ఇతి సందిశ్య తం పార్థః పునరేవ ధనఞ్జయమ్ । అబ్రవీదాయుధానీహ నిధాతుం భరతర్షభః ।। 18
అలా చెప్పి, పార్థుడు మళ్లీ ధనంజయునితో, 'మన ఆయుధాలను ఇక్కడ దాచాలి' అని సూచించాడు, భరత వంశశ్రేష్ఠా!
యేన దేవాన్మనుష్యాంశ్చ పిశాచోరగరాక్షసాన్ । నివాతకవచాంశ్చాపి పౌలోమాంశ్చ పరంతపః । కాలకేయాంశ్చ దుర్ధాషాన్సర్వాంశ్చైకరథోఽజయత్ ।। 19
ఈ ఆయుధాలతో శత్రువులను జయించిన వాడు దేవతలు, మనుషులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు, నివాతకవచులు, పౌలోములు, భయంకరమైన కాలకేయులు మరియు ఇతరులను ఒంటరిగా రథంలో పోయి జయించాడు.
స్ఫీతాఞ్జనపదాంశ్చాన్యానజయత్కురునన్దనః। తదుదగ్రం మహాఘోరం సపత్నగణమూదనమ్। అపజ్యమకరోత్పార్థో గాణ్డీవం చ భయంకరమ్ ।। 20
కురువంశజుడు ఇతర సంపన్న దేశాలను జయించాడు, భయంకరమైన శత్రు సమూహాలను నాశనం చేశాడు, మహా భయంకరమైన గాండీవాన్ని తీగను విడదీయించి ఉంచాడు.
యేన వీరః కురుక్షేత్రమభ్యరక్షత్పరంతపః । జృమ్భితే చ ధనుఃశ్రేష్ఠే న్యాసార్థం నృపసత్తమః ।। 21
ఈ విల్లుతో ఆ వీరుడు కురుక్షేత్రాన్ని రక్షించాడు. ఆ గొప్ప విల్లు తీగను విడదీయగా, రాజశ్రేష్ఠుడు దాన్ని సురక్షితంగా దాచడానికి సిద్ధం చేశాడు.
ధర్మపుత్రో మహాతేజాః సర్వలోకవశంకరమ్। భుజఙ్గభోగసదృశం మణికాఞ్చనభూషితమ్ ।। 22
ధర్మపుత్రుడు, అపారమైన తేజస్సుతో, అన్ని లోకాలను వశపరిచే శక్తిగల, నాగపాము పుట్టు వలె వంకరగా ఉండే, మణులు మరియు బంగారం అలంకరించిన విల్లు తీసి బయటకు తీసాడు.
విత్రాసనం దానవానాం రాక్షసానాం చ నిత్యశః । ధనూరత్నం మహాతేజా జృమ్భయామాస పాణ్డవః ।। 23
దానవులు, రాక్షసులకు ఎప్పుడూ భయంకరమైన ఆ విల్లు, మహాశక్తిగల పాండవుడు బలంగా లాగి సిద్ధం చేసాడు.
పాఞ్చాలాన్యేన సంగ్రామే భీమసేనోఽజయత్పురా । ప్రత్యషేధద్బహూనేకః సపత్నాంశ్చాపి దిగ్జయే ।। 24
ఆ విల్లు చేత భీమసేనుడు ఒకసారి యుద్ధంలో పాంచాళులను జయించాడు, దిక్విజయ సమయంలో అనేక శత్రువులను ఒంటరిగా ఎదుర్కొని వెనక్కు నెట్టాడు.
నిశమ్య యస్య విష్కారం విద్రవన్తి రణే పరే । పర్వతస్యేవ దీర్ణస్య విస్ఫోటమశనేరివ ।। 25
ఆ విల్లు తంతి శబ్దం వినగానే, యుద్ధంలో శత్రువులు మెరుపు పడి కొట్టిన కొండ చీలిన శబ్దంలా భయపడి పారిపోతారు.
సైన్ధవం యేన రాజానం జిత్వా క్రుద్ధః పరామృశత్ । యేన క్రోధవశాఞ్జఘ్నే పర్వతే గన్ధమాదనే ।। 26
ఆ విల్లు చేత భీముడు కోపంతో సింధు రాజును జయించాడు, గంధమాదన పర్వతంపై కోపంతో శత్రువులను సంహరించాడు.
దివ్యం సౌగన్ధికం పుష్పం యేనాజైషీత్స పాణ్డవః। 0
ఆ విల్లు చేత ఆ పాండవుడు దివ్యమైన సౌగంధిక పువ్వును పొందాడు.
ఇన్ద్రాశనిసమస్పర్శం వజ్రహాటకభూషితమ్ । జ్యాపాశం ధనుషస్తస్య భీమసేనోఽవతారయత్ ।। 28
ఇంద్రుని వజ్రం తాకినట్లుగా ఉండే, వజ్రము మరియు బంగారం అలంకరించిన ఆ విల్లు తంతిని భీమసేనుడు విడదీసి దింపాడు.
నకులం పునరాహూయ ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। ఉవాచ యేన సంగ్రామే సర్వశత్రూఞ్జిఘాంససి ।। 29
తర్వాత ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు నకులను పిలిచి, 'యుద్ధంలో నీవు శత్రువులను జయించడానికి ఏ విల్లు వాడుతావు?' అని అడిగాడు.
సురాష్ట్రాఞ్జితవాన్యేన శార్ఙ్గగాణ్డీవసన్నిభమ్ । సువర్ణవికృతం సారమిన్ద్రాయుధనిభం వరమ్ ।। 30
నీవు సురాష్ట్రులను జయించిన ఆ విల్లు, శారంగం లేదా గాండీవంలా బలంగా, బంగారు మెరుపుతో, ఇంద్రాయుధంలా ప్రకాశించే గొప్ప విల్లు.
తవానురూపం సుకృతం చాపమేతదలఙ్కృతమ్। తద్వ్యంసయిత్వా జ్యాపాశం నిధాతుం ధనురాహర ।। 31
ఈ అందంగా అలంకరించిన విల్లు నీకు తగినదే; ఇప్పుడు దాని తంతిని విడదీసి, దాన్ని అక్కడ పెట్టు.
అజయత్పశ్చిమామాశాం ధనుషా యేన పాణ్డవః। మాద్రీపుత్రో మహాబాహుస్తామ్రాస్యో మితభాషితా ।। 32
ఆ విల్లు చేత మాద్రీ కుమారుడు, మహాబాహువు, తామ్రవదనుడు, తక్కువ మాటలు చెప్పేవాడు, పశ్చిమ దిక్కును జయించాడు.
కులే నాస్తి సమో రూపే యస్యేతి నకులః స్మృతః ।। 33
తన వంశంలో అందంలో అతనికి సమానం ఎవరూ లేరు; అందుకే నకులు ప్రసిద్ధి పొందాడు.
సహదేవం చ సంప్రేక్ష్య పునర్ధర్మసుతోఽబ్రవీత్। కలిఙ్గాన్ద్రాక్షిణాత్యాంశ్చ మాగధాంశ్చాజిశోభనః ।। 34
తర్వాత ధర్మపుత్రుడు సహదేవుని చూచి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'కలింగులను, దక్షిణ ప్రాంతాలను, మగధులను యుద్ధంలో జయించినవాడు ఇతడే.'
యేనైవ శత్రూన్సమరే అధాక్షీరరిమర్దన। తత్స్రంసయిత్వా జ్యాపాశం నిధాతుం ధనురాహర ।। 35
యుద్ధంలో నీవు శత్రువులను జయించిన ఆ విల్లు తంతిని విడదీసి, దాన్ని అక్కడ పెట్టు, శత్రువులను సంహరించేవాడా!
దక్షిణాం దక్షిణాచారో దిశం యేనాజయత్ప్రభుః । అపజ్యమకరోద్వీరః సహదేవస్తదాయుధమ్ ।। 36
దక్షిణాచారాన్ని పాటించే సహదేవుడు, దక్షిణ దిక్కును జయించి, తన విల్లు తంతిని విడదీసి దింపాడు.
దీప్తాన్ఖణ్డాంశ్చ సుదృఢాన్సుతీక్ష్ణాన్కనకత్సరూన్ । వివిధాన్క్షురనారాచాన్నిస్త్రింశాంశ్చ శరానపి । ఆయుధాని కలాపాంశ్చ గదాశ్చ నిదధుః సహ ।। 37
వారు మెరిసే, బలమైన, పదునైన బంగారు పట్టాల గల ఖడ్గాలు, వివిధ రకాల క్షురబాణాలు, నారాచాలు, త్రిభాగ బాణాలు, ధనుస్సులు, తుపాకులు, గొడ్డళ్లను కలిపి అక్కడ ఉంచారు.
అథాబ్రవీద్ధర్మరాజః సహదేవం పరన్తపః। ఆరుహ్యేమాం శమీం వీర నిధత్స్వేహాయుధాని నః ।। 38
అప్పుడు ధర్మరాజు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, సహదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'వీరా! ఈ శమి చెట్టెక్కి, మన ఆయుధాలను అక్కడ దాచు.'
ఇదం గోమృగమభ్యాశే గతసత్వమచేతనమ్ । ఏతదుత్కృత్య వై వీర ధనూంపి పరివేష్టయ ।। 39
ఈ ఆవుల గుడిసె పక్కన ప్రాణం లేని, చలనం లేని మృతదేహం ఉంది; దాన్ని చీల్చి, మన విల్లులను అందులో చుట్టి దాచు వీరా.
ఏవముక్తో మహాబాహుః సహదేవో యథోక్తవత్ । శమీమారుహ్య త్వరితో ధనూంపి పరివేష్టయత్ ।। 40
అలా చెప్పగానే, బలవంతుడు సహదేవుడు చెప్పినట్లు చేశాడు. వెంటనే శమీ చెట్టెక్కి, తన విల్లు దాని చుట్టూ బిగిగా చుట్టాడు.
శీతవాతాతపభయాద్వర్పత్రాణాయ దుర్జయః। తాని వీరో యథా జానన్నిరావాధాని సర్వశః । పునః పునః సుసంవేష్ట్య కృత్వా సుకృతమావరమ్ ।। 41
చలిని, గాలిని, ఎండను, ప్రమాదాన్ని నివారించేందుకు, అపరాజితుడు అయిన ఆ వీరుడు, విల్లు ఎక్కడా దెబ్బతినకుండా ఉండేందుకు బాగా తెలుసు కాబట్టి, దాన్ని మళ్లీ మళ్లీ జాగ్రత్తగా చుట్టి, బాగా కప్పి పెట్టాడు.
యత్ర చాపశ్యత స వై తిరోవర్పాణి వర్పతి। తత్ర తాని దృఢైః పాశైః సుగాఢం పర్యవన్ధత ।। 42
విల్లు బయట కనిపించే చోట్లను చూసి, ఆ ప్రదేశాల్లో బలమైన తాడులతో గట్టిగా కట్టి, బాగా బంధించాడు.
తతః పరమదూరస్థముఞ్ఛవృత్తికలేవరమ్। ప్రాయోపవేశనాచ్ఛుష్కం స్నాయుచర్మాస్థిసంయుతమ్ ।। 43
అతర్వాత, చాలా దూరంలో ఉన్న, చేతులు పైకి లేచినట్టుగా ఉన్న, ఉపవాసంతో ఎండిపోయిన, నరాలు, చర్మం, ఎముకలు మాత్రమే మిగిలిన ఒక మృతదేహాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
తచ్చానీయ ధనుర్మధ్యే నిబబన్ధు పాణ్డవాః । ఉపాయకుశలాః సర్వే ప్రణదన్తః సమబ్రువన్ ।। 44
ఆ మృతదేహాన్ని తీసుకొచ్చి, పాండవులు అందరూ కలసి, తగిన విధంగా విల్లు మధ్య భాగానికి బిగిగా కట్టారు. వారు అందరూ కలసి పెద్దగా మాట్లాడుతూ, చురుకైన పద్ధతిలో పని చేశారు.
అస్య బద్ధస్య దౌర్గన్ధ్యాన్మనుష్యా వనచారిణః। దూరాత్పరిహరిష్యన్తి సశవేయం శమీ ఇతి ।। 45
ఈ మృతదేహాన్ని కట్టినందువల్ల దాని దుర్వాసనకు, మనుష్యులు, అడవి జంతువులు ఈ శమీ చెట్టును దూరంగా ఉండిపోతారు, ఎందుకంటే దీనిపై శవం ఉంది అని భావిస్తారు.
అథాబ్రవీన్మహారాజో ధర్మాత్మా స యుధిష్ఠిరః। రఞ్జుభిః సుకృతం ప్రాజ్ఞ వినిర్వధ్నీహి పాణ్డవ ।। 46
అప్పుడు ధర్మాత్ముడు అయిన యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: 'పాండవా! నీవు నేరుగా, చక్కగా, బలంగా ముడులు వేసి బాగా కట్టు.'
యాని చాత్ర విశాలాని రూఢమూలాని మన్యసే। తేపాముపరి బధ్నీహి ఇదం విప్రకలవరమ్ ।। 47
ఇక్కడ నీవు ఎక్కడైనా విస్తారంగా, బలమైన వేర్లు ఉన్న కొమ్మలు కనిపిస్తే, వాటి పైనే ఈ దేహాన్ని బిగిగా కట్టు. అలా చేస్తే ఇది బాగా దాచిపెట్టినట్టవుతుంది.