ఇత్యుక్తాస్తే విరాటేన సర్వే మల్లా విశాంపతే । తూష్ణీమాసంస్తతో రాజా క్రోధావిష్ట ఉవాచ హ ।। 25
విరాటుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఓ రాజా, అందరు మల్లయోధులు మౌనంగా ఉన్నారు; అప్పుడు రాజు కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
గ్రామాంశ్చ వేతనాన్యేపాం మల్లానాం హారయామ్యహమ్। తతో యుధిష్ఠిరోఽవాదీచ్ఛ్రుత్వా మాత్స్యపతేర్వచః ।। 26
ఈ మల్లయోధుల గ్రామాలు, జీతాలు నేను తీసేస్తాను; అప్పుడు మత్స్య దేశాధిపతి మాటలు విని, యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు.
అస్తి మల్లో మహారాజ మయా దృష్టో యుధిష్ఠిరే। అనేన సహ మల్లేన యోద్ధుం శక్నోతి భూపతే ।। 27
మహారాజా, నేను ఒక మల్లయోధుడిని చూశాను; ఆయన ఈ మల్లయోధుడితో పోరాడగలడు, ఓ భూమిపతి.
యోసౌ మల్లో మయా దృష్టః పూర్వం యౌధిష్ఠిరే పురే। సోయం మల్లో వసత్యేప రాజంస్తవ మహానసే ।। 28
యుధిష్ఠిరుని నగరంలో నేను ముందుగా చూసిన ఆ మల్లయోధుడు ఇప్పుడు నీ రాజ్యంలో, నీ అట్టింట్లో ఉన్నాడు, ఓ రాజా.
యుధిష్ఠిరవచః శ్రుత్వా వ్యక్తమాహేతి పార్థివః। సోప్యథాహూయతాం క్షిప్రం యోద్ధుం మల్లేన సంప్రతి ।। 29
యుధిష్ఠిరుని మాట విని, రాజు స్పష్టంగా, 'వెంటనే అతన్ని పిలిపించండి, మల్లయోధుడితో పోరాడేందుకు,' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
భీమసేనో విరాటేన ఆహూతశ్చోదితస్తథా। యోద్ధుం తతోఽబ్రవీద్వాక్యం యోద్ధుం శక్నోమి భూపతే ।। 30
విరాటుడు పిలిచి, పోరాడమని ప్రోత్సహించగా, భీమసేను, 'రాజా, నేను పోరాడగలను,' అని అన్నాడు.
నరేన్ద్ర తే ప్రభావేన శ్రియా శక్త్యా చ శాసనాత్। అనేన సహ మల్లేన యోద్ధుం రాజేన్ద్ర శక్నుయామ్ ।। 31
ఓ రాజా, మీ బలంతో, వైభవంతో, శక్తితో, ఆజ్ఞతో నేను ఈ మల్లునితో యుద్ధం చేయగలను, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా.
యుధిష్ఠిరకృతం జ్ఞాత్వా శ్రియా తవ విశాంపతే। మహాదేవస్య భక్త్యా చ తం మల్లం పాతయామ్యహమ్ ।। 32
ఈ పోటీ యుధిష్ఠిరుడు ఏర్పాటు చేసినదని తెలుసుకొని, నీ మహిమతో, ప్రజల పాలకుడవైన నీ గొప్పతనంతో, మహాదేవుడికి భక్తితో నేను ఆ మల్లుని పడగొడతాను.
చోదితో భీమసేనస్తు మల్లమాహూయ మణ్డలే। యోద్ధుం వ్యవస్థితో వీరో రేణుం సంమృజ్య హస్తయోః। మత్తో గజ ఇవాన్యం తు యోద్ధుం సముపచక్రమే ।। 33
అప్పుడు భీమసేనుడు ప్రేరేపించబడి, ఆ మల్లుని రంగంలోకి పిలిచాడు. ధైర్యవంతుడైన భీముడు చేతులకు మట్టి రాసుకొని యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు. మత్తెక్కిన ఏనుగు మరో ఏనుగును ఎదుర్కొనడానికి వచ్చినట్లు అతడు ముందుకు వచ్చాడు.
అథ సూదేన తం మల్లం యోధయామాస మత్స్యరాట్ర ।। 34
ఆ సమయంలో రథసారధి ఆజ్ఞతో మత్స్య రాజు ఆ మల్లుని యుద్ధానికి పంపించాడు.
నోద్యమానస్తదా భీమో దుఃఖేనేవాకరోన్మతిమ్। న హి శక్నోమ్యశక్తోపి ప్రత్యాఖ్యాతుం నరాధిపం ।। 35
ఆ సమయంలో భీముడు ఉత్సాహంగా లేచిపోలేదు, ఇబ్బందిగా నిర్ణయం తీసుకున్నట్టు కనిపించాడు. ఎందుకంటే అతనికి మనసు లేకపోయినా, రాజును తిరస్కరించలేకపోయాడు.
తతః స పురుషవ్యాఘ్రః శార్దూలశిథిలం చరన్। ప్రవివేశ మహారఙ్గం విరాటమభిహర్షయన్ ।। 36
తర్వాత ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, సింహంలా నడుచుకుంటూ, మహారంగంలోకి ప్రవేశించాడు. అతని అడుగులతో విరాట మహారాజు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయాడు.
బవన్ధ కక్షాం కౌన్తేయస్తతః సంహర్షయఞ్జనమ్ । తతస్తు వృత్రసఙ్కాశం భీమో మల్లం సమాహ్వయత్ ।। 37
కుంతీ కుమారుడు తన కట్టును బిగించుకొని, జనంలో ఉత్సాహాన్ని రేపాడు. ఆ తరువాత భీముడు, వృత్రాసురుడిని ఎదుర్కొన్న ఇంద్రుడిలా, ఆ మల్లుని యుద్ధానికి పిలిచాడు.
జీమూతం నామ తం తత్ర మల్లప్రఖ్యాతవిక్రమమ్ । కక్షే మల్లం గృహీత్వాఽథ ననాద బహు సింహవత్ ।। 38
అక్కడ జిమూతుడు అనే, పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధి చెందిన మల్లుని భీముడు నడుము పట్టుకొని, సింహంలా గర్జిస్తూ గొప్ప శబ్దం చేశాడు.
తావుభౌ సుమహోత్సాహావుభౌ భీమపరాక్రమౌ । మత్తావివ మహాకాయౌ వారణౌ షష్ఠిహాయనౌ ।। 39
వారు ఇద్దరూ గొప్ప ఉత్సాహంతో, భీముడి బలంతో సమానంగా, భారీ శరీరాలతో, ఆరు సంవత్సరాల మత్తెక్కిన రెండు ఏనుగుల్లా కనిపించారు.
తతస్తౌ నరశార్దూలౌ బాహుయుద్ధం సమీయతు। వీరౌ పరమసంహృష్టావన్యోన్యజయకాఙ్క్షిణౌ ।। 40
ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, పరస్పర విజయాన్ని కోరుకుంటూ, పరాక్రమశాలులుగా, పరమానందంతో చేతిచేతి యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యారు.
ఉభౌ పరమసంహృష్టౌ బలేనాతిబలావుభౌ । అన్యోన్యస్యాన్తరం ప్రేప్సూ పరస్పరజయైషిణౌ ।। 41
వారు ఇద్దరూ పరమ ఆనందంతో, అపారమైన బలంతో, ఒకరిపై ఒకరు గెలవాలని ఆశిస్తూ, ఎదుటివాడిలో బలహీనత వెతుకుతూ పోరాడారు.
కృతప్రతికృతైశ్చిత్రైర్బాహుభిశ్చ సుసఙ్కటైః। సన్నిపాతావధూతైశ్చ ప్రమాథోన్మథనైస్తథా ।। 42
వారు నైపుణ్యంగా, సంక్లిష్టమైన చేయి కదలికలతో, గట్టిగా పట్టుకొని, వంకరలు, మోపులు, బలంగా తిప్పడాలతో ఒకరినొకరు దాడి చేశారు.
క్షేపణైర్ముష్టిభిశ్చైవ వరాహోద్ధూతనిస్స్వనైః। తలైర్వజ్రనిపాతైశ్చ ప్రసృష్టాభిస్తథైవ చ ।। 43
వారు ఒకరినొకరు విసిరిపారేయడం, ముష్టులతో పందిపిల్లల అరుపుల్లా శబ్దాలు చేయడం, వజ్రపు మోతలతో తడిమిపెట్టడం, గట్టిగా కొట్టడం చేశారు.
శలాకానఖపాతైశ్చ పాదోద్ధూతైశ్చ దారుణైః । జానుభిశ్చాశ్మనిర్ఘోషైః శిరోభిశ్చావఘట్టనైః ।। 44
వారు వేలి, నఖాలతో గట్టిగా కొట్టడం, భయంకరంగా కాలితో తన్నడం, రాళ్ల మోతలతో మోకాళ్లతో కొట్టడం, తలలతో గుద్దుకోవడం చేశారు.
తద్యుద్ధమభవద్ధోరమశస్త్రం బాహుతేజసా। బలప్రాణేన శూరాణాం సమాజోత్సవసన్నిధౌ ।। 45
ఆ యుద్ధం భయంకరంగా, ఆయుధాలు లేకుండా, చేయి బలంతో, సమాజోత్సవంలో కూడిన వీరుల సమక్షంలో సాగింది.
అరజ్యత జనః సర్వః సోత్క్రుష్టనినదోత్థితః। బలినోః సంయుగే రాజన్వృత్రవాసవయోరివ ।। 46
అందరూ ప్రజలు ఉత్సాహంతో, అరుపులతో లేచి, ఆ ఇద్దరు బలవంతుల యుద్ధాన్ని వృత్రుడు-ఇంద్రుడు పోరాటంలా చూశారు.
ప్రకర్షణాకర్షణయోరభ్యాకర్షవికర్షణైః। ఆకర్షతురథాన్యోన్యం జానుభిశ్చాపి జన్ఘతుః ।। 47
వారు ఒకరినొకరు లాగడం, తిప్పడం, దగ్గరకు చేర్చడం, మోకాళ్లతో ఎదుటివాడి తొడలను గట్టిగా కొట్టడం చేశారు.
తతః శబ్దేన మహతా భర్త్సయన్తౌ పరస్పరమ్। వ్యూఢోరస్కౌ దీర్ఘభుజౌ నియుద్ధకుశలావుభౌ। బాహుభిః సమసజ్జేతామాయసైః పరిఘైరివ ।। 48
తర్వాత వారు గొప్ప శబ్దంతో, ఒకరినొకరు బెదిరిస్తూ, విస్తారమైన ఛాతీ, పొడవైన చేతులతో, మల్లయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు, ఇనుప దండాల్లా చేతులతో బలంగా పట్టుకున్నారు.
ఉత్పపాతాథ వేగేన మల్లం కక్షే గృహీతవాన్। పార్శ్వం నిగృహ్య హస్తేన పాతయామాస మల్లకమ్ ।। 49
ఆ వేగంగా మల్లుడిని నడుము పట్టుకొని, అతని పక్కను చేతితో బిగించి నేలపై పడేసాడు.
చకర్ష దోర్భ్యాముత్పాత్య భీమో మల్లమమిత్రహా। నినదం తమభిక్రోశఞ్శార్దూల ఇవ వారణమ్ ।। 50
శత్రువులను సంహరించే భీముడు తన చేతులతో మల్లుడిని పైకి ఎత్తి, గట్టిగా గర్జిస్తూ, పులి ఏనుగును ఎదుర్కొనినట్టు అతన్ని లాగాడు.
సముద్యమ్య మహాబాహుర్భ్రామయామాస వీర్యవాన్ । తతో మల్లాశ్చ మత్స్యాశ్చ విస్మయం చక్రిరే పరమ్ ।। 51
బలవంతుడు, దీర్ఘబాహువు అయిన భీముడు అతన్ని పైకి ఎత్తి చుట్టూ తిప్పాడు. అప్పుడు మిగతా మల్లులు, మత్స్యులు అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
భ్రామయిత్వా శతగుణం గతసత్వమచేతనమ్ । ప్రత్యపింషన్మహాబాహుర్మల్లం భువి వృకోదరః।। 52
వృకోదరుడు ఆ మల్లుడిని వందసార్లు తిప్పి, అతని బలహీనమై, స్పృహ కోల్పోయే వరకు భూమిపై బలంగా నలిపాడు.
తస్మిన్వినిహతే వీరే జీమూతే లోకవిశ్రుతే । విరాటః పరమం హర్షమగచ్ఛద్వాన్ధవైః సహ ।। 53
ప్రఖ్యాతుడైన జీమూతుడు ఓడిపోవడంతో, విరాటుడు తన బంధువులతో కలిసి అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
ప్రహర్షాత్ప్రదదౌ విత్తం బహు రాజ మహామనాః। వలలాయ మహారఙ్గే యథా వైశ్రవణస్తథా ।। 54
ఆనందంతో మహాత్ముడైన రాజు విరాటుడు ఎంతో ధనం ఇచ్చాడు. అతడు మహా రంగస్థలంలో కుబేరుడు నడిచినట్టు సంచరించాడు.