అభ్యాసగమనాద్భీరు పన్థానో విదితా మమ। వృక్షాన్తరాలోకితయా జ్యోత్స్నయా చాపి లక్షయే
ఈ దారిలో నేను ఎన్నోసార్లు నడిచాను, ఓ భయపడే వాడా, అందుకే మార్గం నాకు తెలుసు. చెట్ల మధ్య నుంచి వచ్చే చంద్రకాంతిలో కూడా నేను దారిని గుర్తించగలను.
ఆగతౌ స్వః పథా యేన ఫలాన్యవచితాని చ। యథాగతం శుభే గచ్ఛ పన్థానం మా విచారయ
మనము ఎక్కడ పండ్లు తీసుకున్నామో ఆ దారిలోనే వచ్చాము. ఓ మంగళకరమైనవాడా, నువ్వు వచ్చిన దారినే వెళ్ళు, దారి గురించి సందేహించవద్దు.
పలాశఖణ్డే చైతస్మిన్పన్థా వ్యావర్తతే ద్విధా। తస్యోత్తరేణ యః పన్థాస్తేన గచ్ఛ త్వరస్వ చ
ఈ పలాశ చెట్టు కొమ్మ దగ్గర దారి రెండు వైపులా విడిపోతుంది. ఉత్తర వైపు దారిలో వెళ్ళు, త్వరగా పో.
స్వస్థోస్మి బలవానస్మి దిదృక్షుః పితరావుభౌ। బ్రువన్నేవ త్వరాయుక్తః సమ్ప్రాయాదాశ్రమం ప్రతి
నేను బాగున్నాను, నాకు బలం ఉంది, ఇద్దరు తల్లిదండ్రులను చూడాలని ఉంది. ఇలా చెప్పి, అతడు తొందరగా ఆశ్రమం వైపు నడిచాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ద్యుమత్సేనో మహాబలః। లబ్ధచక్షుః ప్రసన్నాయాం దృష్ట్యాం సర్వం దదర్శ హ
అదే సమయంలో, మహాబలుడు ద్యుమత్సేనుడు తన కళ్లను తిరిగి పొందాడు; స్పష్టమైన దృష్టితో అన్నింటిని చూశాడు.
స సర్వానాశ్రమాన్గత్వా శైబ్యయా సహ భార్యయా। పుత్రహేతోః పరామార్తిం జగామ భరతర్షభ
అతడు తన భార్య శైబ్యయతో కలిసి అన్ని ఆశ్రమాలకు వెళ్లి, కుమారుని కోసం తీవ్రమైన బాధలో మునిగిపోయాడు.
తావాశ్రమాన్నదీశ్చైవవనాని చ సరాంసి చ। తస్యాం నిశి విచిన్వన్తౌ దమ్పతీ పరిజగ్మతుః
ఆ రాత్రి, ఆ దంపతులు ఆశ్రమాలు, నదులు, అడవులు, సరస్సులు అన్నిటిలోనూ వెతికారు.
శ్రుత్వా శబ్దం తు యం కంచిదున్ముఖౌ సుతశఙ్కయా। సావిత్రీసహితోఽభ్యేతి సత్యవానిత్యభాషతామ్
ఏదైనా శబ్దం వినిపించినప్పుడు, కుమారుడు వచ్చాడేమో అని ఆశతో ఎదురుచూశారు; సావిత్రితో కలిసి సత్యవాన్ వచ్చి మాట్లాడాడు.
భిన్నైశ్చ పరుషైః పాదైః సవ్రణైః శోణితోక్షితైః। కుశకణఅటకవిద్ధాఙ్గావునమత్తావివ ధావతః
వారి పాదాలు గాయపడి, రక్తంతో తడిసి, శరీరం దురద్రవ్యం, ముళ్ళతో గాయపడి, వారు ఉన్మత్తుల్లా పరుగెత్తారు.
తతోఽభిసృత్య తైర్విప్రైః సర్వైరాశ్రమవాసిభిః। పరివార్య సమాశ్వాస్య తావానీతౌ స్వమాశ్రమమ్
తర్వాత, ఆశ్రమంలో ఉన్న అన్ని మునులు వచ్చి వారిని చుట్టుముట్టి, ఓదార్చి, తమ ఆశ్రమానికి తీసుకెళ్లారు.
తత్రభార్యాసహాయః స వృతో వృద్ధైస్తపోధనైః। ఆశ్వాసితోపి చిత్రార్థైః పూర్వరాజకథాశ్రయైః
అక్కడ భార్యతో కలిసి ఉన్న అతనిని వృద్ధ తపస్వులు చుట్టుముట్టారు. వారు పూర్వ రాజుల కథలు చెప్పుతూ, ఎన్నో విధాలుగా ఓదార్చినా, అతనికి మనస్సు శాంతించలేదు.
తతస్తౌ పునరాశ్వస్తౌ వృద్ధౌ పుత్రదిదృక్షయా। బాల్యవృత్తాని పుత్రస్య సావిత్ర్యా దర్శనాని చ। శోకం జగ్మతురన్యోన్యం స్మరన్తౌ భృశదుఃఖితౌ
తర్వాత ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు కొంత ఓదార్పు పొందినా, కుమారుడిని చూడాలనే తపనతో, అతని బాల్యపు చేష్టలు, సావిత్రి దర్శనాలు గుర్తు చేసుకుంటూ, పరస్పరం బాధతో కన్నీరు పెట్టుకున్నారు.
హాపుత్ర హాసాధ్వి వధు క్వాసిక్వాసీత్యరోదతామ్। బ్రాహ్మణః సత్యవాక్యేషామువాచేదం తయోర్వచః
‘‘ఓ కుమారా! ఓ కోడలూ! ఎక్కడ ఉన్నారు, ఎక్కడ ఉన్నారు?’’ అని వారు ఏడుస్తుండగా, ఒక సత్యనిష్ఠ బ్రాహ్మణుడు వారిద్దరిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
యథాస్య భార్యా సావిత్రీ తపసా చ దమేన చ। ఆచారేణ చ సంయుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి యెంత తపస్సు, నియమం, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
వేదాః సాఙ్గా మయాఽధీతాస్తపో మే సంచితం మహత్। కౌమారబ్రహ్మచర్యం చ గురవోఽగ్నిశ్చ తోషితాః
నేను వేదాలను అన్ని భాగాలతో చదివాను. గొప్ప తపస్సు సంపాదించాను. చిన్నప్పటి నుంచే బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించాను. గురువులను, అగ్నిని సంతుష్టిపరిచాను.
సమాహితేన చీర్ణాని సర్వాణ్యేవ వ్రతాని మే। వాయుభక్షోపవాసశ్చ కృతోమే విధివత్సదా
ఏకాగ్రతతో అన్నీ వ్రతాలు నెరవేర్చాను. వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, నియమానుసారం ఉపవాసాలు చేశాను.
అనేన తపసా వేద్మి సర్వం పరచీకీర్షితమ్। సత్యమేతన్నిబోధధ్వం ధ్రియతే సత్యవానితి
ఈ తపస్సు వల్ల ఇతరులు చేయదలచినదంతా నాకు తెలుసు. ఇది నిజమే తెలుసుకోండి — సత్యవాన్ బతికే ఉన్నాడు.
ఉపాధ్యాయస్య మే వక్రాద్యథా వాక్యం వినిఃసృతమ్। నైవ జాతు భవేన్మిథ్యా తథా జీవతి సత్యవాన్
నా ఉపాధ్యాయుని నోటినుండి వచ్చిన మాట ఎప్పుడూ అబద్ధం కాలేదు. అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథాఽస్య భార్యా సావిత్రీ సర్వైరేవ సులక్షణైః। అవైధవ్యకరైర్యుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి అన్ని శుభ లక్షణాలతో, విధవత్వం రాకుండా ఉన్నదిలా, సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథాఽస్య భార్యా సావిత్రీ తపసా చ దమేన చ। ఆచారేణ చ సంయుక్తా తథా జీవతి సత్యవాన్
అతని భార్య సావిత్రి యెంత తపస్సు, నియమం, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథా దృష్టిః ప్రవృత్తా తే సావిత్ర్యాశ్చ యథా వ్రతమ్। గతాఽఽహారమకృత్వైవ తథా జీవతి సత్యవాన్
మీ దృష్టి ఎంత స్థిరంగా ఉందో, సావిత్రి వ్రతాన్ని ఆహారం లేకుండానే ఎలా పాటించిందో, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
యథా వదన్తి శాన్తాయాం దిశి వై మృగపక్షిణః। పార్థివీం చైవవృద్ధిం తే తథా జీవతి సత్యవాన్
ఆ దిక్కులో జంతువులు, పక్షులు శాంతిని సూచిస్తున్నట్టు, మీ భూమి అభివృద్ధి చెందుతున్నట్టు, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
సర్వైర్గుణైరుపేతస్తే యథా పుత్రో జనప్రియః। దీర్ఘాయుర్లక్షణోపేతస్తథా జీవతి స్యవాన్
మీ కుమారుడు అన్ని గుణాలతో, ప్రజలకు ప్రియంగా, దీర్ఘాయువు కలవాడిగా ఉన్నట్టు, అలాగే సత్యవాన్ కూడా బతికే ఉన్నాడు.
ఏవమాశ్వాసితస్తైస్తు సత్యవాగ్భిస్తపస్విభిః। తాంస్తాన్విగణయన్సర్వాంస్తతః స్థిర ఇవాభవత్
ఆ సత్యవంతులైన తపస్వులు ఇలా ధైర్యం చెప్పడంతో, ఆ లక్షణాలన్నీ పరిగణించి, అతడు మనస్సు స్థిరంగా చేసుకున్నాడు.
తతో ముహూర్తాత్సావిత్రీ భర్త్రా సత్వతా సహ। ఆజగామాశ్రమం రాత్రౌ ప్రహృష్టా ప్రవివేశ హ
కొంతసేపటి తర్వాత, సావిత్రి తన భర్త సత్యవాన్తో కలిసి రాత్రిపూట ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆనందంగా లోపలికి ప్రవేశించింది.
దృష్ట్వా చోత్పతితాః సర్వేహర్షం జగ్ముశ్చ తే ద్విజాః। కణ్ఠం మాతా పితా చాస్య సమాలిఙ్గ్యాభ్యరోదతాం
వారిని చూసి అందరు బ్రాహ్మణులు ఆనందంతో లేచారు. అతని తల్లి, తండ్రి అతన్ని మెడలో వేసుకుని కౌగిలించుకుని కన్నీరు పెట్టుకున్నారు.
పుత్రేణ సంగతం త్వాం తు చక్షుష్మన్తం నిరీక్ష్య చ। సర్వే వయం వై పృచ్ఛామో వృద్ధిం వై పృథివీపతే
మీరు కుమారునితో కలసి, మళ్లీ చూపు పొందినదాన్ని చూసి, మేమందరం, ఓ భూమిపతి, మీ ఆరోగ్యాన్ని అడుగుతున్నాము.
సమాగమేన పుత్రస్య సావిత్ర్యా దర్శనేన చ। చక్షుషశ్చాత్మనో లాభాత్రిభిర్దిష్ఠ్యా వివర్ధసే
కుమారునితో మళ్లీ కలవడం, సావిత్రిని చూడడం, చూపు తిరిగి పొందడం — ఈ మూడింటి వలన మీరు అదృష్టవంతులై, మరింత అభివృద్ధి చెందుతున్నారు.
సర్వైరస్మాభిరుక్తం యత్తథా తన్నాత్రసంశయః। భూయోభూయః సమృద్ధిస్తే క్షిప్రమేవ భవిష్యతి
మేము చెప్పినది అన్నీ నిజమే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీ ఐశ్వర్యం మళ్ళీ మళ్ళీ పెరుగుతుంది, అది త్వరలోనే జరుగుతుంది.
తతోఽగ్నిం తత్ర సంజ్వాల్య ద్విజాస్తే సర్వ ఏవ హి। ఉపాసాంచక్రిరే పార్థ ద్యుమత్సేనం మహీపతిమ్
అక్కడ అగ్ని వెలిగించి, అందరు ద్విజులు కలిసి, పార్థా, ద్యూమత్సేన మహారాజును పూజించారు.