వాచస్తీక్ష్ణాస్థిభేదిన్యః సూతపుత్రేణ భాషితాః। అతితీవ్రా మయా క్షాన్తాస్తేన ప్రాప్తాః స్మ సంశయం
సూతపుత్రుడు మాట్లాడిన మాటలు ఎముకలు చీల్చేలా కఠినంగా ఉండి, అవి ఎంత తీవ్రమైనా నేను సహించాను. అందుకే మనం ఈ అనిశ్చితిలో పడ్డాం.
శకునిస్త్వాం యదాఽజైషీదక్షద్యూతేన భారత। స మయా న హతస్తత్రతేన ప్రాప్తాః స్మ సంశయమ్
శకుని మాయాజాలంతో నిన్ను జూదంలో ఓడించినప్పుడు, నేను అతన్ని చంపలేదు. అందుకే మనం ఈ అనిశ్చితిలో పడ్డాం.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా నకులం వాక్యమబ్రవీత్। ఆరుహ్య వృక్షం మాద్రేయ నిరీక్షస్వ దిశో దశ
అప్పుడే యుధిష్ఠిరుడు నకులుని ఇలా అన్నాడు: 'మాద్రిదేవి కుమారా! చెట్టెక్కి, పది దిశల్లోనూ చూడు.'
పానీయమన్తికే పశ్య వృక్షాన్వాప్యుదకాశ్రయాన్। ఏతే హి భ్రాతరః శ్రాన్తాస్తవ తాత పిపాసితాః
'దగ్గర్లో నీళ్ళు ఉన్న చెట్లు లేదా చెరువులు ఎక్కడైనా ఉన్నాయేమో చూడు. నీ అన్నదమ్ములు అలసిపోయి, దప్పిగొని ఉన్నారు నాయనా.'
నకులస్తు తథేత్యుక్త్వా భ్రాతుర్జ్యేఽష్ఠస్య శాసనాత్। తత ఉత్థాయ మతిమాఞ్శీఘ్రమారుహ్య పాదపమ్। అబ్రవీద్ధాంతరం జ్యేష్మభివీక్ష్య సమన్తతః
నకులుడు 'అలాగే' అని అన్నాడు. పెద్ద అన్నయ్య ఆజ్ఞతో వెంటనే లేచి, తెలివిగా చెట్టెక్కి చుట్టూ అన్ని వైపులా చూశాడు.
పశ్యామి బహులాన్రాజన్వృక్షానుదకసంశ్రయాన్। సారసానాం చ నిర్హ్రాదస్తత్రోదకమసంశయమ్
'రాజా! నీళ్ల దగ్గర చాలా చెట్లు కనిపిస్తున్నాయి. అక్కడ సారసపక్షుల అరుపు వినిపిస్తోంది. అక్కడ తప్పకుండా నీళ్లు ఉంటాయి.'
తతోఽబ్రవీత్సత్యధృతిః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। గచ్ఛ సౌమ్య తతః శీఘ్రం తూణైః రపానీయమానయ
అప్పుడు సత్యధృతుడైన కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: 'సౌమ్యా, నీవు త్వరగా వెళ్లి, బాణాల సంచుల్లో నీళ్లు తీసుకువచ్చి.'
నకులస్తు తథేత్యుక్త్వా భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య శాసనాత్। ప్రాద్రవద్యత్ర పానీయం శీఘ్రం చైవాన్వపద్యత
నకులుడు 'అలాగే' అని అన్నాడు. తన పెద్ద అన్నయ్య ఆజ్ఞ మేరకు, నీళ్లు ఉన్న చోటికి త్వరగా పరుగెత్తాడు.
స దృష్ట్వా విమలం తోయం సారసైః పరివారితమ్। పాతుకామస్తతో వాచమన్తరిక్షాత్స శుశ్రువే
అక్కడ నకులుడు నిర్మలమైన నీటిని, సరసపక్షులతో చుట్టూ ఉన్నదాన్ని చూసి, దాహంతో ఆ నీళ్లు తాగాలని అనుకున్నాడు. ఆ సమయంలో ఆకాశం నుంచి ఓ స్వరం వినిపించింది.
మా తాత సాహసం కార్షీర్మమ పూర్వపరిగ్రహః। ప్రశ్నానుక్త్వా తు మాద్రేయ తతః పిబ హరస్వ చ
'తాత, తొందరపడి పని చేయకూ. ఈ నీరు ముందే నాకు చెందింది. మాద్రీ కుమారుడా, నా ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పిన తర్వాతే నీకు కావలసినంత తాగు, తీసుకుపో.' అని ఆ స్వరం చెప్పింది.
అనాదృత్య తు తద్వాక్యం నకులః సుపిపాసితః। అపిబచ్ఛీతలం తోయం పీత్వా చ నిపపాత హ
ఆ మాటలు పట్టించుకోకుండా, నకులుడు తీవ్రమైన దాహంతో చల్లని నీటిని తాగాడు. తాగిన వెంటనే అక్కడే పడిపోయాడు.
చిరాయమాణే నకులే కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। అబ్రవీద్ధ్రాతరం వీరం సహదేవమరిందమమ్
నకులుడు చాలా సేపు తిరిగి రాకపోవడంతో, కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు తన వీరుడైన తమ్ముడు సహదేవునితో ఇలా అన్నాడు.
భ్రాతా చిరాయతే తాత సహదేవ తవాగ్రజః। తం చైవానయ సోదర్యం పానీయం చ త్వమానయ
'సహదేవా, నీ అన్నయ్య చాలా సేపు ఆలస్యంగా ఉన్నాడు. నీవు వెళ్లి నీ సోదరుడిని కూడా తీసుకురా, నీళ్లు కూడా తీసుకురా.'
సహదేవస్తథేత్యుక్త్వా తాం దిశం ప్రత్యపద్యత। దదర్శ చ హతం భూమౌ భ్రాతరం నకులం తదా
సహదేవుడు 'అలాగే' అని చెప్పి ఆ దిశగా వెళ్లాడు. అక్కడ భూమిపై తన అన్న నకులుడు మృతదేహంగా పడి ఉన్నాడని చూశాడు.
భ్రాతృశోకాభిసంతప్తస్తృషయా చ ప్రపీడితః। అభిదుద్రావ రపానీయం తతో వాగభ్యభాషత
తమ్ముడి మృతదేహాన్ని చూసి బాధతో తల్లడిల్లి, దాహంతో బాధపడుతూ, సహదేవుడు నీళ్లవైపు పరుగెత్తాడు. అప్పుడే ఓ స్వరం అతనిని ఆపింది.
మా తాత సాహసం కార్షీర్మమ పూర్వపరిగ్రహః। ప్రశ్నానుక్త్వా యథాకామం పిబస్వ చ హరస్వ చ
'తాత, తొందరపడి పని చేయకు. ఈ నీరు ముందే నాకు చెందింది. నా ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పిన తర్వాతే నీకు కావలసినంత తాగు, తీసుకుపో.' అని ఆ స్వరం చెప్పింది.
అనాదృత్య తు తద్వాక్యం సహదేవః పిపాసితః। అపిబచ్ఛీతలం తోయం పీత్వా చ నిపపాత హ
ఆ మాటలు పట్టించుకోకుండా, సహదేవుడు దాహంతో చల్లని నీటిని తాగాడు. తాగిన వెంటనే అక్కడే పడిపోయాడు.
అథాబ్రవీత్స విజయం కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। భ్రాతరౌ తే చిరగతౌ బీభత్సో శత్రుకర్శన
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు విజయుడైన భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ ఇద్దరు అన్నయ్యలు చాలా సేపు వెళ్లి తిరిగి రాలేదు, శత్రువులను జయించేవాడా.'
తౌ చైవానయ భద్రం తే పానీయం చ త్వమానయ। త్వం హి నస్తాత సర్వేషాం దుఃఖితానామపాశ్రయః
'నీవు ఇద్దరినీ తీసుకురా, నీళ్లు కూడా తీసుకురా. ఎందుకంటే, తాత, ఇబ్బందిలో ఉన్న మేమందరికీ నీవే ఆశ్రయం.'
ఏవముక్తో గుడాకేశః ప్రగృహ్య సశరం ధనుః। ఆముక్తఖఙ్గో మేధావీ తత్సరః ప్రత్యపద్యత
ఇలా అన్న తర్వాత, గూడాకేశుడు బాణాలతో కూడిన విల్లు, కట్టిన ఖడ్గాన్ని పట్టుకుని, ఆ సరస్సు వైపు జాగ్రత్తగా బయలుదేరాడు.
యతః పురుషశార్దూలౌ పానీయహరణే గతౌ। తౌ దదర్శ హతౌ తత్రభ్రాతరౌ శ్వేతవాహనః
నీళ్లు తేవడానికి వెళ్లిన ఆ పురుషశార్దూలులు ఉన్న చోట, శ్వేతవాహనుడు తన ఇద్దరు అన్నయ్యలు అక్కడే మృతదేహాలుగా పడి ఉన్నారని చూశాడు.
విగతాసూ నరవ్యాఘ్రౌ శయానౌ వసుధాతలే'। ప్రసుప్తావివ తౌ దృష్ట్వా నరసింహః సుదుఃఖితః। ధనురుద్యమ్య కౌన్తేయో వ్యలోకయత తద్వనమ్
ఆ ఇద్దరు పురుషసింహులు ప్రాణాలు విడిచినవారు, భూమిపై నిద్రపోతున్నట్టు పడి ఉన్నారు. వారిని చూసి ఆ నరసింహుడు ఎంతో బాధపడ్డాడు. కౌంతేయుడు విల్లు ఎత్తి ఆ అడవిని జాగ్రత్తగా చూశాడు.
నాపశ్యత్తత్రకించిత్స భూతమస్మిన్మహావనే। సవ్యసాచీ పిపాసార్తః పానీయం సోభ్యధావత
ఆ మహావనంలో అక్కడ ఎవరూ కనిపించలేదు. దాహంతో బాధపడుతూ, సవ్యసాచీ నీళ్లవైపు పరుగెత్తాడు.
అభిధావంస్తతో వాచమన్తరిక్షాత్స శుశ్రువే। యత్త్వమిచ్ఛసి పానీయం నైతచ్ఛక్యం బలాత్త్వయా
అతడు పరుగెత్తుతూ ఉండగా, ఆకాశం నుంచి ఓ స్వరం వినిపించింది: 'నీవు ఈ నీళ్లు తాగాలనుకుంటే, బలవంతంగా తీసుకోవడం సాధ్యం కాదు.'
కౌన్తేయ యది వై ప్రశ్నాన్మయోక్తాన్ప్రతివక్ష్యసి। తతః పాస్యసి పానీయం హరిష్యసి చ భారత
కుంతీ కుమారుడా, నేను అడిగిన ప్రశ్నలకు నీవు సమాధానమిస్తే, నీకు నీళ్లు తాగడానికి అనుమతి ఉంటుంది, వాటిని తీసుకెళ్లవచ్చు కూడా, భరత వంశీయుడా.
వారితస్త్వబ్రవీత్పార్థో దృశ్యమానో నివారయ। యావద్బాణైర్వినిర్భిన్నః పునర్నైవం వదిష్యసి
పార్థుడు హెచ్చరింపబడినా, స్పష్టంగా చెప్పినా, 'నువ్వు ఆగు! నా బాణాలతో నిన్ను గాయపరిచిన తర్వాత మళ్లీ ఇలా మాట్లాడలేవు' అని సమాధానం చెప్పాడు.
ఏవముక్త్వా తతః పార్థః శరైరస్త్రానుమన్త్రితైః। ప్రవవర్ష రదిశః కృత్స్నాః శబ్దవేధం చ దర్శయన్। కర్ణినాలీకనారాచానుత్సృజన్భరతర్షభః
అలా చెప్పిన తర్వాత, పార్థుడు మంత్రబలంతో కూడిన బాణాలతో అన్ని దిశలపైనా వర్షంలా వదిలాడు. శబ్దాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని లక్ష్యాన్ని చూపిస్తూ, విస్తారమైన అంచులున్న బాణాలు, ఇరుకైన బాణాలు, ఇనుప తలలతో కూడిన బాణాలను విడిచాడు, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా.
స త్వమోఘానిషూన్ముక్త్వా తృష్ణయాఽభిప్రపీడితః। అనేకైరిషుసంఘాతైరన్తరిక్షే వవర్ష హ
తీవ్రమైన దాహంతో బాధపడుతూ, అతను అపరిమితమైన, తప్పక తప్పకుండా తాకే బాణాలను వదిలి, ఆకాశంలో ఎన్నో బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
కిం విధానేన తే పార్థ ప్రశ్నానుక్త్వా పయః పిబ। అనుక్త్వా చ పిబన్ప్రశ్నాన్పీత్వైవ నభవిష్యసి
పార్థా, నీవు ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాక ఏ విధంగా నీళ్లు తాగగలవు? సమాధానం చెప్పకుండా తాగితే, తాగిన తర్వాత కూడా బతకలేవు.
స చ మోఘానిషూన్దృష్ట్వాతృష్ణయా చ ప్రపీడితః। అవజ్ఞాయైవ తాం వాచం పీత్వైవ నిపపాత్ హ
తన బాణాలు వ్యర్థమవుతున్నాయని చూసి, దాహంతో బాధపడుతూ, ఆ స్వరం మాటలను లెక్కచేయకుండా, వెంటనే నీళ్లు తాగి అక్కడే పడిపోయాడు.