కశ్చ తే దాతుముచ్ఛిష్టం పుమానర్హతి భామిని । ప్రసారయేచ్చ కః పాదౌ లక్ష్మీం దృష్ట్వైవ బుద్ధిమాన్ ।। 79
ఓ అందమైనవాడా, నీ అదృష్టాన్ని చూసి ఎవరు నీకు మిగిలిన అన్నం ఇవ్వగలరు? లేదా ఎవరు నీ పాదాలను చాచి పెట్టమని అడగగలరు?
ఏవమాచారసంపన్నా ఏవం దేవపరాయణా। రక్ష్యా త్వమసి భూతానాం సావిత్రీవద్విజన్మనామ్ ।। 80
నీలా మంచి ఆచారంతో, దేవతల పట్ల భక్తితో ఉన్నవారు, సావిత్రిలా బ్రాహ్మణుల మధ్య రక్షించబడతారు. నీవు కూడా అన్ని జీవులలో రక్షణ పొందవలసినవాడవు.
దేవతా ఇవ కల్యాణి పూజితా వరవర్ణినీ। వస భద్రే మయి ప్రీతా ప్రీతిర్హి మయి వర్తతే। సర్వకామైః ప్రముదితా నిరుద్విగ్నమనాః సుఖమ్ ।। 81
ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీ అందమైన రూపంతో, దేవతలా గౌరవించబడుతూ, నా మీద ప్రేమతో సంతోషంగా ఉండు. నా ప్రేమ నిండుగా నీతో ఉంది. అన్ని కోరికలతో ఆనందంగా, చింత లేకుండా జీవించు.
సుదేష్ణయైవముక్తా సా సంప్రీతా చారుహాసినీ। నిర్విశఙ్కా విరాటస్య వివేశాన్తఃపురం సుఖమ్ ।। 82
సుదేష్ణ ఈ మాటలు చెప్పినప్పుడు, ఆ చక్కని నవ్వుతో ఉన్న ద్రౌపది సంతోషంగా, భయమేమీ లేకుండా విరాటుని అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించింది.
యాజ్ఞసేనీ సుదేష్ణాం తు శుశ్రూపన్తీ విశాంపతే। అవసత్పరిచారార్హా సుదుఃఖం జనమేజయ ।। 83
ఓ జనమేజయా, యజ్ఞసేనీ సుదేష్ణకు సేవ చేస్తూ, సేవకు అర్హురాలిగా, ఎంతో బాధను భరించుకుంటూ అక్కడ నివసించింది.
ఏవం విరాటే న్యవసంస్తు పాణ్డవాః కృష్ణా తథాఽన్తఃపురమేత్య శోభనా। అజ్ఞాతచర్యాం ప్రతిరుద్ధమానసా యథాఽగ్రథో భస్మని గూఢతేజసః ।। 84
అలా పాండవులు, ద్రౌపది కూడా విరాటునగరంలో అంతఃపురంలోకి వెళ్లి, తమ అసలైన స్వభావాన్ని దాచుకొని, బూడిదలో దాగిన అగ్నిలా జీవించారు.
ఏవం విరాటనగరే వసన్తః సత్యవిక్రమాః। అత ఊర్ధ్వం నరవ్యాఘ్రాః కిమకుర్వత పాణ్డవాః ।। 1
విరాటునగరంలో సత్యవంతులు, పరాక్రమవంతులు అయిన పాండవులు అలా నివసిస్తూ, తరువాత ఏమి చేసారు?
ఏవం తే న్యవసంస్తత్ర ప్రచ్ఛన్నాః కురునన్దనాః । ఆరాధయన్తో రాజానాం యదకుర్వత తచ్ఛృణు ।। 2
అక్కడ కౌరవంశజులు తమను దాచుకొని ఉండగా, రాజును సంతోషపెట్టేందుకు వారు చేసిన కార్యాలు ఇప్పుడు విను.
యుధిష్ఠిరః సభాస్తారః సభ్యానామభవత్ప్రియః । తథైవ చ విరాటస్య సపుత్రస్య విశాంపతే ।। 3
యుధిష్ఠిరుడు సభలో అందరికీ ప్రియుడయ్యాడు. అలాగే విరాటుని, అతని కుమారునికీ ఇష్టుడయ్యాడు.
స హ్యక్షహృదయజ్ఞస్తాన్క్రీడయామాస పాణ్డవః। అక్షబద్ధాన్యథాకామం సూత్రబద్ధానివ ద్విజాన్ ।। 4
ఆ పాండవుడు, పాశాకలలో నిపుణుడు, తనకు అనుకూలంగా పాశాలను కట్టి, బ్రాహ్మణుడు దారంతో కట్టినట్టు, ఆటలో అందరితో ఆడేవాడు.
అజ్ఞాతం చ విరాటస్య విజిత్య వసు ధర్మరాట్। భ్రాతృభ్యః పురుషవ్యాఘ్రో యథేష్టం సంప్రయచ్ఛతి ।। 5
విరాటుడు గుర్తించకపోయినా, ధర్మరాజు సంపదను గెలుచుకొని, తన అన్నదమ్ములకు కావలసినంతగా ఇచ్చేవాడు.
భీమసేనోపి మాంసాని భక్ష్యాణి వివిధాని చ । అతిసృష్టాని మత్స్యేన విక్రీణన్నివ భ్రాతృషు ।। 6
భీమసేనుడు కూడా విభిన్నమైన మాంసాలు, వంటకాలు పొందుతూ, వాటిని అన్నదమ్ములకు అమ్మినట్టు పంచేవాడు.
వాసాంసి పరిజీర్ణాని లబ్ధాన్యన్తఃపురేఽర్జునః । విక్రీణన్నివ సర్వేభ్యః పాణ్డవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ।। 7
అర్జునుడు అంతఃపురంలో పాతబట్టలు సంపాదించి, వాటిని అన్నదమ్ములకు అమ్మినట్టు పంచేవాడు.
నకులోపి ధనం లబ్ధ్వా కృతే కర్మణి వాజినామ్। తుష్టే తస్మిన్నరపతౌ పాణ్డవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ।। 8
నకులుడు గుర్రాల పనిలో రాజు సంతోషపడి ఇచ్చిన ధనాన్ని పాండవులకు పంచేవాడు.
సహదేవోపి గోపానాం వేషమాస్థాయ పాణ్డవః। దధి క్షీరం ఘృతం చైవ పాణ్డవేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ।। 9
సహదేవుడు గోపాలుడిగా వేషం వేసి, పెరుగు, పాల, నెయ్యి అన్నదమ్ములకు పంచేవాడు.
కృష్ణా తు సర్వాన్భ్రాతౄంస్తాన్నిరీక్షన్తీ తపస్వినీ । యథా పునరవిజ్ఞాతా తథా చరతి భామినీ ।। 10
ద్రౌపది తన అన్నదమ్ములను గమనిస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా ఉండేలా ప్రవర్తించేది.
ఏవం సంభావయన్తస్తే తదాఽన్యోన్యం మహారథాః। విరాటనగరే చేరుః పునర్గర్భధృతా ఇవ ।। 11
అలా పరస్పరం గౌరవించుకుంటూ, ఆ మహారథులు విరాటునగరంలో రహస్యంగా తిరిగేవారు.
సాశఙ్కా ధార్తరాష్ట్రస్య భయాత్పాణ్డుసుతాస్తదా । ప్రేక్షమాణాస్తదా కృష్ణామూపుశ్ఛన్నా నరాధిప ।। 12
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల భయంతో, పాండవులు ద్రౌపదిని గమనిస్తూ, దాగి ఉండేవారు, ఓ రాజా.
అథ మాసే చతుర్థే తు శఙ్కరస్య మహోత్సవః। ఆసీత్సమృద్ధో మత్స్యేషు పురుషాణాం సుసంమతః ।। 13
నాలుగవ నెలలో శంకరుని మహోత్సవాన్ని మత్స్యుల దేశంలో గొప్పగా, ప్రజలందరికీ ఎంతో ప్రీతికరంగా జరిపారు.
తత్ర మల్లాః సమాపేతుర్దిగ్భ్యో రాజన్సహస్రశః ।। 14
అందులో అన్ని దిక్కుల నుండి వేలాది మంది మల్లయోధులు వచ్చి చేరారు, ఓ రాజా.
మహాకాయా మహావీర్యాః కాలకేయా ఇవాసురాః। వీర్యోన్మత్తా బలోదగ్రా రాజ్ఞా సమభిపూజితాః ।। 15
వారు గొప్ప శరీరంతో, అపారమైన బలంతో, కాలకేయ రాక్షసుల్లా కనిపించారు; తమ శక్తిలో మత్తుతో, గర్వంతో, రాజు వారిని ఘనంగా సత్కరించాడు.
సింహస్కన్ధకటిగ్రీవాః స్వవదాతా మనస్వినః। అసకృల్లబ్ధలక్షాస్తే రఙ్గే పార్థివసన్నిధౌ ।। 16
వారికి సింహంలా భుజాలు, నడుము, మెడలు ఉండి, తెల్లటి చర్మంతో, గొప్ప మనసుతో, రాజు ముందే పోటీల్లో ఎన్నోసార్లు బహుమతులు గెలిచారు.
తేషామేకో మహానాసీత్సర్వమల్లానథాహ్వయత్। వ్యావల్గమానో దదృశే గర్జితోద్గతిభిః స్థితః ।। 17
వారిలో ఒకరు ఎంతో శక్తివంతుడై, అందరు మల్లయోధులను పోటీకి పిలిచి, గర్జిస్తూ, ఊగిపోతూ, బలంగా నిలబడి కనిపించాడు.
విత్రస్తమనసః సర్వే మల్లాస్తే హతచేతసః । అవాఙ్భుఖాశ్చ భీతాశ్చ మల్లాశ్చాన్యే విచేతసః ।। 18
అందరు మల్లయోధులు భయంతో మనసు వణికిపోయి, ధైర్యం కోల్పోయారు; కొందరు తలవంచి భయపడుతూ, మరికొందరు అయోమయంగా, నిరాశతో ఉన్నారు.
వ్యసుత్వమపరే చైవ వాఞ్ఛన్తి ప్రతివిహ్వలాః। గాం ప్రవేష్టుమథేచ్ఛన్తి ఖం గన్తుమివ చోత్థితాః ।। 19
కొంతమంది మల్లయోధులు భయంతో తట్టుకోలేక, భూమిలోకి పోవాలని, లేదా ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోవాలని ఆశించారు.
త్రస్తాః శాన్తా విషణాఙ్గా నిఃశబ్దం విహ్వలేక్షణాః । విరాటరాజమల్లాస్తే భగ్నదర్పా హతప్రభాః ।। 20
విరాట్టు రాజు మల్లయోధులు భయంతో, శాంతంగా, శరీరమంతా నిరుత్సాహంగా, నిశ్శబ్దంగా, కలవరపడిన చూపులతో, గర్వం చచ్చిపోయి, కాంతి కోల్పోయి నిలబడ్డారు.
మల్లేన్ద్రనిహతాః సర్వే న కించిత్ప్రవదన్తి తే। మల్ల ఉద్వీక్ష్య తాన్మల్లాంస్రస్తాన్వాక్యమువాచహ ।। 21
మల్లయోధుల అధిపతి చేతిలో ఓడిపోయిన వారందరూ ఏమీ చెప్పలేదు; ఆ మల్లయోధుల అధిపతి, పడిపోయిన వారిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
ఆగతం మల్లరాజం మాం కృత్స్నే పృథివిమణ్డలే । సింహవ్యాఘ్రగణైః సార్ధం క్రీడన్తం విద్ధి భూపతే ।। 22
రాజా, ఈ భూమంతా ఉన్న మల్లయోధుల రాజు, సింహాలు, పులులతో కలిసి ఆడుతూ, నన్ను చేరాడు అని తెలుసుకో.
మల్లేన్ద్రస్య వచః శ్రుత్వా బలదర్పసమన్వితమ్ । విరాటో వీక్ష్య తాన్మల్లాంస్త్రస్తాన్వాక్యమువాచ హ ।। 23
మల్లయోధుల అధిపతి బలంతో, గర్వంతో అన్న మాటలు విని, విరాటుడు భయపడిన మల్లయోధులను చూసి ఇలా అన్నాడు.
అనేన సహ మల్లేన కో యోద్ధుం శక్తిమాన్నరః ।। 24
ఈ మల్లయోధుడితో పోరాడగల శక్తివంతుడు మనుషుల్లో ఎవరు ఉన్నారు?