విదితం భవతాం సర్వం ధార్తరాష్ట్రైర్యథా వయమ్ । ఛద్మనా హృతరాజ్యాశ్చ నిస్వాశ్చ బహుశః కృతాః
ధృతరాష్ట్ర కుమారులు మోసంతో మన రాజ్యాన్ని ఎలా తీసుకున్నారో, ఎన్నోసార్లు మనల్ని దరిద్రుల్ని చేసారో మీకు అన్నీ తెలుసు.
ఉషితాశ్చ వనే వాసం యథా ద్వాదశవత్సరాన్ । భవద్భిరేవ సహితా వన్యాహారా ద్విజోత్తమాః
పన్నెండు సంవత్సరాలు మేము మీతో కలిసి అరణ్యంలో, అడవి ఆహారంతో జీవించాము, ఓ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా!
అజ్ఞాతవాససమయం శేషం వర్షం త్రయోదశమ్। తద్వత్స్యామో వయం ఛన్నాస్తదనుజ్ఞాతుమర్హథ
ఇంకా మిగిలిన తెలియని వాస కాలం ఒక సంవత్సరం మాత్రమే. మేము మరుగున జీవించబోతున్నాం. దానికి మీరు అనుమతి ఇవ్వాలి.
సుయోధనశ్చ దుష్టాత్మా కర్ణశ్చ సహసౌబలః । జానన్తో విషమం కుర్యురస్మాస్వత్యన్తవైరిణః
సుయోధనుడు, దుష్టుడైన కర్ణుడు, శకుని కుమారుడు—వీళ్ళు మనపై ఎప్పుడూ శత్రుత్వంతో ఉన్నారు. వీళ్లు తెలిసినట్లయితే మళ్లీ అన్యాయం చేయవచ్చు.
యుక్తచారాశ్చ యత్తాశ్చ దాయే స్వస్య జనస్య చ । దురాత్మనాం హి కస్తేషాం విశ్వాసం గన్తుమర్హతి
వారు జాగ్రత్తగా, గూఢచారులను ఉపయోగిస్తూ, తమవారిని, తమ ప్రజలను కాపాడుకుంటూ ఉంటారు. దుర్మార్గులైన వారిలో ఎవరి మీద విశ్వాసం పెట్టగలం?
అపి నస్తద్భవేద్భూయో యద్వయం బ్రాహ్మణైః సహ। సమస్తేషు చ రాష్ట్రేషు స్వరాజ్యస్థా భవేమ హి
మళ్లీ మనం బ్రాహ్మణులతో కలిసి, అన్ని రాజ్యాల్లో మన స్వంత రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉండే రోజు రావాలని ఆశిస్తున్నాము.
ఇత్యుక్త్వా దుఃఖశోకార్తః శుచిర్ధర్మసుతస్తదా। సంమూర్చ్ఛితోఽభవద్రాజా సాస్రకణ్ఠో యుధిష్ఠిరః
ఇలా చెప్పి, ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు బాధతో, దుఃఖంతో కలవరపడి, హృదయం శుద్ధిగా ఉండి, కన్నీళ్లు గొంతులో నిలిచిపోయి, అక్కడే స్పృహ కోల్పోయాడు.
తమథాశ్వాసయన్సర్వే బ్రాహ్మణా భ్రాతృభిః సహ
అప్పుడా యుధిష్ఠిరుడిని, అతని అన్నదమ్ములతో కలిసి, అందరూ బ్రాహ్మణులు ఓదార్చారు.
ప్రబుధ్య దుఃఖమోహార్తో ధౌమ్యం ధర్మభృతాంవరమ్ । ప్రావైక్షత తదా రాజా సాశ్రుకణ్ఠో యుధిష్ఠిరః
తర్వాత స్పృహకు వచ్చి, ఇంకా దుఃఖంతో, మూర్ఛతో బాధపడుతూ, కన్నీళ్లు గొంతులో నిలిచిన యుధిష్ఠిరుడు, ధౌమ్యుని వైపు చూశాడు.
అథ ధౌమ్యోఽబ్రవీద్వాక్యం మహార్థం నృపతిం తదా। ఆశ్వాసయంస్తం స నృపం భ్రాతౄంశ్చ బ్రాహ్మణైః సహ
అప్పుడు ధౌమ్యుడు, రాజును, అతని అన్నదమ్ములను, బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఓదార్చుతూ, ముఖ్యమైన మాటలు అన్నాడు.
రాజన్విద్వాన్భవాన్దాన్తః సత్యసన్ధో జితేన్ద్రియః। నైవంవిధాః ప్రముహ్యన్తి ధీరాః కస్యాంచిదాపది
రాజా! మీరు విద్యావంతుడు, మనస్సు నిగ్రహించేవాడు, నిజాయితీతో ఉండేవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు. ఇలాంటి ధైర్యవంతులు ఎలాంటి కష్టంలోనైనా మనస్సు కోల్పోరు.
దేవైరప్యాపదః ప్రాప్తాశ్ఛన్నైశ్చ బహుభిస్తదా। తత్రతత్ర సపత్నానాం నిగ్రహార్థం మహాత్మభిః
దేవతలు కూడా ఎన్నోసార్లు, దుర్గతులను ఎదుర్కొన్నారు. శత్రువులను జయించేందుకు, వారు అనేక చోట్ల, రహస్యంగా ఉండేవారు.
దితిపుత్రైర్హృతే రాజ్యే దేవరాజః సుదుఃఖితః। బ్రహ్మాణం తోషయిష్యంశ్చ బ్రహ్మరూపం విధాయ చ
దితి కుమారులు రాజ్యాన్ని తీసుకున్నప్పుడు, దేవేంద్రుడు చాలా బాధపడ్డాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, బ్రహ్మను ప్రసన్నం చేయాలని ప్రయత్నించాడు.
ఇన్ద్రేణ నిషధం ప్రాప్య గిరిప్రస్థాహ్వయే పురే। ఛన్నేనోష్య కృతం కర్మ ద్విషతాం బలనిగ్రహే
ఇంద్రుడు, గిరిప్రస్థం అనే నగరంలో, నిషధ దేశానికి వెళ్లి, రహస్యంగా అక్కడ ఉండి, శత్రువుల బలాన్ని తగ్గించే పనులు చేశాడు.
ప్రసాదాద్బ్రహ్మణో రాజన్దితేః పుత్రాన్మహాబలాన్ । నిర్జిత్య తరసా శత్రూన్పునర్లోకాఞ్జుగోప చ
బ్రహ్మ అనుగ్రహంతో, రాజా! ఇంద్రుడు, దితి కుమారులైన మహాబలవంతులను జయించి, శత్రువులను ఓడించి, మళ్లీ లోకాలను కాపాడాడు.
విష్ణునాఽశ్మగిరిం ప్రాప్య తదా దిత్యాం నివత్స్యతా। గర్భే వధార్థం దైత్యానామజ్ఞాతేనోషితం చిరమ్
విష్ణువు, ఒక కొండను చేరుకుని, దితిలో రహస్యంగా ఉండి, దైత్యులను గర్భంలోనే సంహరించేందుకు, చాలా కాలం అక్కడే ఉన్నాడు.
ప్రోష్య వామనరూపేణ చ్ఛన్నేన బ్రహ్మచారిణా। బలేర్యథా హృతం రాజ్యం విక్రమైస్తచ్చ తే శ్రుతమ్
వామన రూపంలో, బ్రహ్మచారి వేషంలో, రహస్యంగా ఉండి, తన శక్తితో బలిచక్రవర్తి రాజ్యాన్ని ఎలా తీసుకున్నాడో నీకు తెలుసు.
ఔర్వేణ వసతా ఛన్నమూరౌ బ్రహ్మర్షిణా తదా। యత్కృతం తాత లోకేషు తచ్చ సర్వం శ్రుతం త్వయా
ఒకప్పుడు ఔర్వుడు అనే బ్రహ్మర్షి, తొడలో రహస్యంగా ఉండి, లోకాలలో చేసిన కార్యాలు అన్నీ కూడా నీవు విన్నావు.
ప్రచ్ఛన్నేనాపి సర్వత్ర హరిణా వృత్రనిగ్రహే। వజ్రం ప్రవిశ్య శక్రస్య యత్కృతం తచ్చ తే శ్రుతమ్
ఇంకా, హరిదేవుడు కూడా రహస్యంగా ఉండి, ఇంద్రుని వజ్రాయుధంలో ప్రవేశించి, వృత్రాసురుని సంహరించిన విషయాన్ని నీవు విన్నావు.
హుతాశనేన యచ్చాపః ప్రవిశ్య చ్ఛన్నమూషితమ్। విబుధానాం హి యత్కర్మ కృతం తచ్చాపి తే శ్రుతమ్
అగ్ని దేవుడు కూడా, నీళ్లలో రహస్యంగా ప్రవేశించి, దేవతల కోసం చేసిన కార్యాన్ని నీవు విన్నావు.
యథా వివస్వతా తాత ఛన్నేనోత్తమతేజసా। నిర్దగ్ధాః శత్రవః సర్వే వసతా గవి వర్షశః
ఎలా అంటే, వివస్వంతుడు అత్యంత తేజస్సుతో, ఎన్నో సంవత్సరాలు ఆవులో రహస్యంగా ఉండి, తన శత్రువులను కాల్చి వేసినట్టు.
విష్ణునా వసతా చాత్ర గృహే దశరథస్య వై। దశగ్రీవో హతశ్ఛన్నం సంయుగే భీమకర్మణా
ఇంకా, ఇక్కడ కూడా, విష్ణువు దశరథుని ఇంట్లో ఉండగా, దశముఖుడు అయిన రావణుడు యుద్ధంలో రహస్యంగా ఉండి, భీకరమైన కార్యంతో సంహరించబడ్డాడు.
ఏవమేతే మహాత్మానః ప్రచ్ఛన్నాస్తత్రతత్ర హి। అజయఞ్ఛాత్రవాన్ముఖ్యాంస్తథా త్వమపి జేష్యసి
ఇలా, ఈ మహాత్ములు రహస్యంగా ఉండి, అనేక చోట్ల తమ శత్రువులను జయించారు. అలాగే నువ్వు కూడా నీ శత్రువులను జయిస్తావు.
ఇతి ధౌమ్యేన ధర్మజ్ఞో వాక్యైః స పరిహర్షితః। శాన్తబుద్ధిః పునర్భూత్వా వ్యష్టమ్భత యుధిష్ఠిరః
ఇలా ధౌమ్యుడు ధర్మజ్ఞుడైన యుధిష్ఠిరునికి చెప్పిన మాటలతో, అతడు ధైర్యం పొందాడు. మళ్లీ మనస్సు శాంతించుకుని, స్థిరంగా నిలిచాడు.
అథాబ్రవీన్మహాబాహుర్భీమసేనో మహాబలః। రాజానం బలినాం శ్రేష్ఠో గిరా సంపరిహర్షయన్
అప్పుడు మహాబలుడు, బలవంతుడు అయిన భీమసేనుడు, రాజును ఉత్సాహపరిచేలా ఇలా మాటలతో పలికాడు.
అవేక్షయ మహారాజ తవ గాణ్డీవధన్వనా। ధర్మార్థపరయా బుద్ధ్యా న కించిత్సాహసం కృతమ్
మహారాజా! నీ గాండీవధారి కుమారుడు ఎలాంటి అవివేకపూర్వకమైన పని చేయలేదు. అతడు ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని మనసులో పెట్టుకుని మాత్రమే వ్యవహరిస్తాడు.
సహదేవో మయా నిత్యం నకులశ్చ నివారితౌ । శక్తౌ విధ్వంసనే తేషాం శత్రుఘ్నౌ భీమవిక్రమౌ
సహదేవుడు, నకులుడు ఇద్దరూ నా మాట విని ఎప్పుడూ అదుపులో ఉంటారు. వీరిద్దరూ శత్రువులను సంహరించగల శక్తివంతులు, భీముడి ధైర్యాన్ని కలవారు.
న వయం వర్త్మ హాస్యామో యస్మిన్యోక్ష్యతి నో భవాన్ । తద్విధత్తాం భవాన్సర్వం క్షిప్రం జేష్యామహే పరాన్
మీరు చెప్పిన మార్గాన్ని మేము ఎప్పటికీ వదలము. మీరు ఏది ఆజ్ఞాపించినా మేము వెంటనే శత్రువులను జయిస్తాము.
ఇత్యుక్తో భీమసేనేన ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః । సుఖోపవిష్టో విద్వద్భిస్తాపసైః సంశితవ్రతైః
భీమసేనుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు పండితులతో, కఠిన వ్రతాలు పాటించే మునులతో కలిసి సుఖంగా కూర్చున్నాడు.
యే తద్భక్త్యాఽభవంస్తస్మిన్వనవాసే తపస్వినః । తానబ్రవీన్మహాప్రాజ్ఞః శిష్టాన్రాజా కృతాఞ్జలిః । అభ్యనుజ్ఞాపయిష్యన్వై తస్మిన్వాసే ధృతవ్రతః
అక్కడ ఉన్న భక్తితో వనవాసం చేసిన తపస్వులను, మహాప్రజ్ఞుడు అయిన రాజు, చేతులు జోడించి, వీడ్కోలు చెప్పేందుకు సంసిద్ధుడై, శిష్యులను ఉద్దేశించి పలికాడు.