భర్తుః శరీరరాం చ విధాయ హి తపస్వినీ। భర్తారమనుగచ్ఛన్తీ తథావస్థం సుమధ్యమా'। నియమవ్రతసంసిద్ధా మహాభాగా పతివ్రతా
తపస్సుతో నిండిన, మధుర నడుము కలిగిన సావిత్రి భర్త శరీరానికి సంస్కారాలు చేసి, నియమవ్రతాల్లో నిష్ణాతురాలై, ఆ స్థితిలో భర్తను అనుసరించింది.
నివర్త గచ్ఛ సావిత్రి కురుష్వాస్యౌర్ధ్వదైహికమ్। కృతంభర్తుస్త్వయాఽఽనృణ్యం యావద్గమ్యం గతం త్వయా
సావిత్రి, వెనక్కు తిరిగి వెళ్లి భర్తకు అంత్యక్రియలు చేయు. నీవు భర్త పట్ల నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చావు. ఇకపై నీవు వెళ్లకూడదు.
యత్ర మే నీయతే భర్తా స్వయం వా యత్ర గచ్ఛతి। మయా చ తత్ర గన్తవ్యమేష ధర్మః సనాతనః
నా భర్త ఎక్కడికి తీసుకెళ్లబడితే, లేదా ఎక్కడికి వెళ్ళినా, నేనూ అక్కడికి వెళ్లాలి. ఇదే శాశ్వత ధర్మం.
తపసా గురుభక్త్యా చ భర్తుః స్నేహాద్వ్రతేన చ। తవ చైవ ప్రసాదేన న మే ప్రతిహతా గతిః
తపస్సు, పెద్దల పట్ల భక్తి, భర్తపై ప్రేమ, వ్రతాచరణ, ఇంకా నీ దయ వల్ల నా మార్గం ఎక్కడా ఆపబడదు.
ప్రాహుః సాప్తపదం మైత్రం బుధాస్తత్త్వార్థదర్శినః। మిత్రతాం చ పురస్కృత్య కించిద్వక్ష్యామి తచ్ఛృణు
సత్యాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానులు, ఏడడుగులు కలిసివెళ్ళితే స్నేహం ఏర్పడుతుందని అంటారు. ఆ స్నేహాన్ని గుర్తుపెట్టుకుని, నేను కొంతమాట చెబుతాను—దయచేసి విను.
నానాత్మవన్తస్తు వనే చరన్తి ధర్మం చ వాసం చ పరిశ్రమం చ। విజ్ఞానతో ధర్మముదాహరన్తి తస్మాత్సన్తో ధర్మమాహుః ప్రధానమ్
వేర్వేరు స్వభావాలు కలవారు అడవిలో తిరుగుతూ, ధర్మాన్ని, నివాసాన్ని, కష్టాలను అనుభవిస్తారు. వివేచనతో ధర్మమే ముఖ్యమని చెబుతారు. అందుకే సద్గుణులు ధర్మాన్ని ప్రధానంగా భావిస్తారు.
ఏకస్య ధర్మేణ సతాం మతేన సర్వేస్మ తం మార్గమనుప్రపన్నాః। మా వై ద్వితీయం మా తృతీయం చ వాఞ్ఛే తస్మాత్సన్తో ధర్మమాహుః ప్రధానమ్
ఒక ధర్మాన్ని సద్గుణులు అనుసరిస్తారు. అందరూ అదే మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు. మరొకటి లేదా మూడవ మార్గాన్ని ఎవరూ కోరకూడదు. అందుకే సద్గుణులు ధర్మాన్ని ప్రధానంగా భావిస్తారు.
నివర్త తుష్టోస్మి తవానయా గిరా స్వరాక్షరవ్యఞ్జనహేతుయుక్తయా। వరం వృణీష్వేహవినాఽస్య జీవితం దదాని తే సర్వమనిన్దితే వరమ్
వెనక్కు తిరుగు—నీ మాటలు నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి, అవి శ్రావ్యంగా, అర్థవంతంగా ఉన్నాయి. నీ భర్త ప్రాణాన్ని తప్ప మరేదైనా వరం కోరుకో, నిందలేని సావిత్రి, నేను నీకు ఆ వరం ఇస్తాను.
చ్యుతః స్వరాజ్యాద్వనవాసమాశ్రితో వినష్టచక్షుః శ్వశురో మమాశ్రమే। స లబ్ధచక్షుర్బలవాన్భవేన్నృప- స్తవ ప్రసాదాజ్జ్వలనార్కసంనిభః
నా మామ రాజ్యం కోల్పోయి అడవిలో నివసిస్తూ, చూపు కోల్పోయి నా ఆశ్రమంలో ఉన్నాడు. నీ దయవల్ల అతనికి మళ్లీ చూపు, బలము లభించి, అగ్ని లేదా సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
దదాని తేఽహం తమనిన్దితే వరం యథా త్వయోక్తం భవితా చ తత్తథా। తవాధ్వనా గ్లానిమివోపలక్షయే నివర్త గచ్ఛస్వ న తే శ్రమో భవేత్
నిందలేని సావిత్రి, నీవు కోరినట్టు ఆ వరం నీకు ఇస్తాను. అది తప్పకుండా జరుగుతుంది. ఈ ప్రయాణంలో నీకు అలసట కనిపిస్తోంది—వెనక్కు తిరుగు, నీకు ఇక శ్రమ ఉండకూడదు.
శ్రమః కుతో భర్తృసమీపతో హిమే యతో హి భర్తా మమ సా గతిర్ధ్రువా। యతః పతిం నమేష్యసి తత్ర మే గతిః సురేశ భూయశ్చ వచో నిబోధ మే
నా భర్త దగ్గర, ముఖ్యంగా చలిలో, నాకు ఎలాంటి కష్టం ఉండదు. ఎందుకంటే నా భర్తే నాకు నిజమైన ఆశ్రయం. మీరు నా భర్తను ఎక్కడికి తీసుకెళ్తే, నేను కూడా అక్కడికే వెళ్తాను. దేవతల అధినాయకా, ఇప్పుడు నా మాటలు మరొకసారి వినండి.
సతాం సకృత్సంగతమీప్సితం పరం తతః పరం మిత్రమితి ప్రచక్షతే। న చాఫలం సత్పురుషేణ సంగతం తతః సతాం సంనివసేత్సమాగమే
మంచివారితో ఒక్కసారి కలవడం ఎంతో కోరికగా ఉంటుంది. అలాంటి వారిని నిజమైన స్నేహితుడని అంటారు. మంచి మనుషుల సాంగత్యం ఎప్పుడూ వృథా కాదు. అందుకే ఎప్పుడూ మంచి వారి సాంగత్యాన్ని కోరాలి.
మనోనుకూలం బుధబుద్ధివర్ధనం త్వయా యదుక్తం వచనం హితాశ్రయమ్। వినా పునః సత్యవతోస్య జీవితం వరం ద్వితీయం వరయస్వ భామిని
నీ మాటలు నా మనసుకు అనుకూలంగా ఉన్నాయి, అవి జ్ఞానాన్ని పెంచుతాయి, నా మేలుకోసమే ఉన్నాయి. అయినా, ఈ సత్యవంతుడి ప్రాణం లేకుండా, మరొక వరాన్ని కోరుకోమంటున్నాను, సుందరి.
హృతంపురా మే శ్వశురస్య ధీమతః స్వమేవ రాజ్యంలభతాం స పార్థివః। కజహ్యాత్స్వధర్మాన్న చ మే గురుర్యథా ద్వితీయమేతద్వరయామి తే వరమ్
ఒకప్పుడు నా మామగారి రాజ్యం పోయింది. ఆ రాజు తన స్వంత రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాలి. ఆయన తన ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు, నా గురువు కూడా తప్పు చేయకూడదు. ఇదే నేను కోరే రెండవ వరం.
స్వమేవం రాజ్యం ప్రతిపత్స్యతేఽచిరా- న్న చ స్వధర్మాత్పరిహీయతే నృపః। కృతేన కామేన మయా నృపాత్మజే నివర్త గచ్ఛస్వ న తే శ్రమో భవేత్
ఆయన త్వరలో తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందుతాడు, రాజు తన ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టడు. నా అనుగ్రహంతో, రాజకుమారీ, నీవు వెనక్కు వెళ్లిపో, నీకు ఎలాంటి కష్టం ఉండదు.
ప్రజాస్త్వయైతా నియమేన సంయతా నియమ్య చైతా నయసే నికామయా। తతో యమత్వం తవ దేవ విశ్రుతం నిబోధ చేమాం గిరమీరితాం మయా
నీవు ప్రజలను నియమంతో పాలిస్తున్నావు, వారిని నియంత్రించి, స్వార్థం లేకుండా నడిపిస్తున్నావు. అందుకే నీకు యముడు అనే పేరుంది, దేవా. ఇప్పుడు నేను చెప్పే మాటలు విను.
అద్రోహః సర్వభూతేషు కర్మణా మనసా గిరా। అనుగ్రహశ్చ దానం చ సతాం ధర్మః సనాతనః
ప్రతి ప్రాణికి మనసుతో, మాటతో, చేతితో హానిచేయకపోవడం, దయ చూపడం, దానం చేయడం — ఇవే మంచి వారి శాశ్వత ధర్మాలు.
ఏవంప్రాయశ్చ లోకోఽయం మనుష్యాః శక్తిపేశలాః। సన్తస్త్వేవాప్యమిత్రేషు దయాం ప్రాప్తేషు కుర్వతే
ఈ లోకంలో అందరూ తమ శక్తిలో నిపుణులు. కానీ మంచి వారు, శత్రువులైనా, దయ కోరినవారికి దయ చూపుతారు.
పిపాసితస్యేవ భవేద్యథా పయ- స్తథా త్వయా వాక్యమిదం సమీరితమ్। వినా పునః సత్యవతోఽస్య జీవితం వరం వృణీష్వేహ శుభే యదిచ్ఛసి
ఎలాగైతే దాహార్తికి నీరు ఎంతో అవసరం, అలాగే నీ మాటలు నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. అయినా, ఈ సత్యవంతుడి ప్రాణం లేకుండా, ఇక్కడ నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు, మంగళకరమైనవాడా.
మమానపత్యః పృథివీపతిః పితా భవత్పితుః పుత్రశతం తథౌరసమ్। కులస్య సంతానకరం చ యద్భవే- త్తృతీయమేతద్వరయామి తే వరమ్
నా తండ్రి, భూమిపతి, సంతానం లేకుండా ఉన్నాడు. ఆయనకు నీ తండ్రి వంశంలో, తన శరీరంలో పుట్టిన వంద మంది కుమారులు కలగాలి, వంశాన్ని కొనసాగించాలి. ఇదే నేను కోరే మూడవ వరం.
కులస్య సంతానకరం సువర్చసం శతం సుతానాం పితురస్తు తే శుభే। కృతేన కామేన నరాధిపాత్మజే నివర్త దూరం హి పథస్త్వమాగతా
నీ తండ్రికి వంశాన్ని కొనసాగించే, గొప్ప కీర్తి కలిగిన వంద మంది కుమారులు కలగాలి, మంగళకరమైనవాడా. నా అనుగ్రహంతో, రాజకుమారీ, నీవు వెనక్కు వెళ్లిపో, నీవు చాల దూరం వచ్చావు.
న దూరమేతన్మమ భర్తృసన్నిధౌ మనో హి మే దూరతరం ప్రధావతి। అథ వ్రజన్నేవ గిరం సముద్యతాం మయోచ్యమానాం శృణు భూయ ఏవ చ
నా భర్త దగ్గరికి రావడం నాకు దూరంగా అనిపించదు. ఎందుకంటే నా మనసు మరింత వేగంగా అతని దగ్గరకు పరుగెత్తుతుంది. అయినా, నేను వెళ్తున్నప్పుడు, నేను చెప్పబోయే మాటలు మళ్లీ విను.
వివస్వతస్త్వం తనయఋ ప్రతాపవాం- స్తతో హి వైవస్వత ఉచ్యసే బుధైః। సమేన ధర్మేణ చరన్తి తాః ప్రజా- స్తతస్తవేహేవర ధర్మరాజతా
నీవు వివస్వంతుని కుమారుడవు, శక్తిశాలివి. అందుకే జ్ఞానులు నిన్ను వైవస్వతుడని పిలుస్తారు. నీ ప్రజలు న్యాయం, ధర్మంతో నడుచుకుంటారు. అందుకే ఇక్కడ నీకు ధర్మరాజు అనే పేరు వచ్చింది, ప్రభూ.
ఆత్మన్యపి న విశ్వాసస్తథా భవతి సత్సు యః। తస్మాత్సత్సు విశేపేణ సర్వః ప్రణయమిచ్ఛతి
మనకు మన మీద కూడా ఎంత నమ్మకం ఉండదో, అంతగా మంచివారిపై నమ్మకం కలుగుతుంది. అందుకే అందరూ మంచి వారిని ప్రత్యేకంగా ప్రేమించాలనుకుంటారు.
సౌహదాత్సర్వభూతానాం విశ్వాసో నామ జాయతే। తస్మాత్సత్సు విశేపేణ విశ్వాసం కురుతే జనః
ప్రతి ప్రాణికి స్నేహభావం వల్లే నమ్మకం పుడుతుంది. అందుకే జనులు మంచి వారిపై ప్రత్యేకంగా నమ్మకం పెడతారు.
ఉదాహృతంతే వచనం యదఙ్గనే శుభే న తాదృక్ త్వదృతే శ్రుతం మయా। అనేన తుష్టోస్మి వినాఽస్య జీవితం వరం చతుర్థం వరయస్వ గచ్ఛ చ
నీ మాటలు ఎంతో విలువైనవి, సుభగే. నీలాంటి వారినుండి తప్ప ఇంకెవరి నోట వినలేదు. దీనివల్ల నేను సంతోషించాను. అయినా, అతని ప్రాణం లేకుండా, నాలుగవ వరాన్ని కోరుకో, వెళ్ళిపో.
మమాత్మజం సత్యవతస్తథౌరసం భవేదుభాభ్యామిహ యత్కులోద్వహమ్। శతం సుతానాం బలవీర్యశాలినా- మిదంచతుర్థం వరయామి తే వరమ్
సత్యవంతుడు, నేనిద్దరం కలసి, ఇక్కడ ఒక కుమారుడు పుట్టాలి. అతడు వంశాన్ని కొనసాగించాలి, వంద మంది బలవంతులైన కుమారులకు తండ్రిగా ఉండాలి. ఇదే నేను కోరే నాలుగవ వరం.
శతం సుతానాం బలవీరయ్శాలినాం భవిష్యతి ప్రీతికరం తవాబలే। పరిశ్రమస్తే న భవేన్నృపాత్మజే నివర్త దూరం హి పథస్త్వమాగతా
నీకు బలవంతులు, పరాక్రమవంతులు అయిన వంద మంది కుమారులు పుట్టి, నీకు ఆనందాన్ని ఇస్తారు, మృదువైనవాడా. నీకు ఎలాంటి శ్రమ ఉండదు, రాజకుమారీ. నీవు చాల దూరం వచ్చావు, వెనక్కు వెళ్లిపో.
సతాం సదా శాశ్వతధర్మవృత్తిః సన్తో న సీదన్తి న చ వ్యథన్తి। సతాం సద్భిర్నాఫలః సంగమోస్తి సద్భ్యో భయంనానువర్తన్తి సన్తః
ధర్మాన్ని పాటించే మంచివారు ఎప్పుడూ శాశ్వతమైన నడవడికే కట్టుబడి ఉంటారు. వారు ఎప్పుడూ కుంగిపోరు, బాధపడరు కూడా. మంచివారు మంచి వారితో కలిసినప్పుడు అది వ్యర్థం కాదు. మంచివారు మంచివారిని చూసి ఎప్పుడూ భయపడరు.
సన్తో హి సత్యేన నయన్తి సూర్యం సన్తో భూమిం తపసా ధారయన్తి। సన్తో గతిర్భూతభవ్యస్య రాజ- న్సతాం మధ్యే నావసీదన్తి సన్తః
మనసుకు హర్షం కలిగించే నీ ధర్మమయమైన మాటలు ఎంత గొప్పగా ఉంటాయో, అంతగా నా భక్తి నీపై పెరుగుతోంది. నీకు నచ్చిన వరం కోరుకో, నీవు అపూర్వమైన, భర్తకు నమ్మకమైన భార్యవు.