో దదృశుర్దానవాశ్చ తమ్। పునస్తం పేషయిత్వా తు సముద్రామ్భస్యమిశ్రయన్
బ్రాహ్మణుడు కచుడు అడవికి వెళ్లాడు. దానవులు అక్కడ అతన్ని చూశారు. మళ్లీ అతన్ని చంపి, నశింపజేసి, సముద్రపు నీటిలో కలిపేశారు.
చిరం గతం పునః కన్యా పిత్రే తం సంన్యవేదయత్। విప్రేణ పునరాహూతో విద్యయా గురుదేహజః। పునరావృత్య తద్వృత్తం న్యవేదయత తద్యథా
అతడు చాలా కాలం తిరిగి రాకపోవడంతో, ఆ యువతి మళ్లీ తన తండ్రికి చెప్పింది. గురువు విద్యతో బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ పిలవబడి, వచ్చిన తరువాత జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరించాడు.
తతస్తృతీయం హత్వా తం దగ్ధ్వా కృత్వా చ చూర్ణశః। ప్రాయచ్ఛన్బ్రాహ్మణాయైవ సురాయామసురాస్తథా
తర్వాత మూడోసారి అతన్ని చంపి, కాల్చి, బూడిదగా చేసి, ఆ బూడిదను బ్రాహ్మణునికి, అలాగే తమకూ అసురులు తాగించారు.
అపిబత్సురయా సార్ధం కచభస్మ భృగూద్వహః। సా సాయన్తనవేలాయామగోపా గాః సమాగతాః
భృగువు వంశీయుడు, అసురులతో కలిసి కచుని బూడిదను మద్యంలో కలిపి తాగాడు. సాయంత్రం సమయంలో గోపులు ఆవులను తీసుకొచ్చారు.
దేవయానీ శఙ్కమానా దృష్ట్వా పితరమబ్రవీత్।' పుష్పాహారః ప్రేషణకృత్కచస్తాత న దృశ్యతే
దేవయాని అనుమానం వచ్చి, తన తండ్రిని చూసి, 'తండ్రి, పువ్వులు తెచ్చేందుకు పంపిన కచుడు కనిపించడంలేదు' అని చెప్పింది.
వ్యక్తం హతో మృతో వాపి కచస్తాత భవిష్యతి। తం వినా న చ జీవేయం కచం సత్యం బ్రవీమి తే
'తండ్రి, కచుడు ఖచ్చితంగా చనిపోయాడు లేక చంపబడ్డాడు. అతడిని లేకుండా నేను బ్రతకలేను. నిజమే చెబుతున్నాను.'
శ్రుత్వా పుత్రీవచః కావ్యో మన్త్రేణాహూతవాన్కచమ్। జ్ఞాత్వా బహిష్ఠమజ్ఞాత్వా స్వకుక్షిస్థం కచం నృప
తన కుమార్తె మాటలు విని, కావ్యుడు మంత్రంతో కచుని పిలిచాడు. అతడు బయట ఉన్నాడో, తన కడుపులో ఉన్నాడో తెలియకపోయాడు, రాజా!
బృహస్పతేః సుతః పుత్రి కచః ప్రేతగతిం గతః। విద్యయా జీవితోఽప్యేవం హన్యతే కరవామ కిమ్
'కుమార్తె, బృహస్పతి కుమారుడు కచుడు మరణించినవాడయ్యాడు. విద్యతో ప్రాణం వచ్చినా, మళ్లీ మళ్లీ చంపబడుతున్నాడు. మనం ఏమి చేయాలి?'
మైవం శుచో మా రుద దేవయాని న త్వాదృశీ మర్త్యమనుప్రశోచతే। యస్యాస్తవ బ్రహ్మ చ బ్రాహ్మణాశ్చ సేన్ద్రా దేవా వసవోఽథాశ్వినౌ చ
'దేవయాని, ఇంతగా బాధపడకు, ఏడవకు. నీలాంటి మరొక మానవురాలు ఇంతగా శోకించదు. బ్రహ్మ, బ్రాహ్మణులు, ఇంద్రుడు, వసువులు, అశ్వినీదేవతలు నిన్ను ఆశీర్వదిస్తున్నారు.'
సురద్విషశ్చైవ జగచ్చ సర్వ- ముపస్థానే సన్నమన్తి ప్రభావాత్। అశక్యోఽసౌ జీవయితుం ద్విజాతిః సంజీవితో వధ్యతే చైవ భూయః
'దేవతలకు శత్రువులు, ఈ లోకమంతా నీ ప్రభావానికి వశమై నమస్కరిస్తున్నారు. ఆ ద్విజుడు తిరిగి బ్రతికే వీలులేదు. ప్రాణం వచ్చినా మళ్లీ చంపబడుతున్నాడు.'
యస్యాఙ్గిరా వృద్ధతమః పితామహో బృహస్పతిశ్చాపి పితా తపోనిధిః। ఋషేః పుత్రం తమథో వాపి పౌత్రం కథం న శోచేయమహం న రుద్యామ్
'అంగిరసుడు అతని పెద్దతాత, తపస్సులో నిధి అయిన బృహస్పతి అతని తండ్రి. అలాంటి ఋషికి కుమారుడైనా, మనవుడైనా, నేను ఎలా శోకించకపోవాలి, ఏడవకపోవాలి?'
స బ్రహ్మచారీ చ తపోధనశ్చ సదోత్థితః కర్మసు చైవ దక్షః। కచస్య మార్గం ప్రతిపత్స్యే న భోక్ష్యే ప్రియో హి మే తాత కచోఽభిరూపః
'అతడు బ్రహ్మచారి, తపస్సులో ధనవంతుడు, ఎప్పుడూ కర్తవ్యాలలో నిపుణుడు. కచుని మార్గాన్ని నేను అనుసరిస్తాను, తినను. ఎందుకంటే కచుడు నాకు ప్రియమైనవాడు, అందగాడు, తండ్రి.'
కం బ్రహ్మహత్యా న దహేదపీన్ద్రమ్
బ్రహ్మహత్య వంటి పాపం కూడా ఇంద్రుడిని కాల్చకుండా ఉండగలదా?
సంచోదితో దేవయాన్యా మహర్షిః పునరాహ్వయత్। సంరమ్భేణైవ కావ్యో హి బృహస్పతిసుతం కచమ్
దేవయానీ ప్రేరణతో ఆ మహర్షి కోపంతో బృహస్పతి కుమారుడు కచుని మళ్లీ పిలిచాడు.
కచోఽపి రాజన్స మహానుభావో విద్యాబలాల్లబ్ధమతిర్మహాత్మా।' గురోర్హి భీతో విద్యయా చోపహూతః। శనైర్వాక్యం జఠరే వ్యాజహార
ఓ రాజా! ఆ మహాత్ముడు అయిన కచుడు, విద్యాబలంతో జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు, గురువును భయపడి, విద్యాశక్తితో పిలవబడినప్పుడు, తన పొట్టలో నుంచే మెల్లగా మాటలు చెప్పాడు.
ప్రసీద భగవన్మహ్యం కచోఽహమభివాదయే। యథా బహుమతః పుత్రస్తథా మన్యతు మాం భవాన్
భగవంతుడా! దయచూపించండి, నేను కచుడిని, మీకు వందనం చేస్తున్నాను. మీరు నన్ను మీకు ప్రియమైన కుమారుడిలా భావించండి.