ఆహరిష్యామి దారూణాం పాటితానాం శతంశతమ్। రాజా కర్మాణి మే దృష్ట్వా న మాం పరిభవిష్యతి
వందలు వందలుగా చీల్చిన మట్టికట్టలు తెచ్చి ఇస్తాను. నా పనితనాన్ని చూసిన రాజు నన్ను తక్కువగా చూడడు.
యే చ తస్య మహామల్లాః సమరేష్వపరాజితాః । కృతప్రతాపా బహుశో రాజ్ఞః ప్రత్యాయితా బలే
రాజు సైన్యంలో ఎన్నోసార్లు తమ శౌర్యాన్ని చూపించి, యుద్ధంలో ఓడిపోని అతని మహాబలవంతులైన మల్లయోధులు—
రఙ్గోపజీవినః సర్వే పరేషాం చ భయావహాః । తానహం నిహనిష్యామి రతిం రాజ్ఞః ప్రవర్తయన్
అరంగంలో జీవనం సాగించే వారు, శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించే వారు—వారిని నేను ఓడించి, రాజుకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాను.
న చ తాన్యుధ్యమానోఽహం నయిష్యే యమసాదనమ్। తథా తాన్నిహనిష్యామి జీవిష్యన్తి యథాఽఽతురాః
వారితో పోరాడినప్పటికీ, వారిని మరణానికి పంపను. నేను వారిని ఓడించినా, వారు రోగులు కోలుకున్నట్టు బ్రతికేలా చూస్తాను.
వృషో వా మహిషో వాపి నాగో వా షాష్టిహాయనః । సింహో వ్యాఘ్రో గ్రహీతవ్యో భవిష్యతి న సంశయః
ఎదురు వచ్చేది ఎద్దు అయినా, మేక అయినా, అరవై ఏళ్ల ఏనుగు అయినా, సింహం అయినా, పులి అయినా—వాటిని నేను తప్పక పట్టుకుంటాను.
తాన్సర్వాన్దుర్గ్రహానన్యైరాశీవిషవిషోపమాన్। బలాదహం గ్రహీష్యామి మత్స్యరాజస్య పశ్యతః
ఇతరులు పట్టుకోలేని, విషసర్పం తాకినట్టు ప్రాణాంతకమైన జంతువులను కూడా, మత్స్య రాజు చూస్తుండగానే బలవంతంగా పట్టుకుంటాను.
ఆరాలికా వా సూదా వా యేఽస్య యుక్తా మహానసే। తానహం ప్రీణయిష్యామిం మనుష్యాన్స్తేన కర్మణా
అతని పెద్ద వంటశాలలో పనిచేసే వంటవాళ్లు, సహాయకులను సంతోషపెట్టుతాను. ఆ పనితో ప్రజల మనసు కూడా గెలుస్తాను.
ఆరాలికో గోవికర్తా సూపకర్తా నియోధకః। ఆసం యుధిష్ఠిరస్యాహమితి వక్ష్యామి మానవాన్
నేను ప్రజలకు ఇలా చెబుతాను: "యుధిష్ఠిరునికి నేను వంటవాడిని, పశువులను కోయడాన్ని, సూపు తయారు చేసేవాడిని, మాంసాన్ని ముక్కలు చేసే వాడిని."
ఆత్మానమాత్మనా రక్షంశ్చరిష్యామి విశాంపతే । ఇత్యేవం చ ప్రతిజ్ఞాతం విచరిష్యామ్యహం యథా। విరాటనగరే చ్ఛన్నో విరాటస్య సమీపతః
నా తెలివితో నన్ను నేను కాపాడుకుంటూ, ప్రజల అధిపతీ, విరాట నగరంలో, విరాటుని దగ్గర నేను మరుగున ఉండి జీవిస్తానని నిశ్చయించుకున్నాను.
అగ్నిర్బ్రాహ్మణరూపేణ ప్రచ్ఛన్నోఽన్నమయాచత। మహాశనం బ్రాహ్మణం మాం ప్రముఞ్చార్జున ఖాణ్డవే
ఒకప్పుడు అగ్ని బ్రాహ్మణ రూపంలో రహస్యంగా వచ్చి అన్నం అడిగాడు. అర్జునా, ఖాండవ వనంలో నన్ను, ఆ మహాభోజన ప్రియుడైన బ్రాహ్మణుడిని విడిపించు.
సంశుశ్రువే చ ధర్మాత్మా యస్తమర్థం చకార హ। తస్మై బ్రాహ్మణరూపాయ హుతాశాయ మహాయశాః । విజిత్యైకరథేనేన్ద్రం హత్వా పన్నగరాక్షసాన్
ధర్మాత్ముడు ఆ కోరికను వినిపించి, తీరుస్తూ, బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న అగ్నికి, మహాకీర్తి కలిగినవాడు, ఒక్క రథంతో ఇంద్రుని జయించి, పాములు రాక్షసులను సంహరించాడు.
యస్తు దేవాన్మనుష్యాంశ్చ సర్వానేకరథోఽజయత్। స భీమధన్వా శ్వేతాశ్వః పాణ్డవః కిం కరిష్యతి
ఒక్కరథంతో దేవతలు, మనుష్యులను జయించిన భీమబాహువు, తెల్లగుర్రాల పాండవుడు—ఆయన చేయలేనిది ఏముంటుంది?
ఆశీవిషసమస్పర్శో నాగానామివ వాసుకిః । దృష్టీవిష ఇవాహీనామగ్నిస్తేజస్వినామివ
సర్పాలలో వాసుకి ఎలా విషస్పర్శ కలిగిస్తాడో, పాముల చూపులో విషం ఎలా ఉంటుందో, తేజస్సులలో అగ్ని ఎలా ఉంటుందో—అతడూ అలానే.
సముద్ర ఇవ సిన్ధూనాం శైలానాం హిమవానివ। మహేన్ద్ర ఇవ దేవానాం దానవానాం బలిర్యథా
నదుల్లో సముద్రం లాగా, పర్వతాల్లో హిమవంతం లాగా, దేవతల్లో మహేంద్రుడు లాగా, దానవుల్లో బలి లాగా—అతడు.
సుప్రతీకో గజేన్ద్రాణాం యుగ్యానాం తురగో యథా। కుబేర ఇవ యక్షాణాం మృగాణాం కేసరీ యథా
ఏనుగుల్లో అద్భుతాకారుడు లాగా, గుర్రాల్లో ఉత్తముడు లాగా, యక్షుల్లో కుబేరుడు లాగా, జంతువుల్లో సింహం లాగా—అతడే.
రాక్షసానాం దశగ్రీవో దైత్యానామివ శమ్బరః । రుద్రాణామివ కాపాలీ విష్ణుర్బలవతామివ
రాక్షసుల్లో దశముఖుడు లాగా, దైత్యుల్లో శంబరుడు లాగా, రుద్రుల్లో కపాలి లాగా, బలవంతుల్లో విష్ణువు లాగా—అతడే.
రోషామర్షసమాయుక్తో భుజఙ్గానాం చ తక్షకః । వాయువేగబలోద్ధృతో గరుడః పతతామివ
కోపంతో, ఆగ్రహంతో నిండిన తక్షకుడు పాములలో ఎలా ఉంటాడో, గరుత్మంతుడు గాలి వేగంతో ఎగిరే పక్షుల్లో ఎలా ఉంటాడో, అలా ఆయన ఉన్నాడు.
తపతామివ చాదిత్యః ప్రజానాం బ్రాహ్మణో యథా। హ్రదానామివ పాతాలం పర్జన్యో నర్దతామివ
ఎండ వేడి పెడుతున్నవారిలో సూర్యుడు ఎలా ఉంటాడో, ప్రజల్లో బ్రాహ్మణుడు ఎలా ఉంటాడో, చెరువుల్లో పాతాళం ఎలా ఉంటుందో, గర్జించే మేఘాల్లో మేఘం ఎలా ఉంటుందో, అలా ఆయన ఉన్నాడు.
ఆయుధానాం వరో వజ్రః కకుద్మాంశ్చ గవాం వరః। ధృతరాష్ట్రశ్చ నాగానాం హస్తిష్వైరావతో యథా
ఆయుధాలలో వజ్రాయుధం ఎలా శ్రేష్ఠమో, పశువుల్లో ఎద్దు ఎలా ముందుంటాడో, నాగుల్లో ధృతరాష్ట్రుడు ఎలా ఉంటాడో, ఏనుగుల్లో ఐరావతం ఎలా ఉంటుందో, అలా ఆయన ఉన్నాడు.
పుత్రః ప్రియాణామధికో భార్యా చ సుహృదాం వరా। గిరీణాం ప్రవరో మేరుర్దేవానాం మధుసూదనః। గ్రహాణాం ప్రవరశ్చన్ద్రః సరసాం మానసో యథా
కొడుకు ప్రియమైనవారిలో ఎంత ప్రీతిపాత్రుడో, భార్య స్నేహితుల్లో ఎంత శ్రేష్ఠురాలో, పర్వతాల్లో మేరు ఎంత ప్రాముఖ్యమైనదో, దేవతల్లో మధుసూదనుడు ఎంత గొప్పవాడో, గ్రహాల్లో చంద్రుడు ఎంత ముఖ్యమో, సరస్సుల్లో మానససరస్సు ఎంత ప్రసిద్ధమో, అలా ఆయన ఉన్నాడు.
యథైతాని విశిష్టాని స్వస్యాం జాత్యాం వృకోదర
వృకోదరా! ఇవన్నీ తమ తమ వర్గాల్లో ఎలా ప్రత్యేకంగా ఉంటాయో,
సోయమిన్ద్రాదనవమో వాసుదేవాచ్చ భారత । ఉషిత్వా పఞ్చ వర్షాణి సహస్రాక్షస్య వేశ్మని। బ్రహ్మచారీ వ్రతే యుక్తః సర్వశస్త్రభృతాంవరః
అలానే, ఇంద్రుడికీ వాసుదేవుడికీ ఏమాత్రం తక్కువకాదు, ఓ భారతా! వెయ్యికళ్ళవాడైన ఇంద్రుని ఇంట్లో అయిదేళ్లు బ్రహ్మచర్య వ్రతంతో ఉండి, ఆయుధ విద్యలో అందరికీ మించి ఉన్నాడు.
అవాప చాస్త్రమస్త్రజ్ఞః సర్వజ్ఞః సర్వసంమతః । క్షిప్రం చాణు విచిత్రం చ ధ్రువం చ వదతాం వరః
ఆయన ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, అన్నివిషయాల్లో తెలిసినవాడు, అందరికి గౌరవప్రదుడు, త్వరగా, సున్నితంగా, అద్భుతంగా, స్థిరంగా మాట్లాడే గొప్పవాడు.
అనుజ్ఞాతః సురేన్ద్రేణ పునః ప్రత్యాగతో మహీమ్। ధార్తరాష్ట్రవినాశాయ పాణ్డవానాం జయాయ చ
దేవేంద్రుడు అనుమతించగా, ఆయన మళ్లీ భూమికి వచ్చాడు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నశింపజేయడానికి, పాండవులకు విజయాన్ని తేవడానికి.
యం మన్యే ద్వాదశం రుద్రమాదిత్యానాం త్రయోదశమ్ । వసూనాం నవమం మన్యే గిరీణామష్టమః స్మృతః
ఆయనను నేను పన్నెండవ రుద్రుడిగా, ఆదిత్యుల్లో పదమూడవవాడిగా, వసువుల్లో తొమ్మిదవవాడిగా, పర్వతాల్లో ఎనిమిదవదిగా భావిస్తున్నాను.
యస్య దీర్ఘౌ సమౌ బాహూ జ్యాఘాతేన కిణీకృతౌ । దక్షిణశ్చైవ సవ్యశ్చ బాహూ అనడుహో యథా
ఆయన రెండు పొడవైన, సమానమైన భుజాలు, విల్లులోని దోళ్ళ తాడుతో ముద్ర పడినవి, కుడి, ఎడమ రెండూ ఎద్దు భుజాల్లా బలంగా ఉన్నాయి.
తలాఙ్గులిత్రాభ్యుచితౌ నాగరాజకరోపమౌ । పీనౌ పరిఘసఙ్కాశౌ మృదుతామ్రతలౌ శుభౌ
తలవేళ్ల పట్టుకు తగినవి, నాగరాజు చేతుల్లా కనిపించే రెండు బలమైన భుజాలు, ఇనుప గొడ్డళ్లా మందంగా, మృదువైన రాగిరంగు పాదాలతో, అందంగా ఉన్నాయి.
శ్యామో యువా గుడాకేశో దర్శనీయశ్చ పాణ్డవః । గాణ్డీవధన్వా శ్వేతాశ్వః కిరీటీ వానరధ్వజః
నలుపు వర్ణంతో, యవ్వనంతో, వంకర జుట్టుతో, చూడదగ్గ రూపంతో ఉన్న ఈ పాండవుడు, గాండీవాన్ని ధరించి, తెల్ల ఎద్దులపై, కిరీటంతో, వానరధ్వజాన్ని ఎత్తుకుని ఉన్నాడు.
కింరూపధారీ కింకర్మా కించేష్టః కింపరాయణః। బీభత్సుర్భీమధన్వా చ కిం కరిష్యతి చార్జునః । కున్తీపుత్రో విరాటస్య రమతే కేన కర్మణా
ఏ రూపం ధరించాడో, ఏ కార్యాలు చేస్తున్నాడో, ఏ చర్యలు తీసుకుంటున్నాడో, లక్ష్యం ఏమిటో? భయంకరమైన విల్వాడు అర్జునుడు ఏమి చేయబోతున్నాడు? కుంతీ కుమారుడు విరాటుని ఏ కార్యంతో సంతోషింప చేస్తున్నాడు?
ఇమౌ కిణీకృతౌ బాహూ జ్యాఘాతతలపీడనాత్। నిత్యం కఞ్చుకసంఛన్నౌ నాన్యథా గోప్తుముత్సహే
విల్లుతాడుతో ముద్రపడిన ఈ రెండు భుజాలు ఎప్పుడూ కవచంతో కప్పబడి ఉంటాయి. వేరే విధంగా వాటిని కాపాడలేను.