సరస్యేకేన పాదేన తిష్ఠన్తమపరాజితమ్। పృచ్ఛామి కో భవాన్దేవో న మే యక్షో మతో భవాన్
సరస్సులో ఒక కాలితో నిలబడి, ఎవ్వరూ ఓడించలేని వాడివి. నీవెవరో అడుగుతున్నాను, దేవుడివా? నీవు యక్షుడు అనిపించడం లేదు.
బసూనాం వా భవానేకో రుద్రాణామథవా భవాన్। అథవా మరుతాం శ్రేష్ఠో వజ్రీ వా త్రిదశేశ్వరః
నీవు వసువులలో ఎవరో, లేక రుద్రులలో ఎవరో? లేక మరుతులలో గొప్పవాడవా, లేక వజ్రాయుధమున్న దేవేంద్రుడవా?
మమ హి భ్రాతర ఇమే సహస్రశతయోధినః। తం యోధం న ప్రపశ్యామి యేన సర్వే నిపాతితాః
నా అన్నదమ్ములు వేలాది మంది యోధులతో యుద్ధం చేయగలవారు. కానీ వారందరినీ ఓడించిన యోధుడు ఎవరో నేను చూడడం లేదు.
సుఖం ప్రతి ప్రబుద్దానామిన్ద్రియాణ్యుపలక్షయే। స భవాన్సుహృదోస్మాకమథవా నః పితా భవాన్
ఇక్కడ మేల్కొన్న వారందరి ఇంద్రియాలు ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి. కావున, నీవు మా మిత్రుడవో, లేక మా తండ్రివో అనిపిస్తోంది.
అహంతే జనకస్తాత ధర్మో మృదుపరాక్రమ। త్వాం రదిదృక్షురనుప్రాప్తో విద్ధి మాం భరతర్షభ
నా కుమారుడా, నేను నీ తండ్రిని, ధర్ముడిని. నిన్ను చూడాలని వచ్చాను. నన్ను తెలుసుకో, నీవు భారత వంశంలో గొప్పవాడవు.
యశః సత్యందమః శౌచమార్జవం హ్రీరచాపలమ్। దానం తపో బ్రహ్మచర్యమిత్యేతాస్తనవో మమ
పేరు, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం, పవిత్రత, నేరుగా ఉండడం, లజ్జ, చంచలత లేకపోవడం, దానం, తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం — ఇవన్నీ నా అవయవాలు.
అహింసా సమతా శాన్తిస్తపః శౌచమమత్సరః। ద్వారాణ్యేతాని మే విద్ధి ప్రియో హ్యసి సుతో మమ
హింస చేయకపోవడం, సమభావం, శాంతి, తపస్సు, పవిత్రత, అసూయ లేకపోవడం — ఇవన్నీ నా ద్వారాలు. నీవు నాకు ప్రియమైన కుమారుడవు.
దిష్ట్యా పఞ్చసు రక్తోసి దిష్ట్యా తే షట్రపదీ జితా। ద్వే పూర్వే మధ్యమే ద్వే చ ద్వే శాన్తే సాంపరాయికే ।। $
నీకు ఐదు విషయాల్లో విజయం లభించింది, ఆరు దశలను కూడా జయించావు. రెండు మొదటివి, రెండు మధ్యలో, రెండు చివర్లో శాంతియుతంగా ఉంటాయి.
ధ్రమోఽహమితి భద్రం తే జిజ్ఞాసుస్త్వామిహాగతః। ఆనృశంస్యేన తుష్టోస్మి వరం దాస్యామి తేఽనఘ
నేను ధర్ముడిని, నీకు మంగళం కలుగుగాక! నిన్ను పరీక్షించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాను. నీ దయతో సంతోషించాను. నీవు కోరిన వరం అడుగు, పాపరహితుడవు.
వరం వృణీష్వ రాజేన్ద్రదాతా హ్యస్మి తవానఘ। యే హి మే పురుషా భక్తా న తేషామస్తి దుర్గతిః
ఓ రాజా, నీవు కోరిన వరం అడుగు. నేను నీకు వరాలిచ్చే వాడిని, పాపరహితుడవు. నన్ను భక్తిగా ఆరాధించే వారికి ఎప్పుడూ కష్టాలు ఉండవు.
అరణీ తు హృతాయస్య మృగేణ వదతాంవర। తస్యాగ్నయో న లుప్యేరన్ప్రథమోఽస్తు వరో మమ
ఓ వాక్కులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, ఆ మృగం బ్రాహ్మణుని ఆస్తి తీసుకెళ్లినప్పుడు అతని అరణి కట్టె నుండి అగ్నిప్రభలు మాయమవ్వకూడదు. ఇదే నా మొదటి వరంగా ఇస్తావా.
ఆరణేయమిదం తస్య బ్రాహ్మణస్య హృతం మయా। మృగవేషేణ కౌన్తేయ జిజ్ఞాలార్థం తవానఘ
కుంతీ కుమారుడా, నిష్కల్మషుడా, నేను మృగవేషంలో ఆ బ్రాహ్మణుని అరణి కట్టెను తీసుకెళ్లాను. నీ ధైర్యాన్ని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతోనే అలా చేశాను.
దదానీత్యేవ భగవానుత్తరం ప్రత్యపద్యత। అన్యం వరయ భద్రం తే వరం త్వమమరోపమ
భగవంతుడు వెంటనే, "ఇది నీకు ఇస్తాను. మరొక వరాన్ని కోరుకో, అమరులవలె ఉన్నవాడా. నీకు శుభం కలుగుగాక," అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
వర్షాణి ద్వాదశారణ్యే త్రయోదశముపస్థితమ్। తత్రనో నాభిజానీయుర్వసతో మనుజాః క్వచిత్
పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో గడిపాము, ఇప్పుడు పదమూడు వ సంవత్సరం వచ్చింది. మేము ఎక్కడ ఉన్నా, మనుషులు ఎవరూ మమ్మల్ని గుర్తించకూడదు.
దదానీత్యేవ భగవానుత్తరం ప్రత్యపద్యత। భూయశ్చాశ్వాసయామాస కౌన్తేయం సత్యవిక్రమమ్
భగవంతుడు వెంటనే, "ఇది నీకు ఇస్తాను," అని సమాధానం ఇచ్చాడు. సత్యవంతుడైన కుంతీ కుమారుడిని మరలా ధైర్యపరిచాడు.
యద్యపి స్వేన రూపేణ చరిష్యథ మహీమిమామ్। న వో విజ్ఞాస్యతే కశ్చిత్రిషు లోకేషు భారత
భారతా, మీరు మీ స్వరూపంలోనే ఈ భూమిపై తిరిగినా, మూడు లోకాలలో ఎవరూ మిమ్మల్ని గుర్తించలేరు.
వర్షంత్రయోదశమిదం మత్ప్రసాదాత్కురూద్వహాః। విరాటనగరే గూఢా అవిజ్ఞాతాశ్చరిష్యథ
కురువంశంలో శ్రేష్ఠులైనవారూ, నా కృపవల్ల పదమూడు వ సంవత్సరం విరాట నగరంలో ఎవరికీ తెలియకుండా, దాచుకొని జీవించగలుగుతారు.
యద్వః సంకల్పితం రూపం మనసా యస్ యాదృశమ్। తాదృశం తాదృశం సర్వే ఛన్దతో ధారయిష్యథ
మీరు మనసులో కోరుకున్న రూపం ఏదైనా, అచ్చంగా అలాంటి రూపాన్ని మీరందరూ మీ ఇష్టానుసారం ధరించగలుగుతారు.
అరణీసహితం భాణ్డం బ్రాహ్మణాయ ప్రయచ్ఛత। జిజ్ఞాసార్థం మయా హ్యేతదాహృతంమృగరూపిణా
అరణి కట్టెను, పాత్రను ఆ బ్రాహ్మణునికి తిరిగి ఇవ్వండి. మిమ్మల్ని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో మృగరూపంలో నేను వాటిని తీసుకెళ్లాను.
ప్రవృణీష్వాపరం సౌమ్య వరమిష్టం దదాని తే। న తృప్యామి నరశ్రేష్ఠ ప్రయచ్ఛన్వై వరాంస్తథా
సౌమ్యుడా, మరొక ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకో. నేను నీకు ఇస్తాను. నరులలో శ్రేష్ఠుడవు, ఇలా వరాలు ఇస్తూ నాకు ఇంకా తృప్తి కలుగలేదు.
తృతీయం గృహ్యతాం పుత్ర వరమప్రతిమం మహత్। త్వం హి మత్ప్రభవో రాజన్విదురశ్చమమాంశజః
నా కుమారుడా, మూడవ గొప్ప, అపూర్వమైన వరాన్ని కూడా స్వీకరించు. రాజా, నువ్వు నన్ను బట్టి పుట్టినవాడవు, విదురుడు కూడా నా భాగంనుంచి పుట్టాడు.
దేవదేవో మయా దృష్టో భవాన్సాక్షాత్సనాతనః। యం దదాసి వరం తుష్టస్తం గ్రహీష్యామ్యహం పితః
దేవతల దేవా, శాశ్వతుడా, నిన్ను నేను ప్రత్యక్షంగా చూశాను. నీవు సంతృప్తితో ఇచ్చే ఏ వరమైనా, తండ్రీ, నేను స్వీకరిస్తాను.
జయేయం లోభమోహౌ చ క్రోధం చాహం సదా విభో। దానే తపసి సత్యే చ మనో మే సతతం వేత్
ప్రభూ, నేను ఎప్పుడూ లోభాన్ని, మాయను, కోపాన్ని జయించగలుగుతాను గాక. దానం, తపస్సు, సత్యంలో నా మనస్సు ఎప్పుడూ నిలకడగా ఉండాలి.
రఉపపన్నో గుణైరేతైః స్వభావేనాసి పాణ్డవ। భవాన్ధర్మః పునశ్చైవ యథోక్తం తే భవిష్యతి
పాండవా, ఈ గుణాలు సహజంగా నీలో ఉన్నాయి. నువ్వే ధర్మ స్వరూపుడవు. నువ్వు కోరినట్లు నీకు జరుగుతుంది.
ఇత్యుక్త్వాన్తఽర్దధే ధర్మో భగబాఁల్లోకభావనః। సమేతాః పాణ్డవాశ్చైవ సుఖసుప్తా మనస్వినః
ఇలా చెప్పి, లోకాలకు మేలు చేసే ధర్మదేవుడు అంతర్ధానం అయ్యాడు. పాండవులు అందరూ కలసి, హృదయానికి శాంతి కలిగి సుఖంగా నిద్రించారు.
ఉపేత్యచాశ్రమం వీరాః సర్వ ఏవ గతక్లమాః। ఆరణేయం దదుస్తస్మై బ్రాహ్మణాయ తపస్వినే
వీరులు అందరూ అలసట పోయి ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లి, ఆ బ్రాహ్మణ తపస్వికి అరణి కట్టెను ఇచ్చారు.
ఇదం సముత్థానసమాగతం మహ- త్పితుశ్చపుత్రస్య చ కీర్తివర్ధనమ్। పఠన్నరః రస్యాద్విజితేన్ద్రియో వశీ సపుత్రపౌత్రః శతపర్షభాగ్భవేత్
ఈ గొప్ప తండ్రి-కుమారుడి కథను చదివేవాడు, తన ఇంద్రియాలను జయించినవాడై, వశీకృతుడై ఉంటే, తన కుమారులు, మనవలతో కలిసి సంతోషంగా జీవించి, వంద సంవత్సరాలు ఆయుష్షు పొందుతాడు.
న చాప్యధర్మే న సుహృద్విభేదనే పరస్వహారే పరదారమర్శనే। కదర్యభావే న రమేనేమనః సదా నృణాం సదాఖ్యానమిదం విజానతామ్
ఈ పవిత్రమైన కథను తెలిసినవారి మనస్సు ఎప్పుడూ అధర్మంలో, మిత్రులను విడదీయడంలో, పరధనాన్ని ఆక్రమించడంలో, ఇతరుల భార్యలను ఆశించడంలో, కంజుసత్వంలో ఆనందించదు.
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్। దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్
నారాయణుని, నరుని, లోకంలో ఉత్తముడైన నరుని, సరస్వతీ దేవిని, వ్యాసుని నమస్కరించి, ఆ తరువాత విజయాన్ని పలకాలి.
పతివ్రతా మహాభాగా సతతం సుఖభాగినీ । ద్రౌపదీ సా కథం బ్రహ్మన్నజ్ఞాతా దుఃఖితాఽవసత్
పతివ్రత, మహాభాగ్యవంతురాలు, ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండే ద్రౌపదీ, బ్రాహ్మణా! ఆమె ఎలా తెలియకుండా, దుఃఖంలో జీవించిందో చెప్పు.