వసువర్మధరం దృష్ట్వా తం బాలం హేమకుణ్డలమ్। నామాస్య వసుషేణేతి తతశ్చక్రుర్ద్విజాతయః
ఆ బాలుడు బంగారు కుండలాలు, వజ్రకవచం ధరించి ఉండటం చూసి, బ్రాహ్మణులు అతనికి 'వసుశేణుడు' అనే పేరు పెట్టారు.
ఏవం స సూతపుత్రత్వం జగామామితవిక్రమః। వసుషేణ ఇతిఖ్యాతో వృష ఇత్యేవ చ ప్రభుః
అలా ఆ అపారవీరుడు, సూతపుత్రుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. వసుశేణుడు, వృషుడు అని కూడా పిలవబడేవాడు.
సూతస్య వవృధేఽఙ్గేషు జ్యేష్ఠః పుత్రః స వీర్యవాన్। చారేణ విదితశ్చాసీత్పృథయా దివ్యవర్మభృత్
ఆ వీరుడు, అంగదేశంలో సూతుని ఇంట్లో పెద్ద కుమారుడిగా పెరిగాడు. అతడు దివ్య కవచాన్ని ధరించాడని, కుంతీ రహస్యంగా తెలుసుకుంది.
సూతస్త్వధిరథః పుత్రం వివృద్ధం సమయేన తమ్। దృష్ట్వా ప్రస్థాపయామాస పురం వారణసాహ్వయమ్
కాలక్రమంలో, సూతుడు అధిరథుడు తన కుమారుడు ఎదిగినదాన్ని చూసి, వారణావత అనే పట్టణానికి పంపించాడు.
తత్రోపసదనం చక్రే ద్రోణస్యేష్వస్త్రకర్మణి। సఖ్యం దుర్యోధనేనైవమగమత్స చ వీర్యవాన్
అక్కడ, ద్రోణుని వద్ద ఆయుధ విద్య నేర్చుకున్నాడు. దుర్యోధనుడితో స్నేహం కలిగి, ఆ వీరుడు మరింత ప్రఖ్యాతుడయ్యాడు.
ద్రోణాత్కృపాచ్చ రామాచ్చ సోఽస్త్రగ్రామం చతుర్విధమ్। లబ్ధ్వా లోకేఽభవత్ఖ్యాతః పరమేష్వాసతాం గతః
ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, రాముడు వీరి నుండి ఆయుధ విద్య నాలుగు విధాలుగా నేర్చుకుని, లోకంలో అగ్రశ్రేణి ధనుర్విదుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
సంధాయ ధార్తరాష్ట్రేణ పార్థానాం విప్రియే రతః। యోద్ధుమాశంసతే నిత్యం ఫల్గునేన మహాత్మనా
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనునితో కలిసి, పాండవులకు విరోధంగా ఉండటం అతనికి ఆనందంగా ఉండేది. మహాత్ముడైన అర్జునుడితో యుద్ధం చేయాలని ఎప్పుడూ ఆశపడేవాడు.
సదా హి తస్ స్పర్ధాఽఽసీదర్జునన విశాంపతే। అర్జునస్య చ కర్ణేన యతో ద్వన్ద్వం బభూవ హ
అర్జునుడు, కర్ణుడు ఇద్దరి మధ్య ఎప్పుడూ పోటీ ఉండేది. అందువల్ల, కర్ణుడు అర్జునుడితో ద్వంద్వ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ఏతద్గుహ్యం మహారాజ సూర్యస్యాసీన్న సంశయః। యః సూర్యసంభవః కర్ణః కుర్యాత్ప్రతికులే రతః
ఈ రహస్యం సూర్యునికి సంబంధించినది, మహారాజా! సందేహం లేదు — సూర్యుని సంతానమైన కర్ణుడు ఎప్పుడూ విరోధంలో ఆనందించేవాడు.
తం తు కుణ్డలినం దృష్ట్వా వర్మణా చ సమన్వితమ్। అవధ్యం సమరే మత్వా పర్యతప్యద్యుధిష్ఠిరః
కర్ణుడు కుండలాలు, కవచంతో అలంకరించబడి ఉండటం చూసి, యుద్ధంలో అతడిని ఓడించలేమని భావించి, యుధిష్ఠిరుడు మనసులో బాధపడ్డాడు.
యదా చ కర్ణో రాజేన్ద్ర భానుమన్తం దివాకరమ్। స్తౌతి మధ్యందినే ప్రాప్తే ప్రాఞ్జలిః సలిలోత్థితః
ఓ రాజేంద్ర! మధ్యాహ్న సమయానికి, కర్ణుడు నీటిలో నుండి లేచి, చేతులు జోడించి, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని స్తుతించేవాడు.
తత్రైనముపతిష్ఠన్తి బ్రాహ్మణా ధనహేతునా। నాదేయం తస్య తత్కాలే కించిదస్తి ద్విజాతిషు
అప్పుడు, బ్రాహ్మణులు ధనం కోసం అతని వద్దకు వచ్చేవారు. ఆ సమయంలో, ద్విజులకు ఏదైనా ఇవ్వడంలో అతనికి వెనుకంజ ఉండేది కాదు.
తమిన్ద్రో బ్రాహ్మణో భూత్వా భిక్షాం దేహీత్యుపస్థితః। స్వాగతం చేతి రాధేయస్తమథ ప్రత్యభాషత
ఇంద్రుడు బ్రాహ్మణుడి రూపంలో వచ్చి, దానం ఇవ్వమని అడిగాడు. రాధేయుడు అతనికి స్వాగతం పలికి, మాట్లాడాడు.
దేవరాజమనుప్రాప్తం బ్రాహ్మణచ్ఛద్మనాఽఽవృతమ్। దృష్ట్వాస్వాగతమిత్యాహ న బుబోధాస్య మానసమ్
దేవేంద్రుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో వచ్చినదాన్ని చూసి, రాధేయుడు అతనికి స్వాగతం పలికాడు. కానీ, మనసులో అతడిని గుర్తించలేకపోయాడు.
హిరణ్యకణ్ఠీః ప్రమదా గ్రామాన్వా బహుగోకులాన్। కిం దదానీతి తం విప్రమువాచాధిరథిస్తతః
అప్పుడు అధిరథుని కుమారుడు ఆ బ్రాహ్మణునిని అడిగాడు — "బంగారు హారాలు ధరించిన స్త్రీలను కావాలా, లేక అనేక పశువులు ఉన్న గ్రామాలను కావాలా? ఏది ఇస్తే నీవు సంతోషిస్తావో చెప్పు."
హిరణ్యకణ్ఠ్యః ప్రమదా యచ్చాన్యత్ప్రీతివర్ధనమ్। నాహ దత్తమిహేచ్ఛామి తదర్థిభ్యః ప్రదీయతామ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పాడు — "నాకు బంగారు హారాలు వేసుకున్న స్త్రీలు కావాలి కాదు, మరే ఇతర ఆనందాన్ని ఇచ్చే వస్తువులు కూడా వద్దు. అవన్నీ ఇతర యాచకులకు ఇవ్వండి."
యదేతత్సహజం వర్మ కుణ్డలే చ తవానఘ। ఏతదుత్కృత్య మే దేహి యది సత్యవ్రతో భవాన్
"నీకు సహజంగా ఉన్న ఈ కవచం, కుండలాలు నాకు ఇవ్వు. నీవు నిజంగా సత్యవ్రతుడివైతే, వాటిని నీ నుండి తీసి నాకు దానం చేయు."
ఏతదిచ్ఛామ్యహం భిక్షాం త్వయా దత్తాం పరంతప। ఏష మే సర్వలాభానాం లాభః పరమకో మతః
"నీవు నాకు దానం చేయదలచుకున్నది ఇదే కావాలి. శత్రువులను భయపెట్టువాడా! అన్ని లాభాల్లో ఇదే నాకు గొప్పదిగా అనిపిస్తోంది."
అవనిం ప్రమదా గాశ్చ నిర్వాపం బహువార్షికమ్। తత్తే విప్ర ప్రదాస్యామి న తు వర్మ సకుణ్డలమ్
"బ్రాహ్మణా! నేను నీకు స్త్రీలు, పశువులు, భూమి, ఎన్నో సంవత్సరాలపాటు హవిస్సులు అన్నీ ఇస్తాను. కానీ నా సహజ కవచం, కుండలాలు మాత్రం ఇవ్వలేను."
ఏవం బహువిధైర్వాక్యైర్వార్యమాణః స తు ద్విజః। రకర్ణేన భరతశ్రేష్ఠ నాన్యం వరమయాచత
ఎన్ని విధాలుగా నీవు నిరాకరించినా, ఆ బ్రాహ్మణుడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా! కర్ణుని దగ్గర మరే వరాన్ని అడగలేదు.
సాన్త్వితశ్చ యథాశక్తి పూజితశ్చ యథావిధి। న చాన్యం స ద్విజశ్రేష్ఠః కామయామాస వై వరమ్
తగిన విధంగా గౌరవించి, తన శక్తికి తగినంత ఆదరించి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడిని సంతృప్తిపరిచినా, అతడు మరే ఇతర వరాన్ని కోరలేదు.
యదా నాన్య ప్రవృణుతే వరం వై ద్విజసత్తమః। `వినాఽస్ సహజం వర్మ కుణ్డలే చ విశాంపతే'। తదైనమబ్రవీద్భూయో రాధేయః ప్రహసన్నివ
ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు సహజ కవచం, కుండలాలు తప్ప మరే వరాన్ని కోరకపోయినప్పుడు, రాధేయుడు చిరునవ్వుతో అతనితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
సహజం వర్మ మే విప్ర కుణ్డలే చామృతోద్భవే। తేనావధ్యోస్మి లోకేషు తతో నైతజ్జహామ్యహమ్
"బ్రాహ్మణా! నాకు సహజంగా కలిగిన ఈ కవచం, కుండలాలు అమృతంతో పుట్టినవి. వాటివల్లనే నేను లోకాల్లో ఎవరికీ దుర్భేద్యుడిని. అందుకే వాటిని వదలలేను."
విశాలం పృథివీరాజ్యం క్షేమం నిహతకణ్టకమ్। ప్రతిగృహ్ణీష్వ మత్తస్త్వం సాధు బ్రాహ్మణపుఙ్గవ
"బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నా నుండి నీవు విశాలమైన, శత్రువులేని, సుఖసంపన్నమైన రాజ్యాన్ని స్వీకరించు."
కుణ్డలాభ్యాం విముక్తోఽహంవర్మణా సహజేన చ। దమనీయో భవిష్యామి శత్రూణాం ద్విజసత్తమ
"బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నా సహజ కవచం, కుండలాలు లేకపోతే, నేను శత్రువులకు సులభంగా జయించదగినవాడిని అవుతాను."
యదన్యం న వరం వవ్రే భగవాన్పాకశాసనః। తతః ప్రహస్ కర్ణస్తం పునరిత్యబ్రవీద్వచః
పాకశాసనుడు మరే వరాన్ని కోరకపోయినప్పుడు, కర్ణుడు నవ్వుతూ మళ్లీ అతనితో ఇలా అన్నాడు.
విదితో దేవదేవేశ ప్రాగేవాసి మమ ప్రభో। న తు న్యాయ్యం మయా దాతుం తవ శక్ర వృథా వరమ్
"ప్రభూ! దేవతల దేవుడవని నేను ముందే గుర్తించాను. అయినా శక్రా! నీకు వృథాగా వరం ఇవ్వడం నాకు సమంజసం కాదు."
త్వం హి దేవేశ్వరః సాక్షాత్త్వయా దేయో వరో మమ। అన్యేషాం చైవ భూతానామీశ్వరో హ్యసి భూతకృత్
"నీవు నిజంగా దేవతల అధిపతి. నీకు నేను వరం ఇవ్వాలి. నీవు అన్నీ భూతాలకు అధిపతి, సృష్టికర్త కూడా."
యది దాస్యామి తే దేవ కుణ్డలే కవచం తథా। వధ్యతాముపయాస్యామి త్వం చ శక్రావహాస్యతామ్
"దేవా! నేను నీకు కవచం, కుండలాలు ఇస్తే, నేను మరణానికి లోనవుతాను. నీవు శక్రుడవై అపహాస్యానికి గురవుతావు."
తస్మాద్వినిమయం కృత్వా కుణ్డలేవర్మ చోత్తమమ్। హరస్వ శక్రకామం మే న దద్యామహమన్యథా
"కాబట్టి, మనిద్దరం మార్పిడి చేసుకుందాం. శక్రా! నీవు కోరినట్లుగా నా ఉత్తమ కవచం, కుండలాలు తీసుకో. వేరే విధంగా నేను ఇవ్వను."