భర్తృశోకపరీతాఙ్గీ భర్తృసబ్రహ్మచారిణీ । విచరామి మహీం దుర్గాం యత్ర సాయంనివేశనా ।। 49
భర్తను కోల్పోయిన బాధతో శరీరం క్షీణించి, భర్త కోసం బ్రతుకుబడి పాటిస్తూ, ఈ కఠినమైన భూమిపై రాత్రి విశ్రాంతి కోసం చోటు వెతుకుతూ తిరుగుతున్నాను.
వీరపత్నీ యదా దేవీ చరమాణేషు భర్తృషు। సాఽహం వివత్సా విధినా గన్ధమాదనపర్వతాత్। శృణోమి తవ సౌశీల్యం భర్తుర్మధురభాషిణి ।। 50
వీరపత్ని అయిన దేవి తన భర్త వెంట తిరుగుతున్నప్పుడు, నేను విధి వల్ల గంధమాదన పర్వతంపై ఒంటరిగా ఉండగా, నీ మంచి స్వభావాన్ని, మధురంగా మాట్లాడే భార్యవు అని విన్నాను.
మాహాత్మ్యం చ తతః శ్రుత్వా బ్రాహ్మణానాం సమీపతః। త్వాముపస్థాతుమిచ్ఛామి తతశ్చాహమిహాగతా ।। 51
బ్రాహ్మణుల దగ్గర నీ మహిమను విని, నిన్ను దర్శించాలనుకున్నాను. అందుకే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
గురవో మమ ధర్మశ్చ వాయుః శక్రస్తథాఽశ్వినౌ । తేషాం ప్రసాదాచ్చ న మాం కశ్చిద్ధర్షయతే పుమాన్ ।। 52
నా గురువులు, నా ధర్మం, వాయువు, ఇంద్రుడు, అశ్వినీదేవతలు — వీరి అనుగ్రహంతో ఎవరూ నన్ను బాధించలేరు.
ఏవముక్త్వా సుదేష్ణాం తాం కృతాఞ్జలిపుటా స్థితా। సాఽబ్రవీద్విస్మయావిష్టా ద్రౌపదీం యోషితాం వరామ్ ।। 53
ఇలా సుదేష్ణకు చెప్పి, చేతులు జోడించి నిలబడింది. అప్పుడు ఆశ్చర్యంతో, స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ద్రౌపదిని ఆమె ఉద్దేశించి పలికింది.
న భరేయమహం భద్రే సంశయో మమ విద్యతే। రాజా త్వయం హి త్వాం దృష్ట్వా మతిం పాపాం కరిష్యతి ।। 54
ఓ మృదువైనవాడా! నేను ఇది భరించగలనో లేదో నాకు సందేహమే. ఎందుకంటే రాజు నిన్ను చూసినప్పుడు తప్పు ఆలోచనలకు లోనవుతాడు.
సాఽహం త్వాం న క్షమాం మన్యే వసన్తీమిహ వేశ్మని। ఏష దోషోస్తి సుశ్రోణి కథం వాభీరు మన్యసే ।। 55
కాబట్టి, నువ్వు ఇక్కడ నా ఇంట్లో ఉండటం సరికాదని నేను భావిస్తున్నాను. ఇదే లోపం, ఓ సుందర నితంబవతీ! భయపడే నువ్వు దీనిని ఎలా చూస్తున్నావో చెప్పు.
స్థితా రాజకులే నార్యో యాశ్చేమా మమ వేశ్మని। త్వామేవైకాం నిరీక్షన్తే విస్మయాద్వరవర్ణిని ।। 56
రాజమహల్లో ఉన్న స్త్రీలు, నా ఇంట్లో ఉన్నవారు అందరూ, ఓ మినుగుబొమ్మవంటి వర్ణముగలవాడా! నిన్ను ఒక్కరినే ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నారు.
వృక్షాంశ్చోపస్థితాన్పశ్య య ఇమే మమ వేశ్మని। వినమన్తే హి త్వాం దృష్ట్వా పుమాంసం కం న లోభయేః ।। 57
నా ఇంట్లో ఉన్న చెట్లు కూడా నిన్ను చూసి వంగిపోతున్నాయి. నిన్ను చూసి ఆకర్షితుడవని ఎవరైనా పురుషుడు ఉండకపోవచ్చా?
బిభర్షి పరమం రూపమతిమానుషమద్భుతమ్। తిర్యగ్యోనిగతాశ్చాపి నిరీక్షన్తే సవిస్మయాః । తవ రూపమనిన్ద్యాఙ్గి కిం పునర్మానవా భువి ।। 58
నీవు మానవులకంటే మించిన అద్భుతమైన అందాన్ని కలిగి ఉన్నావు. ఇతర జన్మల జీవులు కూడా నిన్ను ఆశ్చర్యంతో చూస్తున్నారు. మరి భూమిపై మనుషులు ఎలా ఉంటారు, ఓ నిందలేని సుందరీ!
రాజా విరాటః సుశ్రోణి దృష్ట్వా తే పరమం వపుః। మాం విహాయ వరారోహే త్వాం గచ్ఛేత్సర్వచేతసా ।। 59
ఓ సుందర నితంబవతీ! రాజు విరాటుడు నీ పరమ అందాన్ని చూసి, నన్ను వదిలేసి, తన మనసంతా నీపై పెట్టుకుంటాడు.
యం హి త్వమనవద్యాఙ్గీ నరమాయతలోచనే। సుప్రసన్నా హి వీక్షేథాః స కామవరాగో భవేత్ ।। 60
ఓ మినుగుబొమ్మలాంటి అవినాభావమైన రూపవతీ! నీవు ఎవరి మీద సానుభూతితో చూపు వేస్తే, అతడు ప్రేమతో పరవశుడవుతాడు.
సుస్నాతాఽలంకృతా హి త్వం యమీక్షేథా హి మానుషమ్। గ్లానిర్న తస్య దుఃఖం వా న తన్ద్రిర్న పరాజయః ।। 61
నీవు స్నానం చేసి అలంకరించుకుని ఒక మనిషిని చూస్తే, అతనికి అలసట, బాధ, నిద్ర, ఓటమి ఎలాంటి కష్టమూ కలుగవు.
న శోకో న చ సన్తాపో న క్రోధో నానృతం వదే। యం త్వం సర్వాతవద్యాఙ్గి భజేథాః సమలంకృతా ।। 62
నీవు పూర్ణంగా అలంకరించుకుని ఎవ్వరిని ఆశ్రయిస్తే, ఆ వ్యక్తికి శోకం, బాధ, కోపం, అబద్ధం ఏమాత్రం దగ్గరపడవు, నిష్కళంకమైనవాడవుతాడు.
న వ్యాధిర్న జరా తస్య న తృష్ణా న క్షుధా భవేత్। యస్య త్వం వశగా సుభ్రు భవేరఙ్కగతా సతీ ।। 63
సుందరభ్రువా! నీవు ఎవరి అధీనంలో ఉంటే, అతనికి వ్యాధి, వృద్ధాప్యం, దాహం, ఆకలి ఏదీ కలుగదు.
పఞ్చత్వమపి సంప్రాప్తం యం చ త్వం పరిపస్వజేః। బాహుభ్యామనురూపాభ్యాం స జీవేదితి మే మతిః ।। 64
ఒకవేళ ఎవరికైనా మరణం దగ్గరగా వచ్చినా, నీవు నీ తగిన చేతులతో అతన్ని ఆలింగనం చేస్తే, అతను మళ్లీ బ్రతికిపోతాడని నాకు నమ్మకం.
యస్య హి త్వం భవేర్భార్యా యం చ హృష్టా పరిష్వజేః । అతిజీవేస్య సర్వేషు దేవేష్వివ పురన్దరః ।। 65
నీవు ఎవరికీ భార్యగా, ఆనందంగా అతన్ని ఆలింగనం చేస్తే, అతను అందరిలోనూ ఎక్కువకాలం బ్రతుకుతాడు, దేవతల్లో ఇంద్రుడు లాగ.
అధ్యారోహేద్యథా వృక్షం యథా వాఽఽరుహ్య తక్షతి। రాజవేశ్మని వామోరు నను స్యాస్త్వం తథా మమ ।। 66
ఎవరు చెట్టెక్కి దిగి దానిని చెక్కుతారో, అలాగే నీవు నా కోసం రాజమహల్లో ఉండాలి, నాజూకు తొడలవాడా!
యథా కర్కటకీ గర్భమాధత్తే మృత్యుమాత్మనః। తథావిధమహం మన్యే తవ సుభ్రు సమాగమమ్ ।। 67
ఎలా తేలు తన గర్భంలో తనే నాశనం చేసుకునే విత్తనాన్ని పెంచుకుంటుందో, అలాగే నీవు నా దగ్గరికి రాకూడదని నేను భావిస్తున్నాను, సుందరభ్రువా!
అనుమానయే త్వాం సైరన్ధ్రి నావమన్యే కథంచన। భర్తృశీలభయాద్భద్రే తవ వాసం న రోచయే ।। 68
సైరంధ్రీ! నేను నిన్ను అనుమానిస్తున్నాను, కానీ పూర్తిగా నమ్మడం లేదు. నీ భర్త స్వభావాన్ని భయపడి, నీతో ఉండాలనే ఆశ నాకు లేదు, మృదువైనవాడా!
నాహం శక్యా విరాటేన యద్వా చాన్యేన కేనచిత్। దేవగన్ధర్వయక్షైర్వా ద్రష్టుం దుష్టేన చేతసా ।। 69
నన్ను విరాటుడు గానీ, ఇంకెవరైనా గానీ, దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు కూడా చెడ్డ మనసుతో చూడలేరు.
గన్ధర్వాః పాలయన్తే మాం సుకులాః పఞ్చ సువ్రతాః । పుత్రా దేవాదిదేవానాం సూర్యపావకవర్చసః ।। 70
నన్ను ఐదుగురు గొప్ప గంధర్వులు, దేవతల కుమారులు, సూర్యుడిలా, అగ్నిలా ప్రకాశించే వారు, ధర్మబద్ధంగా కాపాడుతున్నారు.
యశ్చ దుఃశీలవాన్మర్త్యో మాం స్పృశేద్దుష్టచేతసా। స తామేవ నిశాం శీఘ్రం శయీత ముసలైర్హతః ।। 71
ఎవరైనా చెడ్డ స్వభావం కలిగిన మనిషి నన్ను చెడు ఉద్దేశంతో తాకితే, ఆ రాత్రే అతను ముసలాలతో కొట్టి చంపబడతాడు.
యస్యాపి హి శతం పూర్ణం బాన్ధవానాం భవేదపి। సహస్రం వా విశాలాక్షి కోటిర్వాపి సహస్రికా । దుష్టచిత్తశ్చ మాం బ్రూయాన్న స జీవేత్తవాగ్రతః ।। 72
ఎవరికి వందలు, వెయ్యి, కోట్లు బంధువులు ఉన్నా, విశాలనేత్రా! అతను చెడు మనసుతో నన్ను పలికితే, నీ ముందే అతను బ్రతకడు.
న తస్య త్రిదశా దేవా నాసురా న చ పన్నగాః। తేభ్యో గన్ధర్వరాజేభ్యస్త్రాణం కుర్యురసంశయమ్ ।। 73
అటువంటి వాడిని ముప్పైమూడు దేవతలు, అసురులు, నాగులు, గంధర్వ రాజులు కూడా కాపాడలేరు, ఇది నిజమే.
సుదేష్ణే విశ్వస త్వం మాం స్వజనే బాన్ధవేఽపి వా । నాహం శక్యా నరైర్ద్రష్టుం న చ మే వృత్తమీదృశమ్ ।। 74
సుదేష్ణా! నీవు నన్ను నమ్ము, నీ కుటుంబంలోనైనా, బంధువుల మధ్యనైనా. నన్ను ఎవ్వరూ చూడలేరు, నా ప్రవర్తన కూడా అలాంటిది కాదు.
యో మే న దద్యాదుచ్ఛిష్టం న చ పాదౌ ప్రధావయేత్। ప్రీయేరంస్తేన వాసేన గన్ధర్వాః పతయో మమ ।। 75
ఎవరైనా నాకు ఊతిపడిన అన్నం ఇవ్వకపోయినా, లేక నా పాదాలను కడగకపోయినా, నా గంధర్వ భర్తలు ఆ ఇల్లులో సంతోషిస్తారు.
యో హి మాం పురుషో గృద్ధ్యేద్యథాఽన్యాః ప్రాకృతస్త్రియః। తామేవ స ఇమాం రాత్రిం ప్రవిశేదపరాం తనుమ్ ।। 76
ఎవరైనా పురుషుడు నన్ను ఇతర స్త్రీలను ఆశించేలా ఆశిస్తే, ఆ రాత్రే అతను ఇంకొక శరీరంలోకి వెళ్ళిపోతాడు.
న చాప్యహం చాలయితుం శక్యా కేనచిదఙ్గనే। దుఃఖశీలాశ్చ గన్ధర్వాస్త ఇమే బలినః ప్రియాః । ఏవం నివసమానాయాం మయి మా తే భయం హి భూత్ ।। 77
నన్ను ఎవ్వరూ నా నిర్ణయం నుండి తిప్పలేరు. నా ప్రియమైన గంధర్వులు సహజంగా కఠినులు, బలవంతులు. నేను ఇక్కడ ఉన్నంత కాలం నీకు భయం అవసరం లేదు.
ఏవముక్తా తు సైరన్ధ్ర్యా సుదేష్ణా వాక్యమబ్రవీత్। వసేహ మయి కల్యాణి యది తే వృత్తమీదృశమ్ ।। 78
సైరంధ్రీ ఇలా చెప్పిన తరువాత, సుదేష్ణా ఇలా అంది: 'నీ ప్రవర్తన నిజంగా అలాంటిదైతే, నా దగ్గరే ఉండు, మంగళకరమైనవాడా!'