వ్రతం వై మమ లోకోఽయం వేత్తి కృత్స్నం విభావసో। యథాఽహం ద్విజముఖ్యేభ్యో దద్యాం ప్రాణానపిధ్రువమ్
విభావసో, ఈ లోకమంతా నా వ్రతాన్ని తెలుసు. నేను బ్రాహ్మణులకోసం ప్రాణాలైనా ఇస్తానని అందరికీ తెలుసు.
యద్యాగచ్ఛతి మాం శక్రో బ్రాహ్మణచ్ఛద్మనా వృతః। హితార్థం పాణ్డుపుత్రాణాం ఖేచరోత్తమ భిక్షితుమ్
ఆకాశంలో తిరిగేవాడా, పాండవుల మేలుకోసం బ్రాహ్మణ వేషంలో శక్రుడు నన్ను అడగడానికి వస్తే,
దాస్యామి విబుధశ్రేష్ఠ కుణ్డలే వర్మ చోత్తమమ్। న మే కీర్తిః ప్రణశ్యేత త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, నేను కుండలాలు, ఉత్తమమైన కవచాన్ని ఇస్తాను. మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన నా కీర్తి పోయిపోదు.
మద్విధస్యాయశస్యం హి న యుక్తం ప్రాణరక్షణమ్। యుక్తం హి యశసా యుక్తం మరణం లోకసంమతమ్
నాకంటూ అపఖ్యాతి వస్తే ప్రాణాలను కాపాడుకోవడం సరికాదు. కీర్తితో మరణించడం, అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైనది.
సోహమిన్ద్రాయ దాస్యామి కుణ్డలే సహ వర్మణా। యది మాం బలవృత్రఘ్నో భిక్షార్థముపయాస్యతి
వృత్రను సంహరించిన బలవంతుడు భిక్ష కోసం నన్ను అడిగితే, నేను కుండలాలు, కవచాన్ని ఇంద్రునికి ఇస్తాను.
హితార్థం పాణ్డుపుత్రాణాం కుణ్డలే మే ప్రయాచితుమ్। తన్మే కీర్తికరం లోకే తస్యాకీర్తిర్భవిష్యతి
పాండవుల మేలుకోసం నా కుండలాలు అడిగితే, అది నాకు లోకంలో కీర్తిని తెస్తుంది, ఆయనకైతే అపఖ్యాతి వస్తుంది.
వృణోమి కీర్తిం లోకే హి జీవితేనాపి భానుమన్। కీర్తిమానశ్నుతే స్వర్గం హీనకీర్తిస్తు నశ్యతి
భానుమాన్, నేను లోకంలో కీర్తినే ఎంచుకుంటాను, ప్రాణాలకన్నా. కీర్తిగలవారు స్వర్గాన్ని పొందుతారు, అపఖ్యాతి ఉన్నవారు నశిస్తారు.
కీర్తిర్హి పురుషం లోకే సంజీవయతి మాతృవత్। అకీర్తిర్జీవితం హన్తి జీవతోపి శరీరిణః
కీర్తి మనిషిని లోకంలో తల్లిలా బ్రతికిస్తుంది. అపఖ్యాతి ఉన్నవాడి ప్రాణం, శరీరంతో ఉన్నా, నశించిపోతుంది.
అయంపురాణః శ్లోకో హి స్వయం గీతో విభావసో। ధాత్రా లోకేశ్వర యథా కీర్తిరాయుర్నరస్య హ
ఈ పురాతన శ్లోకాన్ని విభావసు తానే పాడాడు, లోకేశ్వరా. కీర్తి, ఆయువు మనిషికి ఎలా ఉంటాయో ఈ శ్లోకంలో చెప్పబడింది.
పురుషస్య పరే లోకే కీర్తిరేవ పరాయణమ్। ఇహ లోకే విశుద్ధా చ కీర్తిరాయుర్వివర్ధనీ
పరలోకంలో మనిషికి కీర్తియే పరమాశ్రయం. ఈ లోకంలో శుద్ధమైన కీర్తి ఆయుష్కాలాన్ని పెంచుతుంది.
సోహం శరీరజే దత్త్వా కీర్తిం ప్రాప్స్యామి శాశ్వతీమ్। దత్త్వా చ విధివద్దానం బ్రాహ్మణేభ్యో యథావిధి
ఈ శరీరాన్ని దానం చేసి, నేను శాశ్వతమైన కీర్తిని పొందుతాను. నియమానుసారం బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తే, అది కూడా నాకు కలిసివస్తుంది.
హుత్వా శరీరం రసంగ్రామే కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। విజిత్య చ పరానాజౌ యశః ప్రాప్స్యామి కేవలమ్
ఈ యుద్ధంలో నా శరీరాన్ని అర్పించి, అత్యంత కష్టమైన కార్యాన్ని చేసి, శత్రువులను జయించి, నేను నిర్మలమైన కీర్తిని పొందుతాను.
భీతానామభయం దత్త్వా సంగ్రామే జీవితార్థినామ్। వృద్ధాన్వాలాన్ద్విజాతీంశ్చ మోక్షయిత్వా మహాభయాత్
యుద్ధంలో భయపడుతున్నవారికి, ప్రాణాల కోసం ఆశిస్తున్నవారికి భద్రతను ఇచ్చి, వృద్ధులను, పిల్లలను, ద్విజులను మహా భయంనుండి రక్షించి,
ప్రాప్స్యామి పరమం లోకే యశః స్వర్గ్యమనుత్తమమ్। జీవితేనాపి మే రక్ష్యా కీర్తిస్తద్విద్వి మే వ్రతమ్
ఈ లోకంలో పరమమైన, అపూర్వమైన కీర్తిని, స్వర్గానికి తగిన కీర్తిని పొందుతాను. నా ప్రాణాన్ని కోల్పోయినా, నా కీర్తిని కాపాడాలి — ఇదే నా వ్రతం.
సో హం దత్త్వా మఘవతే భిక్షామేతామనుత్తమామ్। బ్రాహ్మణచ్ఛద్మినే దేవ లోకే గన్తా పరాం గతిమ్
ఇలా బ్రాహ్మణ వేషంలో వచ్చిన మఘవంతునికి ఈ ఉత్తమమైన దానాన్ని ఇచ్చి, దేవలోకంలో నేను పరమగతిని పొందుతాను.
మాఽహితం కర్ణ కార్షీస్త్వమాత్మనః సుహృదాం తథా। పుత్రాణామథ భార్యాణామథో మాతురథో పితుః
కర్ణా, నువ్వు నీకు, నీ స్నేహితులకు, నీ కుమారులకు, భార్యలకు, తల్లికి, తండ్రికి హానికరంగా ఏమీ చేయవద్దు.
శరీరస్యావిరోధేన ప్రాణినాం ప్రాణభృద్వర। ఇష్యతే యశసః ప్రాప్తిః కీర్తిశ్చ త్రిదివే స్థిరా
శరీరానికి హాని కలగకుండా, ప్రాణికోటిలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, మూడు లోకాలలో నిలిచే కీర్తిని, గౌరవాన్ని పొందడం మంచిదే.
యస్త్వం ప్రాణవిరోధేన కీర్తిమిచ్ఛసి శాశ్వతీమ్। సా తే ప్రాణాన్సమాదాయ గమిష్యతి న సంశయః
కానీ నువ్వు నీ ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టి శాశ్వత కీర్తిని కోరితే, ఆ కీర్తి కూడా నీ ప్రాణాలతో పాటు పోతుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
జీవతాం కురుతే కార్యం పితా మాతా సుతాస్తథా। యే చాన్యే బాన్ధవాః కేచిల్లోకేఽస్మిన్పురుషర్షభ
ఈ లోకంలో బ్రతికున్నప్పుడు మాత్రమే తండ్రి, తల్లి, కుమారులు, ఇతర బంధువుల కర్తవ్యాలు నెరవేర్చగలుగుతాడు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా.
రాజానశ్చ నరవ్యాఘ్ర పౌరుషేణ నిబోధ తత్। కీర్తిశ్చ జీవతః సాధ్వీ పురుషస్య మహాద్యుతే
ఓ నరవ్యాఘ్రా, రాజులు కూడా ఇదే తెలుసుకోవాలి: పరాక్రమంతో, బ్రతికున్నప్పుడు మాత్రమే పురుషుని కీర్తి నిజంగా శ్రేష్ఠంగా ఉంటుంది, ఓ మహాతేజస్వీ.
మృతస్య కీర్త్యా కిం కార్యం భస్మీభూతస్య దేహినః। మృతః కీర్తిం న జానీతే జీవన్కీర్తి సమశ్నుతే
చనిపోయినవాడికి, బూడిదైన శరీరానికి కీర్తి ఏమి ఉపయోగం? చనిపోయినవాడు కీర్తిని తెలుసుకోడు; బ్రతికినవాడే గౌరవాన్ని అనుభవిస్తాడు.
మృతస్య కీర్తిర్మర్త్యస్య యథా మాలా గతాయుషః। అహం తు త్వాం బ్రవీమ్యేతద్భక్తోసీతి హితేప్సయా
చనిపోయిన మానవుని కీర్తి, ఆయువు ముగిసినవాడి మెడలో ఉన్న పువ్వుల మాలలా ఉంటుంది. నీకు మేలు కావాలని, భక్తితోనే నేను నీకు ఈ మాట చెబుతున్నాను.
భక్తిమన్తో హి మే రక్ష్యా ఇత్యేతేనాపి హేతునా। భక్తోయం పరయా భక్త్యా మామిత్యేవ మహాభుజ
నన్ను భక్తితో సేవించే వారిని కాపాడాలి — ఇదే కారణం. ఈవాడు నా భక్తుడు, పరమ భక్తితో నన్ను ఆశ్రయించాడు, ఓ మహాబాహువా.
మమాపి భక్తిరుత్పన్నా స త్వం కురు వచో మమ। అస్తి చాత్ర పరం కించిదధ్యాత్మం దేవనిర్మితమ్। అతశ్చ త్వాం బ్రవీమ్యేతత్క్రియతామవిశఙ్కయా
నాలో కూడా భక్తి కలిగింది. అందుకే నా మాట విను. ఇక్కడ దేవతలు నిర్ణయించిన పరమాత్మ సంబంధమైన విషయం ఉంది. అందుకే నీకు చెబుతున్నాను — ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చేయు.
దేవగుహ్యం త్వయా జ్ఞాతుం న శక్యం పురుషర్షభ। నస్మాన్నాఖ్యామి తే గుహ్యం కాలే వేత్స్యతి తద్భవాన్
దేవతల రహస్యాన్ని నువ్వు తెలుసుకోలేవు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా. అందుకే నేను నీకు ఆ రహస్యాన్ని చెప్పడం లేదు. సమయం వచ్చినప్పుడు నువ్వు తెలుసుకుంటావు.
పునరుక్తం చ వక్ష్యామి త్వం రాధేయ నిబోధ తత్। మాఽస్మై తే కుణ్డలే దద్యా భిక్షితే వజ్రాపాణినా
మరొకసారి చెబుతున్నాను, ఓ రాధేయా, విను: వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు అడిగినా, నీ కుండలాలను అతనికి ఇవ్వవద్దు.
శోభసే కుణ్డలాభ్యాం చ రుచిరాభ్యాం మహాద్యుతే। విశాఖయోర్మధ్యగతః శశీవ విమలే దివి
నీ మెరిసే రెండు కుండలాలతో నువ్వు ఆకాశంలో నిర్మలమైన విశాఖ నక్షత్రాల మధ్యలో ఉన్న చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తున్నావు, ఓ మహాతేజస్వీ.
కీర్తిశ్చ జీవతః సాధ్వీ పురుషస్యేతి విద్ధి తత్। ప్రత్యాఖ్యేయస్త్వయా తాత కుణ్డలార్థే సురేశ్వరః
బ్రతికున్నప్పుడు పురుషుని కీర్తి నిజంగా శ్రేష్ఠమని తెలుసుకో. అందుకే, నా కుమారుడా, కుండలాల విషయమై దేవేంద్రుడిని తిరస్కరించాలి.
పాణ్డవానాం హితే యుక్తో భిక్షన్బ్రాహ్మణవేషధృత్'। శక్త్యా బహువిధైర్వాక్యైః కుణ్డలేప్సా త్వయాఽనఘ। విహన్తుం దేవరాజస్ హేతుయుక్తైః పునఃపునః
పాండవుల మేలు కోసం బ్రాహ్మణ భిక్షుకుడి వేషంలో నీవు వచ్చావు; నీవు ఎన్నో తెలివైన మాటలతో, పాపరహితుడా, ఆ కుండలాల కోసం మళ్లీ మళ్లీ కారణాలు చూపిస్తూ దేవేంద్రుని నుండి వాటిని తీసుకునేందుకు ప్రయత్నించావు.
ఉపపత్త్యుపపన్నార్థైర్మాధుర్యకృతభూషణైః। పురందరస్య కర్ణ త్వం బుద్ధిమేతామపానుద
కర్ణా, నీవు తగిన కారణాలతో, మధురమైన మాటలతో ఇంద్రుని మనసును మళ్లించావు.