పాణ్డవేన హ్యహం తాత అశ్వేష్వధికృతః పురా। ఇతి తస్య పురే ఛన్నశ్చరిష్యామి మహీపతే । ఇత్యేతద్వః ప్రతిజ్ఞాతం విహరిష్యామ్యహం యథా
ఓ తండ్రీ, పాండవుని వద్ద నేను గుర్రాల అధికారిగా ఉండేవాడిని. అందుకే ఆ నగరంలో నేను దాచుకుని ఉంటాను, మహారాజా. ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ, అలాగే జీవిస్తాను.
నకులేనైవముక్తస్తు ధర్మరాజోఽబ్రవీద్వచః। బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా నయేనోశనసా సమః
నకులు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, బుద్ధిలో బృహస్పతికి సమానుడైన, నయంలో ఉశనసుకు సమానుడైన ధర్మరాజు మాటలాడాడు.
మన్త్రైర్నానావిధైర్నీతః పథ్యేషు పరినిష్ఠితః । సుప్రణీతః సుమార్గస్థో రాజతన్త్రమవాప యః
వివిధ మంత్రాలతో, సరిగ్గా నడిపించబడుతూ, మంచి మార్గంలో స్థిరంగా ఉండి, సరిగ్గా దారి చూపించబడిన వాడు, రాజ్య పరిపాలన విద్యలో నైపుణ్యం సంపాదించాడు.
న చాస్య స్ఖలితం కించిద్దదృశుస్తద్విదో జనాః। సునీతిజ్ఞశ్చ శూరశ్చ సర్వమన్త్రవిశారదః
అలాంటి విషయాల్లో నిపుణులైన వారు అతనిలో ఏ తప్పూ చూడలేదు; అతడు మంచి పాలనలో తెలివైనవాడు, ధైర్యవంతుడు, అన్ని రకాల సలహాల్లో నిపుణుడు.
అధికో మాతురస్మాకం కున్త్యాః ప్రియతమః సదా। సహదేవ కథం కర్మ తస్య రాజ్ఞః కరిష్యసి। కిం వా త్వం తాత కుర్వాణః ప్రచ్ఛన్నో విచరిష్యసి
మన తల్లి కుంతికి అతడు మిగతావారికన్నా ఎప్పుడూ ఎక్కువగా ప్రియమైనవాడు; సహదేవా, ఆ రాజుకు నీవు ఎలా సేవ చేస్తావు? లేక, నా బిడ్డా, మరొక పని చేస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా తిరుగుతావా?
గోసఙ్ఖ్యాతా భవిష్యామి విరాటస్యేతి రోచయే। ప్రతిభోక్తా చ దోగ్ధా చ సఙ్ఖ్యానకుశలో గవామ్। తన్త్రీపాలేతి మే నామ స్వయం ప్రోక్తం భవిష్యతి
నేను విరాటునగరంలో పశువుల సంఖ్యను లెక్కించే వాడిగా పేరుగాంచాలని కోరుకుంటున్నాను; పశువులను పోషించేవాడిగా, పాల దోయగలవాడిగా, లెక్కలో నైపుణ్యం కలవాడిగా ఉంటాను. నా పేరు తంత్రీపాలుడని నేను స్వయంగా చెప్పుకుంటాను.
అయోగా బహులాః పుష్టాః క్షీరవత్యో బహుప్రజాః । నిష్పన్నసత్త్వాః సుభృతా హ్యపేతజ్వరకిల్విషాః
ఆ పశువులు చాలా ఉన్నాయి, బలంగా ఉన్నాయి, పాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి, పిల్లలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి; అవి మంచి స్వభావం కలవి, బాగా చూసుకునేలా ఉన్నాయి, వ్యాధి, దుఃఖం లేవు.
దృష్టచోరభయా నిత్యం వ్యాధివ్యాఘ్రవివర్జితాః । గావః సుసహితా రాజన్నిరుద్విగ్నా నిరామయః
రాజా, ఆ పశువులు ఎప్పుడూ దొంగల భయం లేకుండా, వ్యాధి, పులులు లాంటి ప్రమాదాలు లేకుండా, బాగా సంరక్షించబడి, సుఖంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయి.
భవిష్యన్తి మయా గుప్తా విరాటనగరే తదా। నిపుణత్వం చరిష్యామి ప్రీతిరత్ర పరా హి మే
అప్పుడు నేను విరాటునగరంలో వాటిని కాపాడతాను; ఇక్కడ నా నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తాను, ఎందుకంటే నాకు ఈ పనిపై ఎంతో ప్రేమ ఉంది.
అహం హి భవతా గోషు ప్రహితః సతత పురా। తత్ర మే కౌశలం సర్వమనుబద్ధం విశాంపతే
నీవు నన్ను ఎప్పుడూ పశువుల దగ్గర పని చేయమని పంపేవాడివి; అందుకే నా నైపుణ్యం అంతా దానికి సంబంధించినదే, ప్రజలలో శ్రేష్ఠుడా.
లక్షణం చరితం చైవ గవాం యచ్చాపి మఙ్గలమ్ । సత్సర్వం మే సువిదితమన్యచ్చాపి విశాంపతే
పశువుల లక్షణాలు, ప్రవర్తన, శుభత, ఇవన్నీ నాకు బాగా తెలుసు, ప్రజలలో శ్రేష్ఠుడా, ఇంకా చాలా విషయాలు కూడా తెలుసు.
వృషభానపి జానామి రాజన్పూజితలక్షణాన్। యేషాం మూత్రముపాఘ్రాయ అపి వన్ధ్యా ప్రసూయతే
రాజా, గౌరవానికి పాత్రమైన ఎద్దుల లక్షణాలు నాకు తెలుసు; వాటి మూత్రాన్ని వాసన పుచ్చుకుంటే, వంధ్య గోవు కూడా గర్భం దాల్చుతుంది.
సోఽహమేవం చరిష్యామి ప్రీతిరత్ర పరా హి మే। విరాటనగరే గూఢో రంస్యేఽహం తేన కర్మణా
అందుకే నేను ఇలా చేస్తాను, నాకు ఈ పనిపై ఎంతో ప్రేమ ఉంది; విరాటునగరంలో ఎవరికీ తెలియకుండా, ఆ పనిలో ఆనందంగా ఉంటాను.
తోషయిష్యే చ రాజానాం మా భూచ్చిన్తా తవానఘ । న చ మాం వేత్స్యతి పరస్తత్తే రోచతు పార్థివ। ఇత్యేతద్వః ప్రతిజ్ఞాతం విచరిష్యామ్యహం యథా
రాజును సంతోషపెడతాను; నీకు ఎలాంటి ఆందోళన ఉండకూడదు, పాపరహితుడా. ఎవ్వరూ నన్ను గుర్తించరు; ఇది నీకు నచ్చాలని కోరుకుంటున్నాను. నేను చెప్పినట్టు తప్పకుండా చేస్తాను.
కేనాత్ర కర్మణా కృష్ణా ద్రౌపదీ విచరిష్యతి। న హి కించిద్విజానాతి కర్మ కర్తుం యథా స్త్రియః
ఇక్కడ ద్రౌపదీ ఏ పని చేస్తూ తిరుగుతుంది? ఎందుకంటే ఆమెకు స్త్రీలు చేసే పనుల్లో ఏమీ తెలియదు.
మాల్యాగన్ధానలఙ్కారాన్వస్త్రాణి వివిధాని చ। ఏతాన్యేవాభిజానాతి యథాజాతా చ భామినీ
ఆమెకు పూలమాలలు, గంధాలు, అలంకారాలు, వివిధ వస్త్రాలు మాత్రమే తెలుసు; అందమైన స్త్రీకి ఇవే సహజంగా తెలుసు.
పతివ్రతా మహాభాగా కథం ను విచరిష్యతి। ఇయం తు నః ప్రియా భార్యా ప్రాణేభ్యోపి గరీయసీ
పతివ్రత, మహాభాగ్యవంతురాలైన ఈ భార్య ఎలా తిరుగుతుంది? ఆమె మనకు ఎంతో ప్రియమైన భార్య, ప్రాణాలకన్నా విలువైనది.
మాతేవ పరిపాల్యా చ పూజ్యా జ్యేష్ఠా స్వసేవ చ । సుకుమారీ సుశీలా చ రాజపుత్రీ యశస్వినీ । కథం వత్స్యతి కల్యాణీ విరాటనగరే సతీ
తల్లిలా సంరక్షించవలసినది, పెద్ద అక్కలా గౌరవించవలసినది, సున్నితమైనది, మంచితనంతో కూడినది, రాజకుమార్తె, కీర్తిగలది — ఈ శుభస్వభావురాలు విరాటునగరంలో ఎలా జీవిస్తుంది?
అహం వత్స్యామి రాజేన్ద్ర నిర్వృతో భవ పార్థివ। యథా తే మత్కృతే శోకో న భవేన్నృపతే శృణు। యథా తు మాం న జానన్తి యత్కరిష్యామ్యహం ప్రభో
రాజేంద్రా, నేను అక్కడ నివసిస్తాను; నీవు నిర్భయంగా ఉండు. నా గురించి నీకు బాధ కలగకుండా నేను ఎలా ఉంటానో విను. నన్నెవ్వరూ గుర్తించకుండా నేను ఏం చేస్తానో చెప్తాను.
ఛన్నా వత్స్యామ్యహం యన్మాం న విజానన్తి కేచన। వృత్తం తచ్చ సమాఖ్యాస్యే శర్మ తేస్తు విశాంపతే
నేను ఎవరికీ తెలియకుండా, దాచుకుని అక్కడ ఉంటాను; నేను ఏం చేస్తానో చెబుతాను, ప్రజలలో శ్రేష్ఠుడా, నీకు మానసిక శాంతి కలగాలని.
సైరన్ధ్రీజాతిసంపన్నా నామ్నాఽహం వ్రతచారిణీ
నేను పుట్టుకతోను పేరుతోను ఒక సైరంధ్రీ, నియమాలను పాటిస్తూ జీవిస్తున్నాను.
సైరన్ధ్ర్యో రక్షితాః స్త్రీణాం భుజిష్యాః సన్తి భారత । ఏకపత్న్యః స్త్రియశ్చైతా ఇతి లోకస్య నిశ్చయః
సైరంధ్రీలు స్త్రీలలో రక్షణ పొందుతారు, కొందరు యజమానులవుతారు, ఓ భారతా! వీరు ఒక్క భర్తకే నిబద్ధతగా ఉంటారని ప్రజలందరికీ నిశ్చయం.
సాఽహం బ్రువాణా సైరన్ధ్రీ కుశలా కేశకర్మణి। ప్రమదాహరికా లోకే పురుషాణాం ప్రవాసినామ్
అందుకే నేను సైరంధ్రీగా, జుట్టు అలంకరించడంలో నైపుణ్యం గలవాడినని, స్త్రీలకు సహచరిగా, దూరప్రాంతాల పురుషులకు కూడా తెలిసినవాడినని చెబుతాను.
యుధిష్ఠిరస్య వై గేహే ద్రౌపద్యాః పరిచారికా। ఉషితాఽస్మీతి వక్ష్యామి పృష్టా రాజ్ఞా చ భారత। ఆత్మగుప్తా చరిష్యామి యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి
రాజు అడిగితే, నేను యుధిష్ఠిరుని ఇంట్లో ద్రౌపదికి సేవకురాలిగా ఉన్నానని చెబుతాను, నీవు అడిగినట్లు నేను నా మనస్సును కట్టుబడి నడుస్తాను.
నాహం తత్ర భవిష్యామి దుర్భరా రాజవేశ్మని। కృత్వా చైవ సదా రక్షాం వ్రతేనైవ నరాధిప
రాజభవనంలో ఉండడం నాకు తట్టుకోలేనిది, అందుకే అక్కడ ఉండను; నా నియమాన్ని పాటిస్తూ ఎప్పుడూ నన్ను నేను రక్షించుకుంటాను, ఓ రాజా.
సుదేష్ణాం ప్రత్యుపస్థాస్యే రాజభార్యాం యశస్వినీమ్ । సా రక్షిష్యతి మాం ప్రాప్తాం మా తే భూద్దుఃఖమీదృశమ్
ప్రసిద్ధమైన రాణి సుదేష్ణకు సేవ చేస్తాను; నేను అక్కడికి వచ్చినప్పుడు ఆమె నన్ను కాపాడుతుంది. నీకు ఇలాంటి దుఃఖం కలగకూడదు.
అథ గుప్తా చరిష్యామి యుష్మాభిస్తత్ర తస్థుషీ। ఇత్యేవం వః ప్రతిజ్ఞాతం విహరిష్యామ్యహం యథా
మీరు అందరూ అక్కడ నాకు రక్షణగా ఉండగా, నేను నిశ్చయించినట్లు నడుచుకుంటాను — ఇదే నా మాట, అలాగే జీవిస్తాను.
యథా నో దుర్హృదః పాపా భవన్తి సుఖినః పునః। కుర్యాస్తథా త్వం కల్యాణి లక్షయేయుర్న తే జనాః
మన శత్రువులు, ఎంత దుష్టులైనా, మళ్లీ సుఖంగా ఉండగలిగినట్లే, నీవు కూడా, ఓ మంగళకరమైనవాడా, ప్రజలు నిన్ను గుర్తించకుండా చూసుకో.
కల్యాణం భాషసే కృష్ణే యథా కౌలేయకీ తథా। న పాపమభిజానాసి సాధ్వీ సాధువ్రతే స్థితా
నీ మాటలు మంచివే, ఓ కృష్ణే! కులేయకీ స్త్రీలా మాట్లాడుతున్నావు. నీవు పాపం ఏమిటో తెలియని సతీ, నీ నియమంలో నిలబడినవాడవు.
కర్మాణ్యుక్తాని యుష్మాభిర్యాని తాని చరిష్యథ। మమ చాపి యథా బుద్ధిరుచితా హి వినిశ్చయాత్
మీకు అప్పగించిన పనులను మీరు చేయాలి; నేను కూడా నా బుద్ధికి తగినట్లు, దృఢంగా నిర్ణయించుకుని చేస్తాను.