ఆర్యజుష్టమిదం వృత్తమితి విజ్ఞాయ శాశ్వతమ్। సన్తః పరార్థం కుర్వాణా నావేక్షన్తి ప్రతిక్రియాః
ఈ నడవడి ఆర్యులు ఆదరించే శాశ్వతమైనదని తెలుసుకుని, మంచివారు ఎప్పుడూ ఇతరుల కోసం పనిచేస్తారు; ప్రతిఫలం గురించి ఆలోచించరు.
న చ ప్రసాదః సత్పురుషేషు మోఘో న చాప్యర్థో నశ్యతి నాపి మానః। యస్మాదేతన్నియతం సత్సు నిత్యం తస్మాత్సన్తో రక్షితారో భవన్తి
మంచివారికి చూపిన దయ ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు; సంపద గానీ, గౌరవం గానీ పోదు. మంచివారిలో ఇవన్నీ నిత్యం ఉంటాయి కాబట్టి, వారు రక్షకులవుతారు.
యథాయథా భాషసి ధర్మసంహితం మనోనుకూలం సుపదం మహార్థవత్। తథాతథా మే త్వయి భక్తిరుత్తమా వరం వృణీష్వాప్రతిమం పతివ్రతే
నీ ధర్మబద్ధమైన, హృదయానికి హర్షం కలిగించే, అర్థవంతమైన మాటలు విన్నాక నా భక్తి నీపై మరింత పెరిగింది. నీవు కోరుకున్న వరాన్ని అడుగు, నీవు అపూర్వమైన పతివ్రత.
న తేఽపవర్గః సుకృతాద్వినా కృత- స్తథా యథాఽన్యేషు వరేషు మానద। వరం వృణే జీవతు సత్యవానయం యథా మృతా హ్యేవమహం పతిం వినా
నీకు నీ సత్కర్మల వల్లే మోక్షం లభిస్తుంది; ఇతరులవలె వరం అడిగినందుకే కాదు. నేను కోరుకునే వరం ఇదే: సత్యవాన్ బ్రతికుండాలి. ఎందుకంటే భర్త లేకుండా నేను మృతురాలిలా ఉంటాను.
న కామయే భర్తవినాకృతా సుఖం న కామయే భర్తృవినాకృతా దివమ్। నకామయే భర్తవినాకృతా శ్రియం న భర్తృహీనా వ్యవసామి జీబితుమ్
నా భర్త లేకుండా నాకు సుఖం అవసరం లేదు; భర్త లేకుండా స్వర్గం కూడా కావాలి అనిపించదు; భర్త లేకుండా ఐశ్వర్యం కూడా కోరను; భర్త లేకుండా బ్రతకాలని నేను నిర్ణయించలేను.
వరాతిసర్గః శతపుత్రతా మమ త్వయైవ దత్తో హ్రియతే చ మే పతిః। వరం వృణే జీవతు సత్యవానయం తవైవ సత్యం వచనం భవిష్యతి
నీవు ఇచ్చిన వంద మంది కుమారుల వరం ఉన్నా, నా భర్తను నీవు తీసుకుపోతున్నావు. నేను కోరే వరం ఇదే: సత్యవాన్ బ్రతికుండాలి. అప్పుడు నీ మాట నిజమవుతుంది.
తథేత్యుక్త్వా తు తం పాశం ముక్త్వా వైవస్వతో యమః। ధర్మరాజః ప్రహృష్టాత్మా సావిత్రీమిదమబ్రవీత్
అలాగని చెప్పి, వైవస్వతుని కుమారుడైన యముడు ఆ పాశాన్ని వదిలాడు. ధర్మరాజు ఆనందంతో తన హృదయాన్ని నింపుకుని సావిత్రిని ఇలా అన్నాడు.
ఏష భద్రే మయా ముక్తో భర్తా తే కులనన్దిని। `తోషితోఽహం త్వయా సాధ్వి వాక్యైర్ధర్మార్తసంహితైః
నీ వంశానికి ఆనందాన్ని తీసుకొచ్చే సావిత్రి! నీ భర్తను నేను విడిపెట్టాను. నీ ధర్మబద్ధమైన, అర్థవంతమైన మాటల వల్ల నేను సంతోషించాను.
అరోగస్వ నేయశ్చ సిద్ధార్థః స భవిష్యి। చతుర్వర్షశతాయుశ్చ త్వయా సార్ధమవాప్స్యతి
నీవు ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. ఈ సత్యవాన్ తన లక్ష్యాన్ని సాధించి, నీవు తోడుగా నాలుగు వందల సంవత్సరాలు ఆయుష్షుతో బ్రతకనున్నాడు.
ఇష్ట్వా యజ్ఞైశ్చ ధర్మేణ ఖ్యాతిం లోకే గమిష్యతి। త్వయి పుత్రశతం చైవ సత్యవాఞ్జనయిష్యతి
ధర్మబద్ధంగా యజ్ఞాలు చేసి, లోకంలో కీర్తిని పొందుతాడు. సత్యవాన్ నీకు వంద మంది కుమారులను కనబోతాడు.
తే చాపి సర్వే రాజానః క్షత్రియాః పుత్రపౌత్రిణః। ఖ్యాతాస్త్వన్నామధేయాశ్చభవిష్యన్తీహ శాశ్వతాః
అందరు రాజులు, క్షత్రియులు, కుమారులు, మనవళ్లు కలిగి, నీ పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందుతారు. వారు ఇక్కడ శాశ్వతంగా నిలిచిపోతారు.
పితుశ్చ తే పుత్రశతం భవితా తవ మాతరి। మాలవ్యాం మాలవా నామ శాశ్వతాః పుత్రపౌత్రిణః। భ్రాతరస్తే భవిష్యన్తి క్షత్రియాస్త్రిదశోపమాః
నీ తండ్రికి నీ తల్లిద్వారా వంద మంది కుమారులు కలుగుతారు. మాళవ దేశంలో మాళవులు అనే పేరుతో వారు కుమారులు, మనవళ్లు కలిగి ఉంటారు. వారు నీ అన్నదమ్ములు, దేవతలకు సమానమైన క్షత్రియులు అవుతారు.
ఏవం తస్యై వరం దత్త్వా ధర్మరాజః ప్రతాపవాన్। నివర్తయిత్వా సావిత్రీం స్వమేవ భవనం యయౌ
ఇలా ఆమెకు వరం ఇచ్చి, ప్రతాపవంతుడైన ధర్మరాజు సావిత్రిని వెళ్ళమని చెప్పి, తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
సావిత్ర్యపి యమే యాతే భర్తారం ప్రతిలభ్య చ। జగామ తత్ర యత్రాస్యా భర్తుః శావం కలేవరమ్
యముడు వెళ్లిన తర్వాత, సావిత్రి తన భర్తను తిరిగి పొందింది. వెంటనే తన భర్త శవం ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.
సా భూమౌ ప్రేక్ష్యభర్తారముపసృత్యోపగృహ్య చ। ఉత్సఙ్గే శిర ఆరోప్య భూమావుపవివేశ హ
భూమిపై తన భర్తను చూసి, దగ్గరకు వెళ్లి ఆలింగనం చేసి, అతని తలని తన ఒడిలో పెట్టుకుని నేలపై కూర్చుంది.
సంజ్ఞాం చస పునర్లబ్ధ్వా సావిత్రీమభ్యభాషత। ప్రోష్యాగత ఇవ ప్రేమ్ణా పునఃపునరుదీక్ష్యవై
సత్యవాన్ మళ్లీ స్పృహ పొందిన తర్వాత, ప్రేమతో సావిత్రిని పదే పదే చూసుకుంటూ, ప్రయాణం నుంచి తిరిగి వచ్చినవాడిలా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
సుచిరం బత సుప్తోస్మి కిమర్థం నావబోధితః। క్వ చాసౌ పురుషః శ్యామో యోసౌ మాం సంచకర్షహ
నిజంగా ఎంతసేపు నిద్రపోయాను! నన్నెందుకు లేపలేదు? నన్ను ఈవిడికి లాక్కెళ్లిన ఆ నల్లని వర్ణం ఉన్న వాడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?
సుచిరం త్వంప్రసుప్తోసి మమాహ్కే పురుషర్షభ। గతః స భగవాన్దేవః ప్రజాసంయమనో యమః
నీకు చాలా సేపు నా మడిలో నిద్ర వచ్చింది, మాన్యుడా. ఆ దేవుడు, ప్రాణులను నియంత్రించే యమధర్మరాజు, ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
విశ్రాన్తోసి మహాభాగ వినిద్రశ్చ నృపాత్మజ। యది శక్యం సముత్తిష్ఠ విగాఢాం పశ్య శర్వరీమ్
మహాభాగుడా, నీవు విశ్రాంతి తీసుకున్నావు, ఇప్పుడు నిద్ర కూడా పోయింది. నీకు శక్తి ఉంటే లేచి, ఈ లోతైన రాత్రిని చూడవచ్చు.
ఉపలభ్యతతః సంజ్ఞాం సుఖసుప్త ఇవోత్థితః। దిశః సర్వా వనాన్తాంశ్చ నిరీక్ష్యోవాచ సత్యవాన్
అప్పుడా సత్యవాన్, మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చి, మధురమైన నిద్ర నుంచి లేచినట్టు లేచి, చుట్టూ అన్ని దిశలు, అడవి అంచులను చూసి ఇలా అన్నాడు.
ఫలాహారోస్మి నిష్క్రాన్తస్వయా సహ సుమధ్యమే। తతః పాటయతః కాష్ఠం శరిసో మే రుజాఽభవత్
సుమధ్యమా, నేను నీవు తోడుగా పండ్లు తీసుకురావడానికి అడవిలోకి వెళ్లాను. ఆ తరువాత, చెక్కను చీల్చేటప్పుడు నా తలలో నొప్పి మొదలైంది.
శిరోభితాపసంతప్తః స్థాతుం చిరమశక్నువన్। తవోత్సఙ్గే ప్రసుప్తోస్మి ఇతి సర్వం స్మరే శుభే
తల నొప్పి తాళలేక ఎక్కువసేపు నిలబడలేకపోయాను. శుభే, నాకు అన్నీ గుర్తున్నాయి — నీ మడిలో నేను నిద్రపోయాను.
త్వయోపగూఢస్య చ మే నిద్రయాఽపహృతం మనః। తతోఽపశ్యం తమో ఘోరం పురుషం చ మహౌజసమ్
నీవు నన్ను ఆలింగనం చేసుకున్నప్పుడు నిద్ర నా మనసును దోచుకుపోయింది. ఆ తరువాత నేను భయంకరమైన చీకటి, మహాశక్తివంతుడైన వాడిని చూశాను.
తద్యది త్వం విజానాసి కిం తద్బ్రూహి సుమధ్యమే। స్వప్నో మే యదివా దృష్టో యది వా సత్యమేవ తత్
సుమధ్యమా, నీవు అది ఏమిటో తెలుసుకుంటే చెప్పు. అది నేను చూసింది కలేనా, లేక నిజంగానే జరిగిందా?
తమువాచాథ సావిత్రీ రజనీ వ్యవగాహతే। శ్వస్తే సర్వంయథావృత్తమాఖ్యాస్యామి నృపాత్మజ
అప్పుడు సావిత్రి, రాత్రి మరింత లోతుగా మారుతున్నప్పుడు, 'ప్రభాతమైన తర్వాత, రాజకుమారా, జరిగినదంతా నీకు చెప్పుతాను' అని అన్నది.
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ భద్రం తే పితరౌ పశ్య సువ్రత। విగాఢా రజనీ చేయం నివృత్తశ్చ దివాకరః
లే, లే, నీకు మంగళం కలగాలి! ధైర్యవంతుడా, నీ తల్లిదండ్రులను చూడు. ఈ రాత్రి లోతుగా ఉంది, సూర్యుడు అస్తమించాడు.
నక్తంచరాశ్చరన్త్యేతే హృష్టాః క్రూరాభిభాషిణః। శ్రూయన్తే పర్ణశబ్దాశ్చ మృగాణాం చరతాం వనే
ఇప్పుడు రాత్రి సంచారులు ఆనందంతో, క్రూరంగా మాట్లాడుతూ తిరుగుతున్నారు. అడవిలో మృగాలు సంచరిస్తూ ఆకుల శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి.
ఏతా ఘోరం శివా నాదాన్దిశం దక్షిణపశ్చిమామ్। ఆస్థాయ విరువన్త్యుగ్రాః కమ్పయన్త్యో మనో మమ
అవి భయంకరమైన, అనర్ధకమైన శబ్దాలు చేస్తూ, దక్షిణపడమర దిశలో అరుస్తున్నాయి. వాటి అరుపులు నా మనసును కదిలిస్తున్నాయి.
వనం ప్రతిభయాకారం ఘనేన తమసా వృతమ్। న విజ్ఞాస్యసి పన్థానం గన్తుం చైవ న శక్ష్యసి
ఈ అడవి ముదురు చీకటితో కప్పబడి భయానకంగా కనిపిస్తోంది. నీవు దారిని గుర్తించలేవు, వెళ్లడానికీ వీలు ఉండదు.
అస్మిన్న వనే దగ్ధే శుష్కవృక్షః స్థితో జ్వలన్। వాయునా ధమ్యమానోత్ర దృశ్యతేఽగ్నిః క్వచిత్క్వచిత్
ఈ అడవిలో ఎండిపోయిన చెట్లు కాలినట్టు నిలబడి ఉన్నాయి. ఎక్కడికక్కడ గాలి ఊదడంతో అగ్ని కనిపిస్తోంది.