కిం తు కార్యవశాదేతదాచరిష్యామి కుత్సితమ్
కానీ, అవసరాన్ని బట్టి ఈ తక్కువ పనిని చేయాల్సి వస్తోంది.
బాహూ మే భరతశ్రేష్ఠ మహాలాఞ్ఛనలక్షితౌ । జ్యాఘాతేన మహాన్తౌ మే గూహితుం నాన్యథోత్సహే
ఓ భారతశ్రేష్ఠా! నా భుజాలు గొప్ప గుర్తులతో, విల్లుతాడుతో బలంగా తయారయ్యాయి. వేరే విధంగా వాటిని దాచలేను.
ఉభౌ కమ్బూ ప్రతీముచ్య కుణ్డలే పరిపాతుకే । వేణీకృతశిరా భూత్వా భవిష్యామి బృహన్నలా
రెండు చేతులకు కంకణాలు ధరించి, చెవులకు కుండలాలు వేసుకుని, జుట్టును జడగా వేసుకుని, నేను బృహన్నలగా మారిపోతాను.
పఠన్నాఖ్యాయికాం నామ స్త్రీభావేన పునః పునః । ప్రజానాం సముదాచారం బహునర్మకృతం వదన్ । రమయిష్యామి రాజానమన్యం చాన్తఃపురే జనమ్
స్త్రీలాగా మళ్లీ మళ్లీ కథలు చెప్పుతూ, ప్రజల ఆచారాలను, హాస్యాన్ని కలిపి మాట్లాడుతూ, రాజును మరియు అంతఃపురంలో ఉన్నవారిని ఆనందింపజేస్తాను.
నృత్తం గీతం చ వాదిత్రం దివ్యం చ వివిధం తథా । శిక్షయిష్యామ్యహం రాజన్విరాటనగరే స్త్రియః
ఓ రాజా, నేను విరాట నగరంలోని మహిళలకు నాట్యం, పాటలు, ఇంకా ఎన్నో రకాల దివ్య సంగీతాన్ని నేర్పిస్తాను.
స్త్రీభావసముదాచారాన్నృత్తగీతకథాశ్రయైః। ఛాదయిష్యామి రాజేన్ద్ర మాయయాఽఽత్మానమాత్మనా
రాజేంద్రా, స్త్రీల వేషధారణతో, నాట్యం, పాటలు, కథల ద్వారా నేను నా స్వంత మాయతో నన్ను నేను దాచుకుంటాను.
యుధిష్ఠిరస్య గేహేఽస్మిన్ద్రౌపద్యాః పరిచారికా। ఉషితాఽస్మీతి వక్ష్యామి ధర్మరాజస్య సంమతా
ధర్మరాజుని అనుమతితో, నేను యుదిష్ఠిరుని ఇంట్లో ద్రౌపదిని సేవించిన పనిమనిషినని చెప్పుతాను.
ఉర్వశ్యాశ్చాపి శాపేన ప్రాప్తోస్మి నృప షణ్డతామ్। శక్రప్రసాదాన్ముక్తోఽహం వర్షాదూర్ధ్వం త్రయోదశాత్। ఇత్యేతన్మే ప్రతిజ్ఞాతం విచరిష్యామ్యహం యథా
ఓ రాజా, ఉర్వశి శాపంతో నేను శండుడినయ్యాను. కానీ ఇంద్రుని కృపతో పదమూడు సంవత్సరాల తర్వాత నేను విముక్తుడవుతాను. ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ, అందుకే అలా జీవిస్తాను.
ఏతేన విధినా ఛన్నః కృతకేన యథా నలః। విహరిష్యామి రాజేన్ద్ర విరాటస్య పురే సుఖమ్
నలుడు చేసినట్టే, నేను కూడా వేరొకరిలా వేషం వేసుకుని, విరాటునగరంలో సుఖంగా జీవిస్తాను, రాజేంద్రా.
వాసుదేవసమో లోకే యశసా విక్రమేణ చ। సోయం రాజ్యే విరాటస్య భవనే భరతర్షభః
వాసుదేవునికి సమానమైన కీర్తి, పరాక్రమం కలిగిన ఆ భారతవంశశిఖామణి ఇప్పుడు విరాటుని రాజభవనంలో నివసిస్తాడు.
మేరుః ప్రచ్ఛాదిత ఇవ వసన్వజ్రోణ ముష్టినా। ఆఖ్యాతా షణ్డకోస్మీతి ప్రతిజ్ఞాతం హి పాతకం
మేఘాలతో కప్పబడిన మెరుపర్వతంలా, నేను శండుడినని అందరికీ తెలిసిపోతుంది. ఇది నా ప్రతిజ్ఞ, అయినా ఇది నాకు దురదృష్టమే.
ఇత్యేవముక్త్వా పురుషప్రవీరస్తథార్జునో ధర్మామృతాం వరిష్ఠః। వాక్యం తథాసౌ .... భూయో నృపోఽపరం భ్రాతర...బభాషే
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పురుషశ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు, ధర్మమృతంలో ప్రావీణ్యుడు, రాజును మళ్లీ ఉద్దేశించి మాటలాడాడు. ఆ తరువాత మరొక తమ్ముడు మాట్లాడాడు.
కింకర్మా కింసమాచారో నకులోయం భవిష్యతి। సుకుమారశ్చ శూరశ్చ దర్శనీయః సుఖోచితః
ఈ నకులుడు ఏ పనిని చేస్తాడు? అతని స్వభావం ఎలా ఉంటుంది? అతడు మృదువైనవాడు, ధైర్యవంతుడు, అందగాడు, సుఖజీవనానికి అలవాటైనవాడు.
అదుఃఖార్హశ్చ బాలశ్చ లాలితశ్చాపి నిత్యశః । సోయమార్తశ్చ శాన్తశ్చ కిం ను రోచయతాత్త్విహ
అతడు కష్టం అనుభవించాల్సినవాడు కాదు, ఇంకా చిన్నవాడు, ఎప్పుడూ లాలనపాలనతో పెరిగాడు. ఇప్పుడు బాధతో, శాంతంగా ఉన్న అతడు ఇక్కడ ఏ పని చేయాలని కోరుకుంటున్నాడు?
కిం త్వం నకుల కుర్వాణస్తస్య తాత చరిష్యసి। కర్మ తత్త్వం సమాచక్ష్వ రాజ్యే తస్య మహీపతేః
నకులా, నువ్వు ఇక్కడ ఏ పని చేయబోతున్నావు? రాజు సేవలో ఏ పని చేపడతావో మాకు చెప్పు.
అశ్వాధ్యక్షో భవిష్యామి విరాటస్యేతి మే మతిః। దామగ్రన్థీతి నామ్నాఽహం కర్మైతత్సుప్రియం మమ
నాకు విరాటుని వద్ద గుర్రాల అధికారిగా ఉండాలని నిర్ణయమైంది. నా పేరు గ్రంథి అని పిలుస్తారు. ఈ పని నాకు ఎంతో ఇష్టం.
దామగ్నన్థీ పరిజ్ఞాతః కుశలో దామకర్మణి । న మాం పరిభవిష్యన్తి జనా జాత్విహ కర్హిచిత్
గ్రంథి అనే పేరుతో, గుర్రాల సంరక్షణలో నిపుణుడిగా నేను ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఎవరి చేతనూ అవమానించబడను.
కుశలోత్స్మ్యశ్వశిక్షాయాం తథైవాశ్వచికిత్సనే। ప్రియాశ్చ సతతం మేఽశ్వాః కురురాజా యథా తవ
నాకు గుర్రాల శిక్షణ, వైద్యంలో నైపుణ్యం ఉంది. గుర్రాలు నాకు ఎప్పుడూ ప్రియమైనవే, ఓ కురు రాజా, మీకూ అవేలా.
న మాం పరిభవిష్యన్తి కిశోరా వడవాస్తథా । న దుష్టాశ్చ భవిష్యన్తి పృష్ఠే ధురి చ మద్గతాః
ఇక్కడ ఉన్న పిల్లగుర్రాలు, ఆడగుర్రాలు కూడా నన్ను తక్కువగా చూడవు. నా సంరక్షణలో ఉన్న దుష్టగుర్రాలు కూడా అల్లరి చేయవు.
ద్రక్ష్యన్తి యే చ మాం కేచిద్విరాటనగరే జనాః । తేభ్య ఏవం ప్రవక్ష్యామి విహరిష్యామ్యహం యథా
విరాటనగరంలో ఎవరికైనా నేను కనిపిస్తే, వారికి నేను చెప్పినట్టు చెప్పి, నా ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం జీవిస్తాను.
పాణ్డవేన హ్యహం తాత అశ్వేష్వధికృతః పురా। ఇతి తస్య పురే ఛన్నశ్చరిష్యామి మహీపతే । ఇత్యేతద్వః ప్రతిజ్ఞాతం విహరిష్యామ్యహం యథా
ఓ తండ్రీ, పాండవుని వద్ద నేను గుర్రాల అధికారిగా ఉండేవాడిని. అందుకే ఆ నగరంలో నేను దాచుకుని ఉంటాను, మహారాజా. ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ, అలాగే జీవిస్తాను.
నకులేనైవముక్తస్తు ధర్మరాజోఽబ్రవీద్వచః। బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా నయేనోశనసా సమః
నకులు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, బుద్ధిలో బృహస్పతికి సమానుడైన, నయంలో ఉశనసుకు సమానుడైన ధర్మరాజు మాటలాడాడు.
మన్త్రైర్నానావిధైర్నీతః పథ్యేషు పరినిష్ఠితః । సుప్రణీతః సుమార్గస్థో రాజతన్త్రమవాప యః
వివిధ మంత్రాలతో, సరిగ్గా నడిపించబడుతూ, మంచి మార్గంలో స్థిరంగా ఉండి, సరిగ్గా దారి చూపించబడిన వాడు, రాజ్య పరిపాలన విద్యలో నైపుణ్యం సంపాదించాడు.
న చాస్య స్ఖలితం కించిద్దదృశుస్తద్విదో జనాః। సునీతిజ్ఞశ్చ శూరశ్చ సర్వమన్త్రవిశారదః
అలాంటి విషయాల్లో నిపుణులైన వారు అతనిలో ఏ తప్పూ చూడలేదు; అతడు మంచి పాలనలో తెలివైనవాడు, ధైర్యవంతుడు, అన్ని రకాల సలహాల్లో నిపుణుడు.
అధికో మాతురస్మాకం కున్త్యాః ప్రియతమః సదా। సహదేవ కథం కర్మ తస్య రాజ్ఞః కరిష్యసి। కిం వా త్వం తాత కుర్వాణః ప్రచ్ఛన్నో విచరిష్యసి
మన తల్లి కుంతికి అతడు మిగతావారికన్నా ఎప్పుడూ ఎక్కువగా ప్రియమైనవాడు; సహదేవా, ఆ రాజుకు నీవు ఎలా సేవ చేస్తావు? లేక, నా బిడ్డా, మరొక పని చేస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా తిరుగుతావా?
గోసఙ్ఖ్యాతా భవిష్యామి విరాటస్యేతి రోచయే। ప్రతిభోక్తా చ దోగ్ధా చ సఙ్ఖ్యానకుశలో గవామ్। తన్త్రీపాలేతి మే నామ స్వయం ప్రోక్తం భవిష్యతి
నేను విరాటునగరంలో పశువుల సంఖ్యను లెక్కించే వాడిగా పేరుగాంచాలని కోరుకుంటున్నాను; పశువులను పోషించేవాడిగా, పాల దోయగలవాడిగా, లెక్కలో నైపుణ్యం కలవాడిగా ఉంటాను. నా పేరు తంత్రీపాలుడని నేను స్వయంగా చెప్పుకుంటాను.
అయోగా బహులాః పుష్టాః క్షీరవత్యో బహుప్రజాః । నిష్పన్నసత్త్వాః సుభృతా హ్యపేతజ్వరకిల్విషాః
ఆ పశువులు చాలా ఉన్నాయి, బలంగా ఉన్నాయి, పాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి, పిల్లలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి; అవి మంచి స్వభావం కలవి, బాగా చూసుకునేలా ఉన్నాయి, వ్యాధి, దుఃఖం లేవు.
దృష్టచోరభయా నిత్యం వ్యాధివ్యాఘ్రవివర్జితాః । గావః సుసహితా రాజన్నిరుద్విగ్నా నిరామయః
రాజా, ఆ పశువులు ఎప్పుడూ దొంగల భయం లేకుండా, వ్యాధి, పులులు లాంటి ప్రమాదాలు లేకుండా, బాగా సంరక్షించబడి, సుఖంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయి.
భవిష్యన్తి మయా గుప్తా విరాటనగరే తదా। నిపుణత్వం చరిష్యామి ప్రీతిరత్ర పరా హి మే
అప్పుడు నేను విరాటునగరంలో వాటిని కాపాడతాను; ఇక్కడ నా నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తాను, ఎందుకంటే నాకు ఈ పనిపై ఎంతో ప్రేమ ఉంది.
అహం హి భవతా గోషు ప్రహితః సతత పురా। తత్ర మే కౌశలం సర్వమనుబద్ధం విశాంపతే
నీవు నన్ను ఎప్పుడూ పశువుల దగ్గర పని చేయమని పంపేవాడివి; అందుకే నా నైపుణ్యం అంతా దానికి సంబంధించినదే, ప్రజలలో శ్రేష్ఠుడా.