ధర్మో విద్ధో హ్యధర్మేణ సభాం యత్రోపతిష్ఠతి। న చేద్విశల్యః క్రియతే సర్వే విద్ధాః సభాసదః ।। 28
ధర్మం అన్యాయం చేత గాయపడి సభలో ప్రవేశిస్తే, ఆ గాయం తీయకపోతే, సభలో ఉన్నవారు అందరూ గాయపడినట్టే.
యత్ర ధర్మో హ్యధర్మేమ సత్యం యత్రానృతేన చ। హన్యతే ప్రేక్షమాణానాం హతాస్తత్ర సభాసదః ।। 29
ఎక్కడ ధర్మం అన్యాయం చేత నశించిపోతుందో, ఎక్కడ సత్యం అబద్ధం చేత నాశనం అవుతుందో, అక్కడ చూస్తున్నవాళ్లందరూ నాశనం అయినట్టే.
తస్యాస్తత్కృపణం శ్రుత్వా సైరన్ధ్ర్యాః పరిదేవితమ్। తతః సభ్యాస్తు తే సర్వే భూయః కృష్ణామపూజయన్। సాధుసాధ్వితి చాప్యాహుః కీచకం చాప్యగర్హయన్ ।। 30
సైరంధ్రీ బాధతో ఏడుస్తూ చెప్పిన మాటలు విని, సభలో ఉన్నవారు అందరూ మళ్లీ కృష్ణను గౌరవించి, ఆమెను ప్రశంసించి, కీచకుడిని నిందించారు.
కేచిత్కృష్ణాం ప్రశంసన్తి కేచిన్నిన్దన్తి కీచకమ్। కేచిన్నిన్దన్తి రాజానం కేచిద్దేవీం చ తాం నరాః ।। 31
కొంత మంది కృష్ణను ప్రశంసించారు, మరికొంత మంది కీచకుడిని తప్పుపట్టారు, ఇంకొంత మంది రాజును నిందించారు, మరికొందరు ఆ రాణిని కూడా తప్పు చెప్పారు.
యస్యేయం చారుసర్వాఙ్గీ భార్యా స్యాదాయతేక్షణా। పరో లాభశ్చ తస్య స్యాన్న స శోచేత్కదాచన ।। 32
ఈ అందమైన రూపం, విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న స్త్రీ ఎవరికైనా భార్యగా ఉంటే, అతడికి గొప్ప అదృష్టం లభించినట్టే; అతడు ఎప్పుడూ బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు.
యస్యా గాత్రం శుభం పీనం ముఖం జయతి పఙ్కజమ్। గతిర్హంసం స్మితం కున్దం సౌషా నార్హతి పద్వధమ్ ।। 33
ఆమె శరీరం అందంగా, ముద్దుగా ఉంది; ముఖం పద్మాన్ని మించిపోతుంది; నడక హంసలా ఉంది; నవ్వు మల్లెపువ్వులా ఉంది—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో తన్నడం తగదు.
ద్వాత్రింశద్దశనా యస్యాః శ్వేతా మాంసనిబన్ధనాః। స్నిగ్ధాశ్చ మృదవః కేశాః సైషా నార్హతి పద్వధమ్ ।। 34
ఆమెకు ముప్పై రెండు తెల్లని, మాంసంలో బాగా కూర్చున్న పళ్లున్నాయి; జుట్టు మెత్తగా, మృదువుగా మెరిసిపోతుంది—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో తన్నడం తగదు.
పద్మం చక్రం ధ్వజం శఙ్ఖం ప్రాసాదో మకరస్తథా। యస్యాః పాణితలే సన్తి సైషా నార్హతి పద్వధమ్ ।। 35
ఆమె చేతుల్లో పద్మం, చక్రం, జెండా, శంఖం, రాజప్రాసాదం, మకరం వంటి లక్షణాలు ఉంటే—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో తన్నడం తగదు.
ఆవర్తాః ఖలు చత్వారః సర్వే చైవ ప్రదక్షిణాః । సమం గాత్రం శుభం స్నిగ్ధం యస్యా నార్హతి పద్వధమ్ ।। 36
ఆమె శరీరంలో నాలుగు వలయాలు, అన్నీ కుడివైపు తిరిగేలా ఉన్నాయి; శరీరం సమంగా, అందంగా, మృదువుగా ఉంది—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో తన్నడం తగదు.
అచ్ఛిద్రహస్తపాదా చ అచ్ఛిద్రదశనా చ యా। కన్యా కమలపత్రాక్షీ కథమర్హతి పద్వధమ్ ।। 37
ఆమె చేతులు, కాళ్లు, పళ్ళు ఎలాంటి లోపం లేకుండా ఉన్నాయి; కళ్లూ కమలదళాల్లా ఉన్నాయి—ఇలాంటి కన్యను కాలితో తన్నడం ఎలా తగుతుంది?
సేయం లక్షణసంపన్నా పూర్ణచన్ద్రనిభాననా। సురూపిణీ సువదనా నేయం యోగ్యా పదా వధమ్ ।। 38
ఆమెకు మంగళకరమైన లక్షణాలు ఉన్నాయి; ముఖం పూర్ణచంద్రంలా ప్రకాశిస్తుంది; అందంగా, సుందరంగా ఉంది—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో శిక్షించడం తగదు.
దేవదేవీవ సుభగా శక్రదేవీవ శోభనా। అప్సరా ఇవ సారూప్యాన్నేయం యోగ్యా పదా వధమ్ ।। 39
ఆమె దేవతల్లా అందంగా ఉంది; ఇంద్రాణిలా కాంతివంతంగా ఉంది; అప్సరసల్లా సుందరంగా ఉంది—ఇలాంటి ఆమెను కాలితో శిక్షించడం తగదు.
ఇతి స్మాపూజసంస్తత్ర కృష్ణాం ప్రేక్ష్య సభాసదః ।। 40
అలా కృష్ణను చూసి, సభలో ఉన్నవారు అక్కడ ఆమెకు గౌరవం చూపారు.
సా వినిఃశ్వస్య సుశ్రోణీ భూమావన్తర్ముఖీ స్థితా। తూష్ణీమాసీత్తదా దృష్ట్వా వివక్షన్తం యుధిష్ఠిరమ్ ।। 41
ఆమె, అందమైన నడుముతో, లోపలుగా ఊపిరి పీల్చుకుని, భూమిపై ముఖం దాచుకుని కూర్చుంది; యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడబోతున్నాడని చూసి మౌనంగా ఉంది.
యుధిష్ఠిరస్య కోపాత్తు లలాటే స్వేద ఆస్రవత్। అబ్రవీద్ధర్మపుత్రోఽథ సైరన్ధ్రీం మహిషీం ప్రియామ్ । కృష్ణాం తత్ర నృపాభ్యాశే పరివ్రాజకరూపధృత్ ।। 42
యుధిష్ఠిరుడికి కోపంతో నుదుటి మీద చెమటలు వచ్చాయి; అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు అక్కడ రాజు దగ్గర ఉన్న తన ప్రియ భార్య సైరంధ్రీ, కృష్ణను, తపస్విగా వేషం వేసుకుని ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ సైరన్ధ్రి మా భైస్త్వం సుదేష్ణాయా నివేశనమ్ । రాజా హ్యయం ధర్మశీలో విరాటః పరలోకభీః । యతస్త్వాం న పరిత్రాతి సత్యే ధర్మపథే స్థితః ।। 43
సైరంధ్రీ, భయపడకుండా సుదేష్ణా ఇంటికి వెళ్ళు. ఈ విరాటుడు ధర్మాన్ని పాటించే వాడు, పరలోకాన్ని భయపడే వాడు. నిన్ను కాపాడకపోయినా, ఆయన సత్యధర్మ మార్గంలోనే ఉన్నాడు.
భర్తారమనురున్ధన్త్యః క్లిశ్యన్తే వీరపత్నయః। శుశ్రూషయా క్లిశ్యమానాః పతిలోకం జయన్త్యుత ।। 44
భర్తను సేవించే భార్యలు ఎన్నో కష్టాలు పడతారు; ఆ విధంగా సేవచేసి, వారు భర్తల లోకాన్ని సాధిస్తారు.
మన్యే న కాలః క్రోధస్య పశ్యన్తి పతయస్తవ। తేన త్వాం నాభిధావన్తి గన్ధర్వాః సూర్యవర్చసః ।। 45
ఇప్పుడే కోపపడే సమయం కాదని నేను అనుకుంటున్నాను; నీ భర్తలు నిన్ను చూస్తున్నారు, అందుకే సూర్యుడిలా ప్రకాశించే గంధర్వులు నీ దగ్గరకు రారు.
శ్రూయన్తాం తే సుకేశాన్తే మోక్షధర్మాశ్రయాః కథాః। యథా ధర్మః కులస్త్రీణాం దృష్టో ధర్మానురోధనాత్ ।। 46
ఓ సుందరవల్లభా, నీకు మోక్షధర్మాలను ఆధారంగా చేసుకున్న కథలు వినిపించబోతున్నాను. ధర్మానికి అనుగుణంగా, మంచి కుటుంబస్త్రీలు ఎలా ప్రవర్తించాలో ఇందులో వివరించబడింది.
నాస్తి యజ్ఞః స్త్రియాః కశ్చిన్న శ్రాద్ధం నాప్యుపోషణమ్। యా తు భర్తారి శుశ్రూషా సా స్వర్గాయాభిజాయతే ।। 47
స్త్రీలకు యజ్ఞం, శ్రాద్ధం, ఉపవాసం అవసరం లేదు. భర్తకు నిష్టతో సేవచేసే స్త్రీకి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది.
పితా రక్షతి కౌమారే భర్తా రక్షతి యౌవనే। పుత్రస్తు స్థావిరే భావే న స్త్రీ స్వాతన్త్ర్యమర్హతి ।। 48
బాల్యంలో తండ్రి, యవ్వనంలో భర్త, వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు స్త్రీని రక్షిస్తారు. స్త్రీకి స్వేచ్ఛ లేదు.
భీరు భర్తృభయాత్పత్న్యో న క్రుధ్యన్తి కదాచన। బహుభిశ్చ పరిక్లేశైరవజ్ఞాతాశ్చ శత్రుభిః । అనన్యభావాః శుద్ధాశ్చ పుణ్యలోకం జయన్త్యుత ।। 49
భర్త భయంతో భార్యలు ఎప్పుడూ కోపపడరు. శత్రువులు ఎంత అపహాస్యం చేసినా, ఎన్నో కష్టాలు వచ్చినా, ఏకాగ్రతతో పవిత్రంగా ఉండే వారు పుణ్యలోకాలను పొందుతారు.
న క్రోధకాలం నియతం పశ్యన్తి పతయస్తవ। న క్రుద్ధాన్ప్రతియాయాద్వై పతీంస్తే వృత్రహా అపి। తేన త్వాం నాభిధావన్తి గన్ధర్వాః కామరూపిణః ।। 50
నీ భర్తలు ఎప్పుడూ కోపపడే సమయాన్ని పట్టించుకోరు. వారు కోపంతో భార్యలను దగ్గర పడరు. అందుకే, రూపాలు మార్చుకునే గంధర్వులు నిన్ను ఆశించరు.
యది తే సమయః కశ్చిత్కృతో హ్యాయతలోచనే। తం స్మరస్వ క్షమాశీలే క్షమా ధర్మో హ్యనుత్తమః ।। 51
ఓ విశాలనేత్రా, నీవు ఏదైనా ఒప్పందం చేసుంటే, దయచేసి దాన్ని గుర్తు పెట్టుకో. సహనం గొప్ప ధర్మం.
క్షమా ధర్మః క్షమా సత్యం క్షమా దానం క్షమా తపః। క్షమావతామయం లోకః పరలోకః క్షమావతాంమ్ ।। 52
సహనం ధర్మం, సహనం సత్యం, సహనం దానం, సహనం తపస్సు. ఈ లోకం సహనశీలులకు, పరలోకమూ సహనవంతులదే.
ద్వ్యంశినో ద్వాదశాఙ్గస్య చతుర్వింశతిపర్వణః। కస్త్రిషష్ఠిశతారస్య మాసోనస్యాక్షమీ భవేత్।। 53
పన్నెండు భాగాలు, ఇరవై నాలుగు విభాగాలు, అరవై మూడు వందల రోజుల సంవత్సరాన్ని ఎవరు సహనం లేకుండా తట్టుకోగలరు?
గచ్ఛ సైరన్ధ్రి గన్ధర్వాః కరిష్యన్తి తవ ప్రియమ్। వ్యపనేష్యన్తి తే దుఃఖం యేన తే విప్రియం కృతమ్ ।। 54
పోయి రా, సైరంధ్రీ! గంధర్వులు నీకు ఇష్టమైనది చేస్తారు. నీవు అనుభవించిన బాధను వారు తొలగిస్తారు.
ఇత్యేవముక్తే తిష్ఠన్తీం పునరేవాహ ధర్మరాట్। విఘ్నం కరోషి వై భద్రే దీవ్యతాం రాజసంసది ।। 55
ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆమె నిలబడి ఉండగా, ధర్మరాజు మళ్లీ అన్నాడు: 'ఓ మృదువైనవాడా, నీవు రాజసభలో జూదానికి అడ్డంకి కలిగిస్తున్నావు.'
తస్మాత్త్వమపి సుశ్రోణి శైలూషీవ విభాసి నః। ఏవముక్తా తు సా భర్త్రా సముద్వీక్ష్యాబ్రవీదిదమ్ ।। 56
అందువల్ల, ఓ సుందర నితంబాలవాడా, నీవు మాకు నాటకనటి లాగా కనిపిస్తున్నావు. భర్త ఇలా అన్నపుడు, ఆమె పైకి చూసి ఇలా చెప్పింది.
సత్యముక్తం త్వయా విద్వఞ్శైలూషీం విద్ధి మాం పునః। శైలూషకస్య తస్యాహం యేషాం జ్యేష్ఠోఽక్షకోవిదః ।। 57
నీరు చెప్పింది నిజమే, ఓ పండితా! నన్ను మళ్లీ నాటకనటిగా భావించు. మా కుటుంబంలో పెద్దవాడు జూదంలో నిపుణుడు.