ఇదం హి రూపం ప్రథమం తవానఘే నిరర్థకం కేవలమద్య భామిని । అధార్యమాణా స్నగివోత్తమా శుభా న శోభసే సున్దరి శోభనా సతీ ।। 32
ఓ నిర్దోషురాలా, నీ అందం ఇప్పుడు వృథాగా పోతోంది. మంచి వస్త్రాలు ధరించక, నీవు నిజంగా అందంగా ఉన్నా, నీ అందం వెలుగుపెట్టడం లేదు.
త్యజామి దారాన్మమ యే పురాతనా భవన్తు దాస్యస్తవ చారుహాసిని । అహం చ తే సున్దరి దాసవత్స్థితః సదా భవిష్యే వశగో వరాననే ।। 33
నా పాత భార్యలను వదిలేస్తాను, వారు నీకు సేవకులవుగా మారాలి, ఓ మధురహాస్యముతో ఉన్నవాడా. నేను కూడా నీకు సేవకుడిగా, నీ ఆధీనంగా ఎప్పుడూ ఉంటాను, ఓ సుందరి.
ఏవముక్తాఽనవద్యాఙ్గీ కీచకేన దురాత్మనా । ద్రౌపదీ తమువాచేదం సైరన్ధ్రీవేషధారిణీ ।। 1
అలా దుర్మార్గుడైన కీచకుడు చెప్పినప్పుడు, సాయిరంధ్రీ వేషంలో ఉన్న నిష్కళంకమైన ద్రౌపది అతనికి ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
అప్రార్థనీయామిహం మాం సూతపుత్రాభిమన్యసే। నిహీనవర్ణాం సైరేన్ధ్రీం బీభత్సాం కేశకారిణీమ్ ।। 2
ఓ సూతపుత్రా, నీవు నన్ను కోరుతున్నావు. నేను తక్కువ వర్ణానికి చెందినవాడిని, సాయిరంధ్రీని, అశుభంగా, జుట్టు చిత్తుగా ఉన్నవాడిని.
పరదారాఽస్మి భద్రం తే న యుక్తం తవ సాంప్రతమ్। దయితాః ప్రాణినాం దారా ధర్మం సమనుచిన్తయ ।। 3
నేను పరపురుషుని భార్యను, నీకు మంగళం కలగాలి. ఇప్పుడు నీకు ఇది తగదు. భార్యలు ప్రతి మనిషికి ప్రాణప్రియమైనవారు. ధర్మాన్ని ఆలోచించు.
పరదారే న తే బుద్ధిర్జాతు కార్యా కథంచన । వివర్జనం హ్యకార్యాణామేతత్సుపురుషవ్రతమ్ ।। 4
పరస్త్రీపై ఎప్పుడూ మనసు పెట్టకూడదు. అనుచితమైన వాటిని దూరంగా ఉంచడమే మంచి మనుషుల వ్రతం.
మిథ్యాభిగృధ్నో హి నరః పాపాత్మా మోహమాస్థితః । అయశః ప్రాప్నుయాద్ధోరం మహద్వా ప్రాప్నుయాద్భయమ్ ।। 5
తప్పుగా ఆశపడే, దుష్టమనస్సు కలిగి, మోహంలో ఉన్న మనిషి ఘోరమైన అపఖ్యాతిని పొందుతాడు, పెద్ద ప్రమాదాన్ని కూడా ఎదుర్కొనవచ్చు.
ఏవముక్తస్తు సైరన్ధ్ర్యా కీచకః కామమోహితః। జానన్నపి సుదుర్బుద్ధిః పరదారాభిమర్శనే ।। 6
సాయిరంధ్రీ ఇలా చెప్పినా, కీచకుడు కామంలో మునిగి, తెలిసినా కూడా, పరస్త్రీపై మనసు పెట్టడాన్ని వదలలేదు.
దోషాన్బహూన్ప్రాణహరాన్సర్వలోకవిగర్హితాన్ । ప్రోవాచేదం సుదుర్బుద్ధిర్ద్రౌపదీమజితేన్ద్రియః ।। 7
అతిగా చెడ్డ మనసున్న, తన ఇంద్రియాలను అదుపు చేసుకోలేని ఆ మనిషి, అందరూ తప్పుపడే, ప్రాణాలు పోయే ఎన్నో దోషాలను ద్రౌపదికి చెప్పాడు.
నార్హస్యేవం వరారోహే ప్రత్యాఖ్యాతుం వరాననే । మాం మన్మథసమావిష్టం త్వత్కృతే చారుహాసిని ।। 8
అందమైన ముఖం, మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడివి, నన్ను ఇలా తిరస్కరించకూడదు. నీ కోసం నేను మనసు కోల్పోయాను.
ప్రత్యాఖ్యాయ చ మాం భీరు వశగం ప్రియవాదినమ్ । నూనం త్వమసితాపాఙ్గి పశ్చాత్తాపం కరిష్యసి ।। 9
నీవు నన్ను తిరస్కరిస్తే, మృదువుగా మాట్లాడే, నిన్ను ప్రేమించే నన్ను వదిలేస్తే, నల్లని కళ్లతో ఉన్న భయపడే వాడివి, నువ్వు తప్పక తరువాత పశ్చాత్తాపపడతావు.
అహం హి సుభ్రు రాజ్యస్య కృత్స్నస్యాస్య సుమధ్యమే । ప్రభుర్వాసయితా చైవ వీర్యే చాప్రతిమః క్షితౌ ।। 10
సుందరమైన కనుబొమ్మలు, సన్నని నడుము కలిగినవాడివి, ఈ మొత్తం రాజ్యానికి నేను అధిపతి, దీనికి సంరక్షకుడిని, భూమిపై నా శౌర్యానికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు.
పృథివ్యాం మత్సమో నాస్తి కశ్చిదన్యః పుమానిహ । రూపయౌవనసౌభాగ్యైర్భోగైశ్చానుత్తమైః శుభైః ।। 11
ఈ భూమిపై అందంలో, యవ్వనంలో, అదృష్టంలో, అత్యుత్తమ భోగాల్లో నాకు సమానమైన వాడు మరొకరు లేరు.
సర్వకామసమృద్ధేషు భోగేష్వనుపమేష్విహ। భోక్తవ్యేషు చ కల్యాణి కస్మాద్దాస్యే రతా హ్యసి ।। 12
అమ్మా, ఇక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేరే, అపూర్వమైన ఆనందాలు ఉన్నప్పుడు, నువ్వు ఎందుకు దాస్య జీవితాన్ని ఇష్టపడుతున్నావు?
మయా దత్తమిదం రాజ్యం స్వామిన్యసి శుభాననే। భజస్వ మాం వరారోహే భుఙ్క్ష్వం భోగాననుత్తమాన్ ।। 13
అందమైన ముఖం కలిగినవాడివి, నేను నీకు ఈ రాజ్యాన్ని ఇచ్చాను. నన్ను అంగీకరించు, అత్యుత్తమమైన భోగాలను అనుభవించు.
ఏవముక్తా తు సా సాధ్వీ కీచకేనాశుభం వచః। కీచకం ప్రత్యువాచేదం గర్హయన్త్యస్య తద్వచః ।। 14
కీచకుడు చెడ్డ మాటలు చెప్పినప్పుడు, ఆ సతీమంతుడు ఆ మాటలను తప్పుబడుతూ, అతనికి ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
మా సూతపుత్ర ముహ్యస్వ మాఽద్య త్యక్ష్యస్వ జీవితమ్। జానీహి పఞ్చభిర్ఘోరైర్నిత్యం మామభిరక్షితామ్ ।। 15
సూతపుత్రా, నీకు బుద్ధి పోయేలా చేయకు, ఈ రోజు నీ ప్రాణాన్ని పోగొట్టుకోకు. నన్ను ఐదుగురు భయంకరమైనవారు ఎప్పుడూ కాపాడుతున్నారు అని తెలుసుకో.
న చాప్యహం త్వయా లభ్యా గన్ధర్వాః పతయో మమ। తే త్వాం నిహన్యుః కుపితాః సాధ్వలం మా వ్యనీనశః ।। 16
నీవు నన్ను పొందలేవు. గంధర్వులు నా భర్తలు. వారు కోపగించుకుంటే, బహిరంగంగా అయినా, రహస్యంగా అయినా, నిన్ను చంపేస్తారు.
అశక్యరూపం పురుషైరధ్వానం గన్తుమిచ్ఛసి ।। 17
ఎవరూ చేయలేని పని చేయాలని నీవు ప్రయత్నిస్తున్నావు.
యథా నిశ్చేతనో బాలః కూలస్థః కూలముత్తరమ్। తర్తుమిచ్ఛతి మన్దాత్మా తథా త్వం కర్తుమిచ్ఛసి ।। 18
ఎలా ఒక చిన్న పిల్లవాడు, తీరంలో నిలబడి, అవివేకంగా, నదిని దాటి వెళ్లాలని అనుకుంటాడో, అలాగే నీవు కూడా అవివేకంగా వ్యవహరించాలనుకుంటున్నావు.
అన్తర్మహీం వా యది వోర్ధ్వముత్పతేః సముద్రపారం యది వా ప్ర తథాపి తేషాం న విమోక్షమర్హసి ప్రమాథినో దేవసుతా హి ఖేచరాః
నీవు భూమిలోకి పోయినా, పైకి ఎగిరినా, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినా, వారు నిన్ను విడిచిపెట్టరు. ఆ దేవపుత్రులు ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, శత్రువులను సంహరిస్తారు.
త్వం కాలరాత్రీమివ కశ్చిదాతురః కిం మాం దృఢం పార్థయసేఽద్య కిం మాతురఙ్కే శయితో యథా శిశుశ్చన్ద్రం జిఘృక్షురివ మన్యస
నీవు నన్ను ఇంతగా కోరుకోవడమెందుకు? ఒక రోగి మరణరాత్రిని ఆశించేలా, ఒక చిన్నారి తల్లి ఒడిలో పడుకుని చంద్రుడిని అందుకోవాలని అనుకునేలా నీవు నన్ను కోరుతున్నావు.
తేషాం ప్రియాం ప్రార్థయతో న తే భువి గత్వా దివం వా శరణం భ న వర్తతే కీచక తే దృశా శుభం యా తేన సంజీవనమర్థయేత సా ।। 2
కీచకా, ఆ పురుషుల ప్రియమైనవారిని కోరే వాడికి భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ ఎక్కడా రక్షణ లేదు. అలాంటి పని చేసినవాడు ప్రాణాన్ని కాపాడుకోలేడు.
ప్రత్యాఖ్యాతశ్చ పాఞ్చాల్యా కీచకః కామమోహితః। ప్రవిశ్య రాజభవనం భగిన్యా అగ్రతః స్థితః ।। 1
పంచాలి తిరస్కరించడంతో, కామంతో మత్తెక్కిన కీచకుడు, రాజభవనంలోకి వెళ్లి తన అక్క ముందున్నాడు.
సోభివీక్ష్య సుకేశాన్తాం సుదేష్ణాం భగినీం ప్రియామ్ । అమర్యాదేన కామేన ఘోరేణాభిపరిప్లుతః ।। 2
అందమైన జుట్టు కలిగిన తన ప్రియమైన అక్క సుదేశ్నను చూసి, కీచకుడు నియమాలు లేని భయంకరమైన కామంతో పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.
స తు మూర్ధ్ర్యఞ్జలిం కృత్వా భగిన్యాశ్చరణావుభౌ । సంమోహాభిహతస్తూర్ణం వాతోద్ధృత ఇవార్ణవః ।। 3
ఆయన తలపై చేతులు జోడించి, అక్క పాదాలను తాకాడు. మత్తుతో మునిగిపోయి, గాలి తాకిన సముద్రంలా అయోమయంగా ఉన్నాడు.
స ప్రోవాచ సుదుఃఖార్తో భగినీం నిశ్వసన్ముహుః । అవ్యక్తమృదునా సామ్నా శుష్యతా చ పునఃపునః ।। 4
ఆయన గాఢమైన బాధతో, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, తన మాటలు మృదువుగా, స్పష్టంగా కాకుండా, ఎడా పొడా ఆగిపోతూ తన అక్కతో చెప్పాడు.
యథా సుదేష్ణే సైరన్ధ్ర్యా సంగచ్ఛేయం సకామయా । తథా శీఘ్రం కురుష్వాద్య మాఽహం ప్రాణాన్ప్రహాసిషమ్ ।। 5
సుదేష్ణా! నాకిష్టమైన సైరంధ్రీ కూడా అంగీకరించేలా నేడు త్వరగా ఏర్పాటుచేయి. లేదంటే నేను ప్రాణాలు కోల్పోతాను.
యదీయమనవద్యాఙ్గీ న మామద్యాపి కాఙ్క్షతే । చేతసాఽభిప్రసన్నేన గతోస్మి యమసాదనమ్ ।। 6
ఈ కలంకరహితమైన స్త్రీ ఇప్పటికీ నన్ను మనస్పూర్తిగా కోరుకోకపోతే, నేను ఇప్పటికే యమలోకానికి వెళ్లినట్లే.
తమువాచ పరిష్వజ్య సుదేష్ణా భ్రాతరం ప్రియమ్। భ్రాతుర్జీవితరక్షార్థం సమాశ్వాస్యాసితేక్షణా ।। 7
కృష్ణవర్ణమైన కన్నులతో సుదేష్ణా తన ప్రియమైన తమ్ముడిని ఆలింగనం చేసి, అతని ప్రాణాలను కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో సాంత్వనపూర్వకంగా ధైర్యం చెప్పింది.