స గత్వా త్వరితో రాజన్దేవైః సంప్రేషితః కచః। అసురేన్ద్రపురే శుక్రం దృష్ట్వా వాక్యమువాచ హ
ఓ రాజా! దేవతలు పంపిన వెంటనే కచుడు త్వరగా వెళ్లి, అసురుల రాజధానిలో శుక్రుణ్ణి చూసి ఇలా అన్నాడు.
ఋషేరఙ్గిరసః పౌత్రం పుత్రం సాక్షాద్బృహస్పతేః। నామ్నా కచ ఇతి ఖ్యాతం శిష్యం గృహ్ణాత్ మాం భవాన్
మహర్షి అంగిరసుని మనవడిని, బృహస్పతికి నేరుగా పుట్టిన కుమారుడిని, కచుడిగా పేరు పొందిన నన్ను, ప్రభూ! మీరు మీ శిష్యుడిగా స్వీకరించండి.
బ్రహ్మచర్యం చరిష్యామి త్వయ్యహం పరమం గురౌ। అనుమన్యస్వ మాం బ్రహ్మన్సహస్రం పరివత్సరాన్
ఓ గురువుగారూ! నేను మీ వద్ద కఠిన బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరిస్తాను. బ్రాహ్మణా! మీరు అనుమతిస్తే, వెయ్యేళ్లు సేవ చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
కచ సుస్వాగతం తేఽస్తు ప్రతిగృహ్ణామి తే వచః। అర్చయిష్యేఽహమర్చ్యం త్వామర్చితోఽస్తు బృహస్పతిః
కచా! నీకు హృదయపూర్వక స్వాగతం. నీ మాటలను నేను అంగీకరిస్తున్నాను. నిన్ను గౌరవించతగినవాడిగా గౌరవిస్తాను. బృహస్పతి గౌరవించబడినట్లు నీవు కూడా గౌరవించబడతావు.
కచస్తు తం తథేత్యుక్త్వా ప్రతిజగ్రాహ తద్వ్రతమ్। ఆదిష్టం కవిపుత్రేణ శుక్రేణోశనసా స్వయమ్
కచుడు 'అలాగే' అని సమాధానం చెప్పి, ఉశనసుని కుమారుడైన శుక్రుడు స్వయంగా చెప్పిన ఆ వ్రతాన్ని స్వీకరించాడు.
వ్రతస్య ప్రాప్తకాలం స యథోక్తం ప్రత్యగృహ్ణత। ఆరాధయన్నుపాధ్యాయం దేవయానీం చ భారత
వ్రతానికి సమయం వచ్చినప్పుడు, కచుడు చెప్పినట్లు ఆ వ్రతాన్ని స్వీకరించాడు. ఉపాధ్యాయుని, అలాగే దేవయానిని కూడా సేవచేశాడు, ఓ భారతా!
నిత్యమారాధయిష్యంస్తాం యువా యౌవనగాం మునిః। గాయన్నృత్యన్వాదయంశ్చ దేవయానీమతోషయత్
ఆ యువ ముని, ఎప్పుడూ ఆమెను సంతుష్టిపర్చాలని ప్రయత్నిస్తూ, పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ, వాద్యాలు వాయిస్తూ, యవ్వనంలోకి వచ్చిన దేవయానిని ఆనందింపజేశాడు.
స శీలయన్దేవయానీం కన్యాం సంప్రాప్తయౌవనామ్। పుష్పైః ఫలైః ప్రేషణైశ్చ తోషయామాస భారత
యవ్వనంలోకి వచ్చిన కన్య అయిన దేవయానిని, పుష్పాలు, పండ్లు ఇచ్చి, ఇతర సేవలు చేస్తూ, కచుడు సంతోషింపజేశాడు, ఓ భారతా!
దేవయాన్యపి తం విప్రం నియమవ్రతధారిణమ్। గాయన్తీ చ లలన్తీ చ రహః పర్యచరత్తథా
దేవయానీ కూడా ఆ నియమవ్రతాన్ని పాటించే బ్రాహ్మణుణ్ణి, ఒంటరిగా ఉండగా పాటలు పాడుతూ, ఆటలు ఆడుతూ సేవచేసేది.
గాయన్తం చైవ శుల్కం చ దాతారం ప్రియవాదినమ్। నార్యో నరం కామయన్తే రూపిణం స్రగ్విణం తథా
పాటలు పాడగలవాడు, దానం చేయగలవాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, అందంగా ఉండేవాడు, పూలహారాలు ధరించినవాడు — ఇలాంటి పురుషులను స్త్రీలు ఇష్టపడతారు.
పఞ్చవర్షశతాన్యేవం కచస్య చరతో వ్రతమ్। తత్రాతీయురథో బుద్ధ్వా దానవాస్తం తతః కచమ్
ఇలా కచుడు ఐదు వందల సంవత్సరాలు వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ ఉండగా, దానవులు ఈ విషయం తెలుసుకుని...
గా రక్షన్తం వనే దృష్ట్వా రహస్యేకమమర్షితాః। జఘ్నుర్బృహస్పతేర్ద్వేషాద్విద్యారక్షార్థమేవ చ
అడవిలో ఒంటరిగా గోవులను కాపాడుతున్న కచుణ్ణి చూసి, బృహస్పతిపై ద్వేషంతో, తమ విద్యను కాపాడుకోవాలనే కోపంతో, ఆ దానవులు అతన్ని చంపేశారు.
హత్వా శాలావృకేభ్యశ్చ ప్రాయచ్ఛఁల్లవశః కృతమ్। తతో గావో నివృత్తాస్తా అగోపాః స్వం నివేశనమ్
అతన్ని చంపి, అతని మాంసాన్ని నక్కలకు ఆహారంగా పెట్టారు. ఆ తరువాత, కాపరి లేకుండా పోయిన ఆ గోవులు తమ ఇంటికి తిరిగి వచ్చాయి.
సా దృష్ట్వా రహితా గాశ్చ కచేనాభ్యాగతా వనాత్। ఉవాచ వచనం కాలే దేవయాన్యథ భారత
అడవిలోంచి కచుడు లేకుండా గోవులు తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూసి, దేవయానీ సమయానికి తగిన మాటలు చెప్పింది, ఓ భారతా!
ఆహుతం చాగ్నిహోత్రం తే సూర్యశ్చాస్తం గతః ప్రభో। అగోపాశ్చాగతా గావః కచస్తాత న దృశ్యతే
నీ యజ్ఞం పూర్తయింది, సూర్యుడు అస్తమించాడు, గోవులు కాపరి లేకుండా వచ్చాయి, కానీ నాన్నా! కచుడు కనిపించడంలేదు.
వ్యక్తం హతో మృతో వాపి కచస్తాత భవిష్యతి। తం వినా న చ జీవేయమితి సత్యం బ్రవీమి తే
నాన్నా! కచ్చితంగా కచుడు చనిపోయాడేమో లేక హత్య చేయబడ్డాడేమో. అతడిని లేకుండా నేను బతకలేను — ఇది నిజం, మీకు చెబుతున్నాను.
తతః సంజీవినీం విద్యాం ప్రయుజ్య కచమాహ్వయత్
అప్పుడు శుక్రుడు సంజీవని విద్యను ఉపయోగించి కచుణ్ణి పిలిచాడు.
భిత్త్వా భిత్త్వా శరీరాణి వృకాణాం స వినిర్గతః। ఆహూతః ప్రాదురభవత్కచో హృష్టోఽథ విద్యయా
నక్కల శరీరాలను చీల్చుకుంటూ, పిలవబడిన కచుడు బయటకు వచ్చాడు. ఆ విద్య వల్ల అతడు ఆనందంతో కనిపించాడు.
కస్మాచ్చిరాయితోఽసీతి పృష్టస్తామాహ భార్గవీమ్
ఎందుకు ఇంత ఆలస్యమైంది అని అడిగినప్పుడు, అతడు భృగువు కుమార్తెకు ఇలా చెప్పాడు.
గృహీత్వా శ్రమభారార్తో వటవృక్షం సమాశ్రితః। గావశ్చ సహితాః సర్వా వృక్షచ్ఛాయాముపాశ్రితాః
బాగా అలసిపోయి, ఒక వటవృక్షం నీడలో ఆశ్రయం తీసుకున్నాను. నా వెంట ఉన్న ఆవులు కూడా ఆ చెట్టు నీడలోకి వచ్చాయి.
అసురాస్తత్ర మాం దృష్ట్వా కస్త్వమిత్యభ్యచోదయన్। బృహస్పతిసుతశ్చాహం కచ ఇత్యభివిశ్రుతః
అక్కడ అసురులు నన్ను చూసి, 'నువ్వెవరు?' అని అడిగారు. నేను బృహస్పతి కుమారుడిని, కచుడిని అని చెప్పాను.
ఇత్యుక్తమాత్రే మాం హత్వా పేషీకృత్వా తు దానవాః। దత్త్వా శాలావృకేభ్యస్తు సుఖం జగ్ముః స్వమాలయం
అలా చెప్పగానే, దానవులు నన్ను చంపి, నశింపజేసి, నా అవశేషాలను నక్కలు, కోయిలలకు ఇచ్చి, సంతోషంగా తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
ఆహూతో విద్యయా భద్రే భార్గవేణ మహాత్మనా। త్వత్సమీపమిహాయాతః కథంచిత్ప్రాప్తజీవితః
అప్పుడు భృగువు వంశీయుడు తన విద్యతో నన్ను పిలిచి, ప్రియమైనవాడా, నేను ఏదో విధంగా ప్రాణం తిరిగి పొందినవాడిగా నీ దగ్గరకు వచ్చాను.
హతోఽహమితి చాచఖ్యౌ పృష్టో బ్రాహ్మణకన్యయా। స పునర్దేవయాన్యోక్తః పుష్పాణ్యాహర మే ద్విజ
బ్రాహ్మణ కుమార్తె అడిగినప్పుడు, 'నన్ను చంపారు' అని చెప్పాను. మళ్లీ దేవయాని, 'నాకు పువ్వులు తీసుకురా బ్రాహ్మణా' అని చెప్పింది.
వనం యయౌ కచో విప్రో దదృశుర్దానవాశ్చ తమ్। పునస్తం పేషయిత్వా తు సముద్రామ్భస్యమిశ్రయన్
బ్రాహ్మణుడు కచుడు అడవికి వెళ్లాడు. దానవులు అక్కడ అతన్ని చూశారు. మళ్లీ అతన్ని చంపి, నశింపజేసి, సముద్రపు నీటిలో కలిపేశారు.
చిరం గతం పునః కన్యా పిత్రే తం సంన్యవేదయత్। విప్రేణ పునరాహూతో విద్యయా గురుదేహజః। పునరావృత్య తద్వృత్తం న్యవేదయత తద్యథా
అతడు చాలా కాలం తిరిగి రాకపోవడంతో, ఆ యువతి మళ్లీ తన తండ్రికి చెప్పింది. గురువు విద్యతో బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ పిలవబడి, వచ్చిన తరువాత జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరించాడు.
తతస్తృతీయం హత్వా తం దగ్ధ్వా కృత్వా చ చూర్ణశః। ప్రాయచ్ఛన్బ్రాహ్మణాయైవ సురాయామసురాస్తథా
తర్వాత మూడోసారి అతన్ని చంపి, కాల్చి, బూడిదగా చేసి, ఆ బూడిదను బ్రాహ్మణునికి, అలాగే తమకూ అసురులు తాగించారు.
అపిబత్సురయా సార్ధం కచభస్మ భృగూద్వహః। సా సాయన్తనవేలాయామగోపా గాః సమాగతాః
భృగువు వంశీయుడు, అసురులతో కలిసి కచుని బూడిదను మద్యంలో కలిపి తాగాడు. సాయంత్రం సమయంలో గోపులు ఆవులను తీసుకొచ్చారు.
దేవయానీ శఙ్కమానా దృష్ట్వా పితరమబ్రవీత్।' పుష్పాహారః ప్రేషణకృత్కచస్తాత న దృశ్యతే
దేవయాని అనుమానం వచ్చి, తన తండ్రిని చూసి, 'తండ్రి, పువ్వులు తెచ్చేందుకు పంపిన కచుడు కనిపించడంలేదు' అని చెప్పింది.
వ్యక్తం హతో మృతో వాపి కచస్తాత భవిష్యతి। తం వినా న చ జీవేయం కచం సత్యం బ్రవీమి తే
'తండ్రి, కచుడు ఖచ్చితంగా చనిపోయాడు లేక చంపబడ్డాడు. అతడిని లేకుండా నేను బ్రతకలేను. నిజమే చెబుతున్నాను.'