కింస్విద్వనమిదం దగ్ధం కింఖిద్దృష్టో మృతో భవేత్। ప్రహరన్తో మహాభూతం శప్తాస్తేనాథ తేఽపతన్
'ఏమైందో ఏమో? ఈ అడవి కాలిపోయిందా? ఏదైనా చూసి చనిపోయారా? ఏదైనా మహాశక్తివంతుడిని ఎదుర్కొని శాపగ్రస్తులై పడిపోయారా?'
న పశ్యన్త్యథవా వీరాః పానీయం యత్రతే గతాః। అన్విచ్ఛద్భిర్వనే తోయం కాలోఽయమతిపాతితః
లేదా, వీరులు వెళ్లిన చోట నీళ్లు కనిపించకపోవచ్చు. అడవిలో నీళ్లు వెతుకుతూ చాలా సమయం గడిచిపోయింది.
కింను తత్కారణం యేన నాయాన్తి పురుషర్షభాః। గచ్ఛామ్యేషాం పదం ద్రష్టుమితి కృత్వా యుధిష్ఠిరః
ఈ మహానుభావులు ఎందుకు తిరిగి రావడం లేదు? అని యుధిష్ఠిరుడు ఆలోచిస్తూ, 'వాళ్లు ఎటు వెళ్లారు చూద్దాం' అని బయలుదేరాడు.
సముత్థాయ మహాబుద్ధిర్దహ్యమానేన చేతసా। వ్యపేతజననిర్ఘోషం ప్రవివేశ మహావనమ్
అతడు గొప్ప బుద్ధిశాలి, మనసు ఆందోళనతో మండిపోతూ, అక్కడ ఎలాంటి మానవ శబ్దం లేని నిశ్శబ్దమైన అటవిలోకి అడుగుపెట్టాడు.
రురుభిశ్చ వరాహైశ్చ పక్షిభిశ్చ నిషేవితమ్। నీలభాస్వరవర్ణైశ్చ పాదపైరుశోభితమ్
ఆ అడవి జింకలు, పంది, పక్షులు తిరిగే చోటుగా ఉండి, నీలం, బంగారు రంగుల చెట్లతో అందంగా అలంకరించబడి ఉంది.
భ్రమరైరుపగీతం చ పక్షిభిశ్ సమన్తతః। `మృదుశాడ్వలసంకీర్ణభూమిభాగం మనోహరమ్
అక్కడ చుట్టూ తేనెటీగల గానంతో, పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిపోయి, మృదువైన ఆకుపచ్చ గడ్డి పరచిన భూమి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది.
స గచ్ఛన్కాననే తస్మిన్హేమజాలపరిష్కృతమ్। దదర్శ తత్సరః శ్రీమాన్విశ్వకర్మకృతం యథా
ఆ అడవిలో బంగారు అలంకరణలతో కూడిన చోట నడుస్తూ, యుధిష్ఠిరుడు, విశ్వకర్మ చేతి పనిలా కనిపించే ఒక అద్భుతమైన సరస్సును చూశాడు.
ఉపేతం నలినీజాలైః సిన్ధువారైః సచేతసైః। కేతకైః కరవీరైశ్చ పిప్పలైశ్చైవ సంవృతమ్
ఆ సరస్సు కమలాల గుత్తులతో, వికసించిన సింధువార పువ్వులతో, కేతకీ, కరవీర చెట్లతో, అలాగే పిప్పల వృక్షాల నీడతో కప్పబడి ఉంది.
తతో ధర్మసుతః శ్రీమాన్భ్రాతృదర్శనలాలసః'। శ్రమార్తస్తదుపాగమ్య సరో దృష్ట్వాఽథ విస్మితః
తర్వాత ధర్మపుత్రుడు, తన అన్నదమ్ములను చూడాలని తపనతో, శ్రమతో అలసిపోయి, ఆ సరస్సు దగ్గరకు వచ్చి చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
తతస్తే యక్షవచనాదుదతిష్ఠన్త పాణ్డవః। క్షుత్పిపాసే చ సర్వేషాం క్షణేన వ్యపగచ్ఛతామ్
తర్వాత యక్షుని ఆజ్ఞతో పాండవులు లేచి నిలబడ్డారు. వెంటనే వారందరిలోని ఆకలి, దాహం మాయమయ్యాయి.
సరస్యేకేన పాదేన తిష్ఠన్తమపరాజితమ్। పృచ్ఛామి కో భవాన్దేవో న మే యక్షో మతో భవాన్
సరస్సులో ఒక కాలితో నిలబడి, ఎవ్వరూ ఓడించలేని వాడివి. నీవెవరో అడుగుతున్నాను, దేవుడివా? నీవు యక్షుడు అనిపించడం లేదు.
బసూనాం వా భవానేకో రుద్రాణామథవా భవాన్। అథవా మరుతాం శ్రేష్ఠో వజ్రీ వా త్రిదశేశ్వరః
నీవు వసువులలో ఎవరో, లేక రుద్రులలో ఎవరో? లేక మరుతులలో గొప్పవాడవా, లేక వజ్రాయుధమున్న దేవేంద్రుడవా?
మమ హి భ్రాతర ఇమే సహస్రశతయోధినః। తం యోధం న ప్రపశ్యామి యేన సర్వే నిపాతితాః
నా అన్నదమ్ములు వేలాది మంది యోధులతో యుద్ధం చేయగలవారు. కానీ వారందరినీ ఓడించిన యోధుడు ఎవరో నేను చూడడం లేదు.
సుఖం ప్రతి ప్రబుద్దానామిన్ద్రియాణ్యుపలక్షయే। స భవాన్సుహృదోస్మాకమథవా నః పితా భవాన్
ఇక్కడ మేల్కొన్న వారందరి ఇంద్రియాలు ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి. కావున, నీవు మా మిత్రుడవో, లేక మా తండ్రివో అనిపిస్తోంది.
అహంతే జనకస్తాత ధర్మో మృదుపరాక్రమ। త్వాం రదిదృక్షురనుప్రాప్తో విద్ధి మాం భరతర్షభ
నా కుమారుడా, నేను నీ తండ్రిని, ధర్ముడిని. నిన్ను చూడాలని వచ్చాను. నన్ను తెలుసుకో, నీవు భారత వంశంలో గొప్పవాడవు.
యశః సత్యందమః శౌచమార్జవం హ్రీరచాపలమ్। దానం తపో బ్రహ్మచర్యమిత్యేతాస్తనవో మమ
పేరు, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం, పవిత్రత, నేరుగా ఉండడం, లజ్జ, చంచలత లేకపోవడం, దానం, తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం — ఇవన్నీ నా అవయవాలు.
అహింసా సమతా శాన్తిస్తపః శౌచమమత్సరః। ద్వారాణ్యేతాని మే విద్ధి ప్రియో హ్యసి సుతో మమ
హింస చేయకపోవడం, సమభావం, శాంతి, తపస్సు, పవిత్రత, అసూయ లేకపోవడం — ఇవన్నీ నా ద్వారాలు. నీవు నాకు ప్రియమైన కుమారుడవు.
దిష్ట్యా పఞ్చసు రక్తోసి దిష్ట్యా తే షట్రపదీ జితా। ద్వే పూర్వే మధ్యమే ద్వే చ ద్వే శాన్తే సాంపరాయికే ।। $
నీకు ఐదు విషయాల్లో విజయం లభించింది, ఆరు దశలను కూడా జయించావు. రెండు మొదటివి, రెండు మధ్యలో, రెండు చివర్లో శాంతియుతంగా ఉంటాయి.
ధ్రమోఽహమితి భద్రం తే జిజ్ఞాసుస్త్వామిహాగతః। ఆనృశంస్యేన తుష్టోస్మి వరం దాస్యామి తేఽనఘ
నేను ధర్ముడిని, నీకు మంగళం కలుగుగాక! నిన్ను పరీక్షించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాను. నీ దయతో సంతోషించాను. నీవు కోరిన వరం అడుగు, పాపరహితుడవు.
వరం వృణీష్వ రాజేన్ద్రదాతా హ్యస్మి తవానఘ। యే హి మే పురుషా భక్తా న తేషామస్తి దుర్గతిః
ఓ రాజా, నీవు కోరిన వరం అడుగు. నేను నీకు వరాలిచ్చే వాడిని, పాపరహితుడవు. నన్ను భక్తిగా ఆరాధించే వారికి ఎప్పుడూ కష్టాలు ఉండవు.
అరణీ తు హృతాయస్య మృగేణ వదతాంవర। తస్యాగ్నయో న లుప్యేరన్ప్రథమోఽస్తు వరో మమ
ఓ వాక్కులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, ఆ మృగం బ్రాహ్మణుని ఆస్తి తీసుకెళ్లినప్పుడు అతని అరణి కట్టె నుండి అగ్నిప్రభలు మాయమవ్వకూడదు. ఇదే నా మొదటి వరంగా ఇస్తావా.
ఆరణేయమిదం తస్య బ్రాహ్మణస్య హృతం మయా। మృగవేషేణ కౌన్తేయ జిజ్ఞాలార్థం తవానఘ
కుంతీ కుమారుడా, నిష్కల్మషుడా, నేను మృగవేషంలో ఆ బ్రాహ్మణుని అరణి కట్టెను తీసుకెళ్లాను. నీ ధైర్యాన్ని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతోనే అలా చేశాను.
దదానీత్యేవ భగవానుత్తరం ప్రత్యపద్యత। అన్యం వరయ భద్రం తే వరం త్వమమరోపమ
భగవంతుడు వెంటనే, "ఇది నీకు ఇస్తాను. మరొక వరాన్ని కోరుకో, అమరులవలె ఉన్నవాడా. నీకు శుభం కలుగుగాక," అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
వర్షాణి ద్వాదశారణ్యే త్రయోదశముపస్థితమ్। తత్రనో నాభిజానీయుర్వసతో మనుజాః క్వచిత్
పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో గడిపాము, ఇప్పుడు పదమూడు వ సంవత్సరం వచ్చింది. మేము ఎక్కడ ఉన్నా, మనుషులు ఎవరూ మమ్మల్ని గుర్తించకూడదు.
దదానీత్యేవ భగవానుత్తరం ప్రత్యపద్యత। భూయశ్చాశ్వాసయామాస కౌన్తేయం సత్యవిక్రమమ్
భగవంతుడు వెంటనే, "ఇది నీకు ఇస్తాను," అని సమాధానం ఇచ్చాడు. సత్యవంతుడైన కుంతీ కుమారుడిని మరలా ధైర్యపరిచాడు.
యద్యపి స్వేన రూపేణ చరిష్యథ మహీమిమామ్। న వో విజ్ఞాస్యతే కశ్చిత్రిషు లోకేషు భారత
భారతా, మీరు మీ స్వరూపంలోనే ఈ భూమిపై తిరిగినా, మూడు లోకాలలో ఎవరూ మిమ్మల్ని గుర్తించలేరు.
వర్షంత్రయోదశమిదం మత్ప్రసాదాత్కురూద్వహాః। విరాటనగరే గూఢా అవిజ్ఞాతాశ్చరిష్యథ
కురువంశంలో శ్రేష్ఠులైనవారూ, నా కృపవల్ల పదమూడు వ సంవత్సరం విరాట నగరంలో ఎవరికీ తెలియకుండా, దాచుకొని జీవించగలుగుతారు.
యద్వః సంకల్పితం రూపం మనసా యస్ యాదృశమ్। తాదృశం తాదృశం సర్వే ఛన్దతో ధారయిష్యథ
మీరు మనసులో కోరుకున్న రూపం ఏదైనా, అచ్చంగా అలాంటి రూపాన్ని మీరందరూ మీ ఇష్టానుసారం ధరించగలుగుతారు.
అరణీసహితం భాణ్డం బ్రాహ్మణాయ ప్రయచ్ఛత। జిజ్ఞాసార్థం మయా హ్యేతదాహృతంమృగరూపిణా
అరణి కట్టెను, పాత్రను ఆ బ్రాహ్మణునికి తిరిగి ఇవ్వండి. మిమ్మల్ని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో మృగరూపంలో నేను వాటిని తీసుకెళ్లాను.
ప్రవృణీష్వాపరం సౌమ్య వరమిష్టం దదాని తే। న తృప్యామి నరశ్రేష్ఠ ప్రయచ్ఛన్వై వరాంస్తథా
సౌమ్యుడా, మరొక ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకో. నేను నీకు ఇస్తాను. నరులలో శ్రేష్ఠుడవు, ఇలా వరాలు ఇస్తూ నాకు ఇంకా తృప్తి కలుగలేదు.