శ్రమః కుతో భర్తృసమీపతో హిమే యతో హి భర్తా మమ సా గతిర్ధ్రువా। యతః పతిం నమేష్యసి తత్ర మే గతిః సురేశ భూయశ్చ వచో నిబోధ మే
నా భర్త దగ్గర, ముఖ్యంగా చలిలో, నాకు ఎలాంటి కష్టం ఉండదు. ఎందుకంటే నా భర్తే నాకు నిజమైన ఆశ్రయం. మీరు నా భర్తను ఎక్కడికి తీసుకెళ్తే, నేను కూడా అక్కడికే వెళ్తాను. దేవతల అధినాయకా, ఇప్పుడు నా మాటలు మరొకసారి వినండి.
సతాం సకృత్సంగతమీప్సితం పరం తతః పరం మిత్రమితి ప్రచక్షతే। న చాఫలం సత్పురుషేణ సంగతం తతః సతాం సంనివసేత్సమాగమే
మంచివారితో ఒక్కసారి కలవడం ఎంతో కోరికగా ఉంటుంది. అలాంటి వారిని నిజమైన స్నేహితుడని అంటారు. మంచి మనుషుల సాంగత్యం ఎప్పుడూ వృథా కాదు. అందుకే ఎప్పుడూ మంచి వారి సాంగత్యాన్ని కోరాలి.
మనోనుకూలం బుధబుద్ధివర్ధనం త్వయా యదుక్తం వచనం హితాశ్రయమ్। వినా పునః సత్యవతోస్య జీవితం వరం ద్వితీయం వరయస్వ భామిని
నీ మాటలు నా మనసుకు అనుకూలంగా ఉన్నాయి, అవి జ్ఞానాన్ని పెంచుతాయి, నా మేలుకోసమే ఉన్నాయి. అయినా, ఈ సత్యవంతుడి ప్రాణం లేకుండా, మరొక వరాన్ని కోరుకోమంటున్నాను, సుందరి.
హృతంపురా మే శ్వశురస్య ధీమతః స్వమేవ రాజ్యంలభతాం స పార్థివః। కజహ్యాత్స్వధర్మాన్న చ మే గురుర్యథా ద్వితీయమేతద్వరయామి తే వరమ్
ఒకప్పుడు నా మామగారి రాజ్యం పోయింది. ఆ రాజు తన స్వంత రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాలి. ఆయన తన ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు, నా గురువు కూడా తప్పు చేయకూడదు. ఇదే నేను కోరే రెండవ వరం.
స్వమేవం రాజ్యం ప్రతిపత్స్యతేఽచిరా- న్న చ స్వధర్మాత్పరిహీయతే నృపః। కృతేన కామేన మయా నృపాత్మజే నివర్త గచ్ఛస్వ న తే శ్రమో భవేత్
ఆయన త్వరలో తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందుతాడు, రాజు తన ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టడు. నా అనుగ్రహంతో, రాజకుమారీ, నీవు వెనక్కు వెళ్లిపో, నీకు ఎలాంటి కష్టం ఉండదు.
ప్రజాస్త్వయైతా నియమేన సంయతా నియమ్య చైతా నయసే నికామయా। తతో యమత్వం తవ దేవ విశ్రుతం నిబోధ చేమాం గిరమీరితాం మయా
నీవు ప్రజలను నియమంతో పాలిస్తున్నావు, వారిని నియంత్రించి, స్వార్థం లేకుండా నడిపిస్తున్నావు. అందుకే నీకు యముడు అనే పేరుంది, దేవా. ఇప్పుడు నేను చెప్పే మాటలు విను.
అద్రోహః సర్వభూతేషు కర్మణా మనసా గిరా। అనుగ్రహశ్చ దానం చ సతాం ధర్మః సనాతనః
ప్రతి ప్రాణికి మనసుతో, మాటతో, చేతితో హానిచేయకపోవడం, దయ చూపడం, దానం చేయడం — ఇవే మంచి వారి శాశ్వత ధర్మాలు.
ఏవంప్రాయశ్చ లోకోఽయం మనుష్యాః శక్తిపేశలాః। సన్తస్త్వేవాప్యమిత్రేషు దయాం ప్రాప్తేషు కుర్వతే
ఈ లోకంలో అందరూ తమ శక్తిలో నిపుణులు. కానీ మంచి వారు, శత్రువులైనా, దయ కోరినవారికి దయ చూపుతారు.
పిపాసితస్యేవ భవేద్యథా పయ- స్తథా త్వయా వాక్యమిదం సమీరితమ్। వినా పునః సత్యవతోఽస్య జీవితం వరం వృణీష్వేహ శుభే యదిచ్ఛసి
ఎలాగైతే దాహార్తికి నీరు ఎంతో అవసరం, అలాగే నీ మాటలు నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. అయినా, ఈ సత్యవంతుడి ప్రాణం లేకుండా, ఇక్కడ నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు, మంగళకరమైనవాడా.
మమానపత్యః పృథివీపతిః పితా భవత్పితుః పుత్రశతం తథౌరసమ్। కులస్య సంతానకరం చ యద్భవే- త్తృతీయమేతద్వరయామి తే వరమ్
నా తండ్రి, భూమిపతి, సంతానం లేకుండా ఉన్నాడు. ఆయనకు నీ తండ్రి వంశంలో, తన శరీరంలో పుట్టిన వంద మంది కుమారులు కలగాలి, వంశాన్ని కొనసాగించాలి. ఇదే నేను కోరే మూడవ వరం.
కులస్య సంతానకరం సువర్చసం శతం సుతానాం పితురస్తు తే శుభే। కృతేన కామేన నరాధిపాత్మజే నివర్త దూరం హి పథస్త్వమాగతా
నీ తండ్రికి వంశాన్ని కొనసాగించే, గొప్ప కీర్తి కలిగిన వంద మంది కుమారులు కలగాలి, మంగళకరమైనవాడా. నా అనుగ్రహంతో, రాజకుమారీ, నీవు వెనక్కు వెళ్లిపో, నీవు చాల దూరం వచ్చావు.
న దూరమేతన్మమ భర్తృసన్నిధౌ మనో హి మే దూరతరం ప్రధావతి। అథ వ్రజన్నేవ గిరం సముద్యతాం మయోచ్యమానాం శృణు భూయ ఏవ చ
నా భర్త దగ్గరికి రావడం నాకు దూరంగా అనిపించదు. ఎందుకంటే నా మనసు మరింత వేగంగా అతని దగ్గరకు పరుగెత్తుతుంది. అయినా, నేను వెళ్తున్నప్పుడు, నేను చెప్పబోయే మాటలు మళ్లీ విను.
వివస్వతస్త్వం తనయఋ ప్రతాపవాం- స్తతో హి వైవస్వత ఉచ్యసే బుధైః। సమేన ధర్మేణ చరన్తి తాః ప్రజా- స్తతస్తవేహేవర ధర్మరాజతా
నీవు వివస్వంతుని కుమారుడవు, శక్తిశాలివి. అందుకే జ్ఞానులు నిన్ను వైవస్వతుడని పిలుస్తారు. నీ ప్రజలు న్యాయం, ధర్మంతో నడుచుకుంటారు. అందుకే ఇక్కడ నీకు ధర్మరాజు అనే పేరు వచ్చింది, ప్రభూ.
ఆత్మన్యపి న విశ్వాసస్తథా భవతి సత్సు యః। తస్మాత్సత్సు విశేపేణ సర్వః ప్రణయమిచ్ఛతి
మనకు మన మీద కూడా ఎంత నమ్మకం ఉండదో, అంతగా మంచివారిపై నమ్మకం కలుగుతుంది. అందుకే అందరూ మంచి వారిని ప్రత్యేకంగా ప్రేమించాలనుకుంటారు.
సౌహదాత్సర్వభూతానాం విశ్వాసో నామ జాయతే। తస్మాత్సత్సు విశేపేణ విశ్వాసం కురుతే జనః
ప్రతి ప్రాణికి స్నేహభావం వల్లే నమ్మకం పుడుతుంది. అందుకే జనులు మంచి వారిపై ప్రత్యేకంగా నమ్మకం పెడతారు.
ఉదాహృతంతే వచనం యదఙ్గనే శుభే న తాదృక్ త్వదృతే శ్రుతం మయా। అనేన తుష్టోస్మి వినాఽస్య జీవితం వరం చతుర్థం వరయస్వ గచ్ఛ చ
నీ మాటలు ఎంతో విలువైనవి, సుభగే. నీలాంటి వారినుండి తప్ప ఇంకెవరి నోట వినలేదు. దీనివల్ల నేను సంతోషించాను. అయినా, అతని ప్రాణం లేకుండా, నాలుగవ వరాన్ని కోరుకో, వెళ్ళిపో.
మమాత్మజం సత్యవతస్తథౌరసం భవేదుభాభ్యామిహ యత్కులోద్వహమ్। శతం సుతానాం బలవీర్యశాలినా- మిదంచతుర్థం వరయామి తే వరమ్
సత్యవంతుడు, నేనిద్దరం కలసి, ఇక్కడ ఒక కుమారుడు పుట్టాలి. అతడు వంశాన్ని కొనసాగించాలి, వంద మంది బలవంతులైన కుమారులకు తండ్రిగా ఉండాలి. ఇదే నేను కోరే నాలుగవ వరం.
శతం సుతానాం బలవీరయ్శాలినాం భవిష్యతి ప్రీతికరం తవాబలే। పరిశ్రమస్తే న భవేన్నృపాత్మజే నివర్త దూరం హి పథస్త్వమాగతా
నీకు బలవంతులు, పరాక్రమవంతులు అయిన వంద మంది కుమారులు పుట్టి, నీకు ఆనందాన్ని ఇస్తారు, మృదువైనవాడా. నీకు ఎలాంటి శ్రమ ఉండదు, రాజకుమారీ. నీవు చాల దూరం వచ్చావు, వెనక్కు వెళ్లిపో.
సతాం సదా శాశ్వతధర్మవృత్తిః సన్తో న సీదన్తి న చ వ్యథన్తి। సతాం సద్భిర్నాఫలః సంగమోస్తి సద్భ్యో భయంనానువర్తన్తి సన్తః
ధర్మాన్ని పాటించే మంచివారు ఎప్పుడూ శాశ్వతమైన నడవడికే కట్టుబడి ఉంటారు. వారు ఎప్పుడూ కుంగిపోరు, బాధపడరు కూడా. మంచివారు మంచి వారితో కలిసినప్పుడు అది వ్యర్థం కాదు. మంచివారు మంచివారిని చూసి ఎప్పుడూ భయపడరు.
సన్తో హి సత్యేన నయన్తి సూర్యం సన్తో భూమిం తపసా ధారయన్తి। సన్తో గతిర్భూతభవ్యస్య రాజ- న్సతాం మధ్యే నావసీదన్తి సన్తః
మనసుకు హర్షం కలిగించే నీ ధర్మమయమైన మాటలు ఎంత గొప్పగా ఉంటాయో, అంతగా నా భక్తి నీపై పెరుగుతోంది. నీకు నచ్చిన వరం కోరుకో, నీవు అపూర్వమైన, భర్తకు నమ్మకమైన భార్యవు.
ఆర్యజుష్టమిదం వృత్తమితి విజ్ఞాయ శాశ్వతమ్। సన్తః పరార్థం కుర్వాణా నావేక్షన్తి ప్రతిక్రియాః
ఈ నడవడి ఆర్యులు ఆదరించే శాశ్వతమైనదని తెలుసుకుని, మంచివారు ఎప్పుడూ ఇతరుల కోసం పనిచేస్తారు; ప్రతిఫలం గురించి ఆలోచించరు.
న చ ప్రసాదః సత్పురుషేషు మోఘో న చాప్యర్థో నశ్యతి నాపి మానః। యస్మాదేతన్నియతం సత్సు నిత్యం తస్మాత్సన్తో రక్షితారో భవన్తి
మంచివారికి చూపిన దయ ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు; సంపద గానీ, గౌరవం గానీ పోదు. మంచివారిలో ఇవన్నీ నిత్యం ఉంటాయి కాబట్టి, వారు రక్షకులవుతారు.
యథాయథా భాషసి ధర్మసంహితం మనోనుకూలం సుపదం మహార్థవత్। తథాతథా మే త్వయి భక్తిరుత్తమా వరం వృణీష్వాప్రతిమం పతివ్రతే
నీ ధర్మబద్ధమైన, హృదయానికి హర్షం కలిగించే, అర్థవంతమైన మాటలు విన్నాక నా భక్తి నీపై మరింత పెరిగింది. నీవు కోరుకున్న వరాన్ని అడుగు, నీవు అపూర్వమైన పతివ్రత.
న తేఽపవర్గః సుకృతాద్వినా కృత- స్తథా యథాఽన్యేషు వరేషు మానద। వరం వృణే జీవతు సత్యవానయం యథా మృతా హ్యేవమహం పతిం వినా
నీకు నీ సత్కర్మల వల్లే మోక్షం లభిస్తుంది; ఇతరులవలె వరం అడిగినందుకే కాదు. నేను కోరుకునే వరం ఇదే: సత్యవాన్ బ్రతికుండాలి. ఎందుకంటే భర్త లేకుండా నేను మృతురాలిలా ఉంటాను.
న కామయే భర్తవినాకృతా సుఖం న కామయే భర్తృవినాకృతా దివమ్। నకామయే భర్తవినాకృతా శ్రియం న భర్తృహీనా వ్యవసామి జీబితుమ్
నా భర్త లేకుండా నాకు సుఖం అవసరం లేదు; భర్త లేకుండా స్వర్గం కూడా కావాలి అనిపించదు; భర్త లేకుండా ఐశ్వర్యం కూడా కోరను; భర్త లేకుండా బ్రతకాలని నేను నిర్ణయించలేను.
వరాతిసర్గః శతపుత్రతా మమ త్వయైవ దత్తో హ్రియతే చ మే పతిః। వరం వృణే జీవతు సత్యవానయం తవైవ సత్యం వచనం భవిష్యతి
నీవు ఇచ్చిన వంద మంది కుమారుల వరం ఉన్నా, నా భర్తను నీవు తీసుకుపోతున్నావు. నేను కోరే వరం ఇదే: సత్యవాన్ బ్రతికుండాలి. అప్పుడు నీ మాట నిజమవుతుంది.
తథేత్యుక్త్వా తు తం పాశం ముక్త్వా వైవస్వతో యమః। ధర్మరాజః ప్రహృష్టాత్మా సావిత్రీమిదమబ్రవీత్
అలాగని చెప్పి, వైవస్వతుని కుమారుడైన యముడు ఆ పాశాన్ని వదిలాడు. ధర్మరాజు ఆనందంతో తన హృదయాన్ని నింపుకుని సావిత్రిని ఇలా అన్నాడు.
ఏష భద్రే మయా ముక్తో భర్తా తే కులనన్దిని। `తోషితోఽహం త్వయా సాధ్వి వాక్యైర్ధర్మార్తసంహితైః
నీ వంశానికి ఆనందాన్ని తీసుకొచ్చే సావిత్రి! నీ భర్తను నేను విడిపెట్టాను. నీ ధర్మబద్ధమైన, అర్థవంతమైన మాటల వల్ల నేను సంతోషించాను.
అరోగస్వ నేయశ్చ సిద్ధార్థః స భవిష్యి। చతుర్వర్షశతాయుశ్చ త్వయా సార్ధమవాప్స్యతి
నీవు ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. ఈ సత్యవాన్ తన లక్ష్యాన్ని సాధించి, నీవు తోడుగా నాలుగు వందల సంవత్సరాలు ఆయుష్షుతో బ్రతకనున్నాడు.
ఇష్ట్వా యజ్ఞైశ్చ ధర్మేణ ఖ్యాతిం లోకే గమిష్యతి। త్వయి పుత్రశతం చైవ సత్యవాఞ్జనయిష్యతి
ధర్మబద్ధంగా యజ్ఞాలు చేసి, లోకంలో కీర్తిని పొందుతాడు. సత్యవాన్ నీకు వంద మంది కుమారులను కనబోతాడు.