తత్రభార్యాసహాయః స వృతో వృద్ధైస్తపోధనైః। ఆశ్వాసితోపి చిత్రార్థైః పూర్వరాజకథాశ్రయైః
అక్కడ భార్యతో కలిసి ఉన్న అతనిని వృద్ధ తపస్వులు చుట్టుముట్టారు. వారు పూర్వ రాజుల కథలు చెప్పుతూ, ఎన్నో విధాలుగా ఓదార్చినా, అతనికి మనస్సు శాంతించలేదు.
తతస్తౌ పునరాశ్వస్తౌ వృద్ధౌ పుత్రదిదృక్షయా। బాల్యవృత్తాని పుత్రస్య సావిత్ర్యా దర్శనాని చ। శోకం జగ్మతురన్యోన్యం స్మరన్తౌ భృశదుఃఖితౌ
తర్వాత ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు కొంత ఓదార్పు పొందినా, కుమారుడిని చూడాలనే తపనతో, అతని బాల్యపు చేష్టలు, సావిత్రి దర్శనాలు గుర్తు చేసుకుంటూ, పరస్పరం బాధతో కన్నీరు పెట్టుకున్నారు.
హాపుత్ర హాసాధ్వి వధు క్వాసిక్వాసీత్యరోదతామ్। బ్రాహ్మణః సత్యవాక్యేషామువాచేదం తయోర్వచః
‘‘ఓ కుమారా! ఓ కోడలూ! ఎక్కడ ఉన్నారు, ఎక్కడ ఉన్నారు?’’ అని వారు ఏడుస్తుండగా, ఒక సత్యనిష్ఠ బ్రాహ్మణుడు వారిద్దరిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
యథాస్య భార్యా సావిత్రీ తపసా చ దమేన చ। ఆచారేణ చ సంయుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి యెంత తపస్సు, నియమం, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
వేదాః సాఙ్గా మయాఽధీతాస్తపో మే సంచితం మహత్। కౌమారబ్రహ్మచర్యం చ గురవోఽగ్నిశ్చ తోషితాః
నేను వేదాలను అన్ని భాగాలతో చదివాను. గొప్ప తపస్సు సంపాదించాను. చిన్నప్పటి నుంచే బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించాను. గురువులను, అగ్నిని సంతుష్టిపరిచాను.
సమాహితేన చీర్ణాని సర్వాణ్యేవ వ్రతాని మే। వాయుభక్షోపవాసశ్చ కృతోమే విధివత్సదా
ఏకాగ్రతతో అన్నీ వ్రతాలు నెరవేర్చాను. వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, నియమానుసారం ఉపవాసాలు చేశాను.
అనేన తపసా వేద్మి సర్వం పరచీకీర్షితమ్। సత్యమేతన్నిబోధధ్వం ధ్రియతే సత్యవానితి
ఈ తపస్సు వల్ల ఇతరులు చేయదలచినదంతా నాకు తెలుసు. ఇది నిజమే తెలుసుకోండి — సత్యవాన్ బతికే ఉన్నాడు.
ఉపాధ్యాయస్య మే వక్రాద్యథా వాక్యం వినిఃసృతమ్। నైవ జాతు భవేన్మిథ్యా తథా జీవతి సత్యవాన్
నా ఉపాధ్యాయుని నోటినుండి వచ్చిన మాట ఎప్పుడూ అబద్ధం కాలేదు. అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథాఽస్య భార్యా సావిత్రీ సర్వైరేవ సులక్షణైః। అవైధవ్యకరైర్యుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి అన్ని శుభ లక్షణాలతో, విధవత్వం రాకుండా ఉన్నదిలా, సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథాఽస్య భార్యా సావిత్రీ తపసా చ దమేన చ। ఆచారేణ చ సంయుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి యెంత తపస్సు, నియమం, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథా దృష్టిః ప్రవృత్తా తే సావిత్ర్యాశ్చ యథా వ్రతమ్। గతాఽఽహారమకృత్వైవ తథా జీవతి సత్యవాన్
మీ దృష్టి ఎంత స్థిరంగా ఉందో, సావిత్రి వ్రతాన్ని ఆహారం లేకుండానే ఎలా పాటించిందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథా వదన్తి శాన్తాయాం దిశి వై మృగపక్షిణః। పార్థివీం చైవవృద్ధిం తే తథా జీవతి సత్యవాన్
ఆ దిక్కులో జంతువులు, పక్షులు శాంతిని సూచిస్తున్నట్టు, మీ భూమి అభివృద్ధి చెందుతున్నట్టు, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
సర్వైర్గుణైరుపేతస్తే యథా పుత్రో జనప్రియః। దీర్ఘాయుర్లక్షణోపేతస్తథా జీవతి స్యవాన్
మీ కుమారుడు అన్ని గుణాలతో, ప్రజలకు ప్రియంగా, దీర్ఘాయువు కలవాడిగా ఉన్నట్టు, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
ఏవమాశ్వాసితస్తైస్తు సత్యవాగ్భిస్తపస్విభిః। తాంస్తాన్విగణయన్సర్వాంస్తతః స్థిర ఇవాభవత్
ఆ సత్యవంతులైన తపస్వులు ఇలా ధైర్యం చెప్పడంతో, ఆ లక్షణాలన్నీ పరిగణించి, అతడు మనస్సు స్థిరంగా చేసుకున్నాడు.
తతో ముహూర్తాత్సావిత్రీ భర్త్రా సత్వతా సహ। ఆజగామాశ్రమం రాత్రౌ ప్రహృష్టా ప్రవివేశ హ
కొంతసేపటి తర్వాత, సావిత్రి తన భర్త సత్యవాన్తో కలిసి రాత్రిపూట ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆనందంగా లోపలికి ప్రవేశించింది.
దృష్ట్వా చోత్పతితాః సర్వేహర్షం జగ్ముశ్చ తే ద్విజాః। కణ్ఠం మాతా పితా చాస్య సమాలిఙ్గ్యాభ్యరోదతాం
వారిని చూసి అందరు బ్రాహ్మణులు ఆనందంతో లేచారు. అతని తల్లి, తండ్రి అతన్ని మెడలో వేసుకుని కౌగిలించుకుని కన్నీరు పెట్టుకున్నారు.
పుత్రేణ సంగతం త్వాం తు చక్షుష్మన్తం నిరీక్ష్య చ। సర్వే వయం వై పృచ్ఛామో వృద్ధిం వై పృథివీపతే
మీరు కుమారునితో కలసి, మళ్లీ చూపు పొందినదాన్ని చూసి, మేమందరం, ఓ భూమిపతి, మీ ఆరోగ్యాన్ని అడుగుతున్నాము.
సమాగమేన పుత్రస్య సావిత్ర్యా దర్శనేన చ। చక్షుషశ్చాత్మనో లాభాత్రిభిర్దిష్ఠ్యా వివర్ధసే
కుమారునితో మళ్లీ కలవడం, సావిత్రిని చూడడం, చూపు తిరిగి పొందడం — ఈ మూడింటి వలన మీరు అదృష్టవంతులై, మరింత అభివృద్ధి చెందుతున్నారు.
సర్వైరస్మాభిరుక్తం యత్తథా తన్నాత్రసంశయః। భూయోభూయః సమృద్ధిస్తే క్షిప్రమేవ భవిష్యతి
మేము చెప్పినది అన్నీ నిజమే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీ ఐశ్వర్యం మళ్ళీ మళ్ళీ పెరుగుతుంది, అది త్వరలోనే జరుగుతుంది.
తతోఽగ్నిం తత్ర సంజ్వాల్య ద్విజాస్తే సర్వ ఏవ హి। ఉపాసాంచక్రిరే పార్థ ద్యుమత్సేనం మహీపతిమ్
అక్కడ అగ్ని వెలిగించి, అందరు ద్విజులు కలిసి, పార్థా, ద్యూమత్సేన మహారాజును పూజించారు.
శైవ్యా చ సత్యవాంశ్చైవ సావిత్రీ చైకతః స్థితాః। సర్వైస్తైరభ్యనుజ్ఞాతా విశోకా సముపావిశన్
శైవ్య, సత్యవాన్, సావిత్రి ముగ్గురూ కలసి నిలబడ్డారు. అక్కడ ఉన్నవారందరూ అనుమతించగా, వారు దుఃఖం లేకుండా కూర్చున్నారు.
తతో రాజ్ఞా సహాసీనాః సర్వే తే వనవాసినః। జాతకౌతూహలాః పార్థ పప్రచ్ఛుర్నృపతేః సుతమ్
రాజుతో కలిసి కూర్చున్న అటవీ నివాసులు అందరూ, పార్థా, ఆసక్తితో రాజ కుమారుని అడిగారు.
ప్రాగేవ నాగతం కస్మాత్సభార్యేణ త్వయా విభో। విరాత్రే చాగతం కస్మాత్కోను బన్ధస్తవాభవత్
ప్రభూ! నీవు భార్యతో ముందే ఎందుకు రాలేదు? రాత్రి అయ్యాకే ఎందుకు వచ్చావు? ఏదైనా ఆటంకం కలిగిందా?
సంతాపితః పితా మాతా వయం చైవ నృపాత్మజ। కస్మాదితి న జానీమస్తత్సర్వం వక్తుమర్హిసి
రాజ కుమారా! నీ తండ్రి, తల్లి, మేము అందరం చాలా బాధపడ్డాము. ఎందుకు అని మాకు తెలియదు. దయచేసి అన్నీ చెప్పు.
పిత్రాఽహమభ్యనుజ్ఞాతః సావిత్రీసహితో గతః। అథ మేఽభూచ్ఛిరోదుఃఖం వనే కాష్ఠాని భిన్దతః
నాన్న అనుమతితో నేను సావిత్రితో అడవికి వెళ్లాను. అక్కడ కట్టెలు కొడుతుండగా తలలో తీవ్రమైన నొప్పి వచ్చింది.
సుప్తశ్చాహం వేదనయా చిరమిత్యుపలక్షయే। తావత్కాలం న చ మయా సుప్తపూర్వం కదాచన
ఆ నొప్పితో నేను చాలా సేపు నిద్రపోయాను. ఇంత సేపు నేను ఎప్పుడూ నిద్రపోలేదు.
సర్వేషామేవ భవతాం సంతాపో మా భవేదితి। అతో విరాత్రాగమనం నాన్యదస్తీహ కారణమ్
మీ అందరికీ బాధ కలగకూడదని నేను రాత్రి అయ్యాకే తిరిగి వచ్చాను. దీనికి వేరే కారణం లేదు.
అకస్మాచ్చక్షుః ప్రాప్తిర్ద్యుమత్సేనస్య తే పితుః। నాస్య త్వం కారణం వేత్సి సావిత్రీ వక్తుమర్హతి
అనుకోకుండా నీ తండ్రి ద్యూమత్సేనుడికి చూపు తిరిగి వచ్చింది. దీనికి కారణం నీకు తెలియదు, సావిత్రి చెప్పాలి.
శ్రోతుమిచ్ఛామి సావిత్రి త్వం హి వేత్థ పరావరమ్। త్వాం హి జానామి సావిత్రి సావిత్రీమివ తేజసా
సావిత్రి! నీవు అన్నీ తెలుసు కనుక నేను వినాలనుకుంటున్నాను. నీ తేజస్సు సావిత్రి దేవికి సమానం అని నాకు తెలుసు.
త్వమత్ర హేతుం జానీషే తస్మాత్సత్యం నిరుచ్యతామ్। రహస్యం యది తే నాస్తి కించిదత్ర వదస్వ నః
ఈ విషయానికి కారణం నీవే తెలుసు. అందుకే నిజాన్ని స్పష్టంగా చెప్పు. ఏదైనా రహస్యముంటే మాకు చెప్పు.