స శాశ్వతీః సమా రాజన్ప్రజా ధర్మేణ పాలయన్। జరామార్చ్ఛన్మహాఘోరాం నాహుషో రూపనాశినీమ్
ఓ రాజా! యయాతి ధర్మంతో ఎన్నో సంవత్సరాలు ప్రజలను పాలించాడు. చివరికి, అందాన్ని నశింపజేసే భయంకరమైన వృద్ధాప్యం అతనిని చేరింది.
జరాఽభిభూతః పుత్రాన్స రాజా వచనమబ్రవీత్। యదుం పూరుం తుర్వసుం చ ద్రుహ్యుం చానుం చ భారత
వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతూ, రాజు తన కుమారులైన యదు, పురు, తుర్వసు, ద్రుహ్యు, అనువుతో ఇలా అన్నాడు.
యౌవనేన చరన్కామాన్యువా యువతిభిః సహ। బిహర్తుమహమిచ్ఛామి సాహ్యం కురుత పుత్రకాః
ఇంకా యవ్వనంలో ఉన్నప్పుడు, యువతులతో కలసి కామాలను అనుభవిస్తూ, ఈ సుఖాలను కొనసాగించాలనుకుంటున్నాను. నా కుమారులారా! దీన్ని నాకు సాధ్యం చేయండి.
తం పుత్రో దైవయానేయః పూర్వజో వాక్యమబ్రవీత్। కిం కార్యం భవతః కార్యమస్మాకం యౌవనేన తే
అప్పుడు దేవయానిలో జన్మించిన పెద్ద కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: మీకు, మాకు మీ యవ్వనంతో ఏమి అవసరం?
యయాతిరబ్రవీత్తం వై జరా మే ప్రతిగృహ్యతామ్। యౌవనేన త్వదీయేన చరేయం విషయానహమ్
యయాతి ఇలా అన్నాడు: నా వృద్ధాప్యాన్ని నీవు స్వీకరించు; నీ యవ్వనంతో నేను ఇంద్రియ సుఖాలను అనుభవిస్తాను.
యజతో దీర్ఘసత్రైర్మే శాపాచ్చోశనసో మునేః। కామార్థః పరిహీణోఽయం తప్యేయం తేన పుత్రకాః
నా దీర్ఘకాల యజ్ఞాల వల్ల, ఉశనసుడు చేసిన శాపం వల్ల నా కోరికలు తగ్గిపోయాయి; అందుకే నా పిల్లలూ, నేను బాధపడుతున్నాను.
మామకేన శరీరేణ రాజ్యమేకః ప్రశాస్తు వః। అహం తన్వాఽభినవయా యువా కామమవాప్నుయామ్
మీలో ఒకరు నా శరీరంతో రాజ్యం పాలించండి; నేను కొత్తగా కలిగిన యవ్వనంతో నా కోరికలను తీరుస్తాను.
తే న తస్య ప్రత్యగృహ్ణన్యదుప్రభృతయో జరామ్। తమబ్రవీత్తతః పూరుః కనీయాన్సత్యవిక్రమః
వారు ఎవ్వరూ ఆయన వృద్ధాప్యాన్ని అంగీకరించలేదు; అప్పుడు చిన్నవాడు, మాట నిలబెట్టుకునే పూరువు ఇలా అన్నాడు.
రాజంశ్చరాభినవయా తన్వా యౌవనగోచరః। అహం జరాం సమాదాయ రాజ్యే స్థాస్యామి తేజ్ఞయా
రాజా! మీరు కొత్త యవ్వనంతో సుఖంగా తిరగండి; నేను వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకుని, మీ ఆజ్ఞతో రాజ్యంలో ఉంటాను.
ఏవముక్తః స రాజర్షిస్తపోవీర్యసమాశ్రయాత్। సంచారయామాస జరాం తదా పుత్రే మహాత్మని
అలా అన్నపుడు, ఆ రాజర్షి తన తపస్సు శక్తితో తన వృద్ధాప్యాన్ని తన మహాత్ముడైన కుమారుడికి అప్పగించాడు.
పౌరవేణాథ వయసా రాజా యౌవనమాస్థితః। యాయాతేనాపి వయసా రాజ్యం పూరురకారయత్
ఆ తరువాత, పౌరువు యవ్వనంతో రాజు యయాతి యవ్వనాన్ని అనుభవించాడు; యయాతి వయస్సుతో పౌరువు రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
తతో వర్షసహస్రాణి యయాతిరపరాజితః। స్థితః స నృపశార్దూలః శార్దూలసమవిక్రమః
అంతట తరువాత, వెయ్యేళ్లు యయాతి ఎవ్వరూ జయించలేని రాజుగా, పులిలా పరాక్రమంతో నిలిచాడు.
యయాతిరపి పత్నీభ్యాం దీర్ఘకాలం విహృత్య చ। విశ్వాచ్యా సహితో రేమే పునశ్చైత్రరథే వనే
యయాతి తన భార్యలతో చాలా కాలం గడిపి, మళ్లీ విశ్వాచితో కలిసి చైత్రరథవనంలో సుఖంగా విహరించాడు.
నాధ్యగచ్ఛత్తదా తృప్తిం కామానాం స మహాయశాః। అవేత్య మనసా రాజన్నిమాం గాథాం తదా జగౌ
అయినా, ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు తన కోరికలకు తృప్తి పొందలేదు; ఇది మనసులో గ్రహించి, రాజా! అప్పుడు ఈ గీతను పాడాడు.
న జాతు కామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి। ఇవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే
కామాన్ని అనుభవించడం వల్ల ఎప్పుడూ కోరిక తీరదు; నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా అది మరింత పెరుగుతుంది.
యత్పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః। నాలమేకస్య తత్సర్వమితి మత్వా శమం వ్రజేత్
ఈ భూమిపై ఉన్న అన్నం, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు అన్నీ కలిపినా ఒక్కరికి సరిపోవు; ఇది తెలుసుకుని మనిషి తృప్తిని ఆశ్రయించాలి.
యదా న కురుతే పాపం సర్వభూతేషు కర్హిచిత్। కర్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
ఎప్పుడైతే మనిషి ఏ జీవికి కూడా చేతతో, మనసుతో, మాటతో పాపం చేయడు, అప్పుడే అతడు పరబ్రహ్మను పొందుతాడు.
న బిభేతి యదా చాయం యదా చాస్మాన్న బిభ్యతి। యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
మనిషి భయపడనిప్పుడు, ఇతరులకు భయం కలిగించనిప్పుడు, కోరిక లేదా ద్వేషం లేకపోయినప్పుడు, అప్పుడే అతడు పరబ్రహ్మను పొందుతాడు.
ఇత్యవేక్ష్య మహాప్రాజ్ఞః కామానాం ఫల్గుతాం నృప। సమాధాయ మనో బుద్ధ్యా ప్రత్యగృహ్ణాజ్జరాం సుతాత్
కామాల తక్కువతనాన్ని ఆలోచించి, తన మనసును బుద్ధితో స్థిరపరిచి, ఆ జ్ఞాని రాజు తన కుమారుని నుండి మళ్లీ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించాడు.
తతో వర్షసహస్రాన్తే యయాతిరపరాజితః।' దత్వా చ యౌవనం రాజా పూరుం రాజ్యేఽభిషిచ్య చ। అతృప్త ఏవ కామానాం పూరుం పుత్రమువాచ హ
వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక, ఎవ్వరూ జయించలేని యయాతి తన యవ్వనాన్ని తిరిగి ఇచ్చి, పౌరువును రాజుగా కూర్చోబెట్టి, ఇంకా కోరికలు తీరని వాడిగా తన కుమారుడితో ఇలా అన్నాడు.
త్వయా దాయాదవానస్మి త్వం మే వంశకరః సుతః। పౌరవో వంశ ఇతి తే ఖ్యాతిం లోకే గమిష్యతి
నీ వల్ల నాకు వారసుడు కలిగాడు; నువ్వే నా వంశాన్ని కొనసాగించే కుమారుడు. నీ వల్ల ఈ వంశం లోకంలో 'పౌరువు వంశం'గా ప్రసిద్ధి అవుతుంది.
తతః స నృపశార్దూల పూరుం రాజ్యేఽభిషిచ్య చ। తతః సుచరితం కృత్వా భృగుతుఙ్గే మహాతపాః
అంతట ఆ పులిలాంటి రాజు, పౌరువును రాజ్యాభిషేకం చేసి, మంచి కార్యాలు చేసి, భృగుపర్వతంపై గొప్ప తపస్సు ఆచరించాడు.
కాలేన మహతా పశ్చాత్కాలధర్మముపేయివాన్। కారయిత్వా త్వనశనం సదారః స్వర్గమాప్తవాన్
కాలం గడిచిన తరువాత, కాలధర్మాన్ని అనుసరించి, అతడు తన భార్యతో కలిసి ఉపవాసం చేసి, ఈ లోకాన్ని విడిచిపోయి స్వర్గాన్ని పొందాడు.
యయాతిః పూర్వజోఽస్మాకం దశమో యః ప్రజాపతేః। కథం స శుక్రతనయాం లేభే పరమదుర్లభామ్
మన పూర్వజుడైన యయాతి, ప్రజాపతికి పదవ కుమారుడు, అతడు శుక్రుని కుమార్తెను — అందరికీ దుర్లభమైనదాన్ని — ఎలా పొందాడు?
ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం విస్తరేణ తపోధన। ఆనుపూర్వ్యా చ మే శంస రాజ్ఞో వంశకరాన్పృథక్
ఓ తపస్సుతో నిండిన మునివరా! ఈ విషయం నేను విపులంగా వినాలనుకుంటున్నాను. రాజవంశానికి వేర్వేరు మూలపురుషులను క్రమంగా నాకు చెప్పు.
యయాతిరాసీన్నృపతిర్దేవరాజసమద్యుతిః। తం శుక్రవృషపర్వాణౌ వవ్రాతే వై యథా పురా
యయాతి దేవేంద్రుని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న రాజు. పూర్వంలా, శుక్రుడు మరియు వృషపర్వుడు తమ కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చారు.
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి పృచ్ఛతే జనమేజయ। దేవయాన్యాశ్చ సంయోగం యయాతేర్నాహుషస్య చ
జనమేజయా! నీవు అడిగిన ప్రకారం, యయాతి — నాహుషుని కుమారుడు — మరియు దేవయానీ కలయికను నేను నీకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
సురాణామసురాణాం చ సమజాయత వై మిథః। ఐశ్వర్యం ప్రతి సంఘర్షస్త్రైలోక్యే సచరాచరే
ఓ మూడు లోకాలన్నిటిలో, దేవతలు మరియు అసురులు పరిపాలన కోసం పరస్పరం ఘోరమైన యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు.
జిగీషయా తతో దేవా వవ్రిరేఽఙ్గిరసం మునిమ్। పౌరోహిత్యేన యాజ్యార్థే కావ్యం తూశనసం పరే
విజయం సాధించాలనే ఆకాంక్షతో, దేవతలు అంగిరసుని యజ్ఞకార్యానికి పురోహితుడిగా ఎంచుకున్నారు. మరొకవైపు, ఇతరులు కవ్య ఉశనసుని ఎంచుకున్నారు.
బ్రాహ్మణౌ తావుభౌ నిత్యమన్యోన్యస్పర్ధినౌ భృశమ్। తత్ర దేవా నిజఘ్నుర్యాన్దానవాన్యుధి సంగతాన్
ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ పరస్పర పోటీలో ఉండేవారు. అప్పుడు దేవతలు యుద్ధంలో కూడిన దానవులను ఓడించారు.