త్రయోదశ్యాం చోపవాసం ప్రతిపత్సు చ పారణమ్। ఆయుష్యం వర్ధతే భర్తుర్వ్రతేనాని భారత
పదమూడవ రోజున ఉపవాసం చేసి, నిర్ణీత రోజుల్లో భోజనం చేసి, ఆ వ్రతంతో భర్త ఆయుష్షు పెరిగింది, ఓ భారత.
తం శ్రుత్వా రకనియమం తస్యా భృశం దుఃఖాన్వితో నృపః। ఉత్థాయ వాక్యం సావిత్రీమబ్రవీత్పరిసాన్త్వయన్
ఆమె కఠిన నియమాన్ని విని, రాజు చాలా బాధపడి, లేచి సావిత్రిని ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు.
అతితీవ్రోఽయమారమ్భస్త్వయాఽఽరబ్ధో నృపాత్మజే। తిసృణాం వసతీనాం హి స్తానం పరమదుశ్చరమ్
ఈ వ్రతం నీవు ప్రారంభించినది చాలా కఠినమైనది, రాజకుమారీ. లోకంలో ఉన్న స్త్రీలకు ఇది చేయడం చాలా కష్టం.
న కార్యస్తాత సంతాపః పారయిష్యామ్యహం వ్రతమ్। వ్యసంసాయకృతం హీదం వ్యవసాయశ్చ కారణమ్
నాన్నగారు, మీరు బాధపడకండి. నేను ఈ వ్రతాన్ని పూర్తిచేస్తాను. సంకల్పమే కారణం, సంకల్పమే సాధనం.
వ్రతం భిన్ధీతి వక్తుం త్వాం నాస్మి శక్తః కథంచన। పారయస్వేతి వచనం యుక్తమస్మద్విధో వదేత్
నీ వ్రతాన్ని విరమించు అని చెప్పడానికి నేను ఎప్పుడూ సిద్ధంగా లేను. నీకు పూర్తిచేయాలని ఆశీర్వదించడం నా వంతు.
ఏవముక్త్వా ద్యుమత్సేనో విరరామ మహామనాః। తిష్ఠన్తీ చైవ సావిత్రీ కాణ్ఠభూతేవ లక్ష్యతే
ఇలా చెప్పి, ధ్యూమత్సేనుడు మౌనంగా ఉండిపోయాడు. సావిత్రి మాత్రం అచలంగా నిలబడి, శిల్పంలా కనిపించింది.
శ్వోభూతే భర్తృమరణే సావిత్ర్యా భరతర్షభ। దుఃఖాన్వితాయాస్తిష్ఠన్త్యాః సా రాత్రిర్వ్యత్యవర్తత
భారత వంశశ్రేష్ఠా, భర్త మరణం రేపు సంభవించబోతుందని తెలుసుకొని, దుఃఖంతో Savitri ఆ రాత్రిని ఎదురు చూస్తూ గడిపింది.
అద్య తద్దివసం చేతి హుత్వా దీప్తం హుతాశనమ్। యుగమాత్రోదితే సూర్యేకృత్వా పౌర్వాఙ్ణికీః క్రియాః
ఆ రోజు ఉదయం సూర్యుడు ఉదయించగానే, Savitri అగ్నికి హోమం చేసి, కావలసిన పూజా కార్యక్రమాలు అన్నీ పూర్తిచేసింది.
వ్రతం సమాప్యసావిత్రీ స్నాత్వా శుద్ధా యశస్వినీ'। తతః సర్వాన్ద్విజాన్వృద్ధాఞ్శ్వశ్రూం శ్వశురమేవ చ। అభివాద్యానుపూర్వ్యేణ ప్రాఞ్జలిర్నియతా స్థితా
వ్రతం ముగించాక, యశస్సుతో ఉన్న Savitri స్నానం చేసి, చేతులు జోడించి, నియమంగా, ముందుగా ద్విజులను, పెద్దలను, అత్తను, మామను గౌరవంగా నమస్కరించింది.
అవైధవ్యాశిషస్తే తు సావిత్ర్యర్థం హితాః శుభాః। ఊచుస్తపస్వినః సర్వే తపోవననివాసినః
అప్పుడు అరణ్యంలో నివసించే తపస్వులు అందరూ Savitri కోసం మంగళకరమైన ఆశీర్వచనాలు పలికి, ఆమెకు విధవత్వం రాకుండా ఉండాలని కోరుకున్నారు.
ఏవమస్త్వితి సావిత్రీ ధ్యానయోగపరాయణా। మనసా తా గిరః సర్వాః ప్రత్యగృహ్ణాత్తపస్వినీ
Savitri ధ్యానం, యోగంలో నిమగ్నమై, తపస్సుతో నిలబడుతూ, 'అలా జరగాలి' అని మనసులో ఆ ఆశీర్వచనాలను స్వీకరించింది.
తం కాలం తం ముహూర్తం చ ప్రతీక్షన్తీ నృపాత్మజా। యథోక్తం నారదవచశ్చిన్తయన్తీ సుదుఃఖితా
ఆ రాజకుమారి, Narada చెప్పిన మాటలను గుర్తుచేసుకుంటూ, ఎంతో దుఃఖంతో ఆ నిర్ణీత సమయం కోసం ఎదురుచూసింది.
తతస్తు శ్వశ్రూశ్వశురావూచతుస్తాం నృపాత్మజామ్। ఏకాన్తమాస్థితాం వాక్యం ప్రీత్యా భరతసత్తమ
అప్పుడు, భారత వంశశ్రేష్ఠా, Savitri ఒంటరిగా కూర్చున్నప్పుడు, ఆమె అత్త, మామ ప్రేమతో ఆమెను పిలిచి మాట్లాడారు.
వ్రతం యథోపదిష్టం తు తథా తత్పారితం త్వయా। ఆహారకాలః సంప్రాప్తః క్రియతాం యదనన్తరమ్
'నీ వ్రతాన్ని చెప్పినట్టుగా పూర్తిచేశావు. ఇప్పుడు భోజనానికి సమయం వచ్చింది. తరువాతి కార్యాలు చేయు,' అని వారు అన్నారు.
అస్తం గతే మయాఽఽదిత్యే భోక్తవ్యం కృతకామయా। ఏష మే హృది సంకల్పః సమయశ్చ కృతో మయా
'సూర్యుడు అస్తమించాకే నేను భోజనం చేయాలని సంకల్పించాను. ఇదే నా మనసులో ఉన్న నిశ్చయం,' అని ఆమె సమాధానం చెప్పింది.
ఏవం సంభాషమాణాయాః సావిత్ర్యా భోజనం ప్రతి। స్కన్ధే పరశుమాదాయ సత్యవాన్ప్రస్థితో వనమ్
Savitri భోజనం గురించి ఇలా మాట్లాడుతుండగా, Satyavan తన భుజంపై గొడ్డలి వేసుకొని అరణ్యానికి బయలుదేరాడు.
సావిత్రీ త్వాహ భర్తారం నైకస్త్వం గన్తుమర్హసి। సహ త్వయా గమిష్యామి న హిత్వాం హాతుముత్సహే
అప్పుడు Savitri తన భర్తతో, 'నువ్వు ఒంటరిగా వెళ్లకూడదు. నేను కూడా నీతో వస్తాను. నిన్ను వదిలిపెట్టడం నాకు సాధ్యం కాదు,' అని చెప్పింది.
వనం న గతపూర్వం తే దుఃఖ పన్థాశ్చ భామిని। వ్రతోపవాసక్షామా చ కథం పద్భ్యాం గమిష్యసి
'ప్రియమైనవాడా, నువ్వు ఇంతకు ముందు అడవికి వెళ్ళలేదు. ఆ మార్గం చాలా కష్టమైనది. ఉపవాసం వల్ల నీకు బలహీనత ఉంది. నువ్వు నడిచి ఎలా వెళ్తావు?' అని అడిగాడు.
ఉపవాసాన్న మే గ్లానిర్నాస్తి చాపి పరిశ్రమః। గమనే చ కృతోత్సాహాం ప్రతిషేద్ధుం న మాఽర్హసి
'ఉపవాసం వల్ల నాకు బలహీనత లేదు, అలసట కూడా లేదు. నేను వెళ్లేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నాను. నన్ను ఆపకూడదు,' అని ఆమె చెప్పింది.
యది తే గమనోత్సాహః కరిష్యామి తవ ప్రయమ్। మమ త్వామన్త్రయ గురూన్న మాం దోషః స్పృశేదయమ్
'నువ్వు వెళ్లాలని పట్టుదలగా ఉంటే, నీ ఇష్టం ప్రకారం చేస్తాను. కానీ ముందుగా నా పెద్దల అనుమతి తీసుకో, అప్పుడే నాకు తప్పు ఉండదు,' అని అన్నాడు.
సాఽభివాద్యాబ్రవీచ్ఛ్వశ్రూం శ్వశురం చ మహావ్రతా। అయం గచ్ఛతి మే భర్తా ఫలాహారో మహావనమ్
తన అత్త, మామను గౌరవంగా నమస్కరించి, మహావ్రతధారి Savitri, 'నా భర్త ఫలాహారంగా ఉండి, పెద్ద అడవికి వెళ్ళిపోతున్నాడు,' అని చెప్పింది.
ఇచ్ఛేయమభ్యనుజ్ఞాతా ఆర్యయా శ్వశురేణ హ। అనేన సహ నిర్గన్తుం న మేఽద్య విరహః క్షమః
'ఆర్యమా, మామగారూ, మీ అనుమతితో నేను కూడా ఆయనతో పాటు బయలుదేరాలని కోరుకుంటున్నాను. ఈ రోజు ఆయన నుంచి వేరవడం నాకు అసాధ్యం,' అని Savitri చెప్పింది.
గుర్వగ్నిహోత్రార్తకృతేప్రస్థితశ్చ సుతస్తవ। న నివార్యో నివార్యః స్యాదన్యథా ప్రస్థితో వనమ్
'మీ కుమారుడు గురువుల సేవ కోసం, అగ్నిహోత్ర కర్తవ్యాల కోసం అడవికి వెళ్ళాడు. ఒకసారి అడవికి బయలుదేరినవాడిని ఆపకూడదు,' అని Savitri చెప్పింది.
సంవత్సరః కించిదూనో న నిష్క్రాన్తాఽహమాశ్రమాత్। వనం కుసుమితం ద్రష్టుం పరం కౌతూహలం హి మే
'ఒక సంవత్సరం పూర్తవ్వక ముందే నేను ఆశ్రమం విడిచి బయటకు రాలేదు. ఇప్పుడు పుష్పాలతో నిండిన అడవిని చూడాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది,' అని Savitri చెప్పింది.
యదా ప్రభృతి సావిత్రీ పిత్రా దత్తా స్నాషు మమ। నానయాఽభ్యర్థనాయుక్తముక్తపూర్వం స్మరామ్యహమ్
సావిత్రిని ఆమె తండ్రి నాకు ఇచ్చినప్పటి నుండి, ఆమె నన్ను ఏదైనా అడిగిందీ, అనవసరంగా మాట్లాడిందీ నాకు గుర్తు లేదు.
తదేషా లభతాం కామం యథాభిలషితం వధూః। అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యః పుత్రి సత్యవతః పథి
ఈ వధువు తన మనసులో కోరినది అన్నీ పొందాలి. నా కుమార్తె, నీవు సత్యమార్గంలో జాగ్రత్తగా నడవాలి.
ఉభాభ్యామభ్యనుజ్ఞాతా సా జగామ యశస్వినీ। సహభర్త్రా హసన్తీవ హృదయేన విదూయతా
ఇద్దరివద్దనుంచి అనుమతి పొంది, ఆ మహాత్మురాలు తన భర్తతో కలిసి, బయట నవ్వుతున్నట్టు కనిపిస్తూ, కానీ లోపల మనసు బాధతో వెళ్లింది.
సా వనాని విచిత్రాణి రమణీయాని సర్వశః। మయూరగణజుష్టాని దదర్శ విపులేక్షణా
ఆ విశాలమైన కళ్లతో సావిత్రి చుట్టూ అందమైన, విచిత్రమైన అడవులను, మయూరాలు సమూహాలుగా తిరిగే ప్రదేశాలను చూసింది.
నదీః పుణ్యవహాశ్చైవ పుష్పితాంశ్చ నగోత్తమాన్। సత్యవానాహ పశ్యేతి సావిత్రీం మధూరం వచః
పవిత్రమైన నదులు, పుష్పాలతో అలంకరించిన ఎత్తయిన కొండలను ఆమె చూశారు. అప్పుడు సత్యవాన్ మధురంగా, 'చూడు!' అని సావిత్రికి అన్నాడు.
నీరీక్షమాణా భర్తారం సర్వావస్థమనిన్దితా। మృతమేవ హిం మేనే కాలే మునివచః స్మరన్
తన భర్తను ఎల్లప్పుడు చూసుకుంటూ, నిందలేని ఆమె, మునివారి మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, అతడిని అప్పుడే మరణించినవాడిగా భావించింది.